Lakpura
Lakpura®

වනස්පති සහ සත්ව සම්පත

AI මගින් නිර්මිත රූපයකි · සැබෑ ඡායාරූපයක් නොවේ

ශ්‍රී ලංකාව ගෝලීය ජෛව විවිධත්වයේ දී එහි ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව අතිශය විශිෂ්ට ස්ථානයක් හිමිකරගනී. වර්ග කිලෝමීටර් 65,610ක් පමණක් ආවරණය කළත් — එනම් දළ වශයෙන් අයර්ලන්තයේ ප්‍රමාණයට සමාන — මෙම දිවයින වලාකුළු වැසුණු කඳුකර වනාන්තර සහ පහතරට වැසි වනාන්තර සිට වෙරළබඩ කඩොලාන සහ අර්ධ වියළි කැලෑබිම් දක්වා විශිෂ්ට වාසස්ථාන විවිධත්වයක් රැක ගනී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ආසියාවේ ඉහළම ජීව විද්‍යාත්මක ආවේණිකත්ව අනුපාතවලින් එකක් ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකිය: සත්ත්ව විශේෂවලින් ආසන්න වශයෙන් 16%ක් සහ මල් පිපෙන ශාක විශේෂවලින් 23%ක් ලොව වෙනත් කිසිම තැනක දක්නට නොලැබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ සංරක්ෂණ කතාව විශේෂයෙන් සිත් ඇදගන්නා සුළු කරන්නේ එහි පැරණිකමයි. වර්තමාන පොළොන්නරුව අසල, ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු-මධ්‍යම කලාපයේ ප්‍රදේශයක් ක්‍රිස්තු පූර්ව 3වන සියවසේදී රාජකීය ආඥාවක් මගින් වනජීවී අභයභූමියක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මෙය ලොව පැරණිතම වාර්තාගත වනජීවී සංරක්ෂිතය විය හැකිය. අද වන විට, දිවයිනේ භූමි ප්‍රදේශයෙන් 8%කට වැඩි ප්‍රමාණයක් විධිමත් ලෙස සංරක්ෂණය කර ඇති අතර, එයට ජාතික උද්‍යාන 22ක් සහ රජයේ ගැසට් කරන ලද හෙක්ටයාර් මිලියන 1.86ක පමණ වනාන්තර ඇතුළත් වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වන ක්ෂීරපායී සතුන් මොනවාද?

ශ්‍රී ලංකාවේ ක්ෂීරපායී විශේෂ 123ක් පමණ වාසය කරන අතර, ඉන් 16ක් ආවේණික විශේෂ වන අතර 41ක් තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂ ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. ශ්‍රී ලංකා අලියා දිවයිනේ වඩාත් සංකේතාත්මක සත්වයා විය හැකිය — එය ඉන්දියානු අලියාගේ උපවර්ගයක් වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් වඩා විශාල ශරීරයක් ඇති අතර, ඇත් පොරවන් රහිත පිරිමි අලින්ගේ ඉහළ ප්‍රතිශතයක් සඳහා කැපී පෙනේ. උඩවලව ජාතික උද්‍යානය ආසියාවේ වඩාත් විශ්වාසදායක අලි නැරඹුම් අත්දැකීම් වලින් එකක් ලබා දෙන අතර, වාරිමාර්ග ජලාශය වටා විවෘත තණබිම්වල අලි රංචු නිතර දැකගත හැකිය.

අලින්ට අමතරව, ශ්‍රී ලංකාව කොටි (විල්පත්තු ජාතික උද්‍යානයේ විශේෂයෙන් ඉහළ ඝනත්වයකින්), වලස්සන්, ගොන්නා මුව, තිත් මුව, සහ වාරි මීහරකා වැනි සතුන්ට නිවහන වේ. දිවයිනේ වවුලන් විශේෂ විවිධත්වය විශේෂයෙන් වැඩි අතර, ප්‍රධාන ක්ෂීරපායී ගණ සියල්ලම ආවරණය කරමින් වාර්තාගත විශේෂ 30ක් ඇත. ශ්‍රී ලංකාව වට කරගත් මුහුදු ජලය ද සමානව ඵලදායී වේ — නිල් තල්මසුන්, කිච්ච තල්මසුන් සහ කරකැවිලි ඩොල්ෆින්වරු ඇතුළුව තල්මසුන් වර්ග 28ක් වාර්තා වී ඇති අතර, ඒවා වඩාත් විශ්වාසදායක ලෙස නොවැම්බර් සහ අප්‍රේල් අතර කාලයේ දකුණු වෙරළ ආසන්නයේ, මිරිස්සේදී, දැක ගත හැකිය.

ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික පක්ෂි විශේෂ මොනවාද?

ශ්‍රී ලංකාවේ පක්ෂි ලේඛනයේ විශේෂ 227ක් පමණ ඇති අතර, ඉන් 33ක් ආවේණික විශේෂ වේ. පක්ෂි නිරීක්ෂකයින් ශ්‍රී ලංකා වළි කුකුළා (ජාතික පක්ෂියා), ශ්‍රී ලංකා නිල් කොහොඹ කුරුල්ලා, ශ්‍රී ලංකා ගිරවා, සහ ලේයාඩ්ගේ පරෙවි කුරුල්ලා වැනි විශේෂ සොයා යති. තෙත්බිම් සහ වෙරළබඩ ප්‍රදේශ ඔක්තෝබර් සහ මාර්තු අතර සැලකිය යුතු සංක්‍රමණික පක්ෂි ගමනාගමනයක් ආකර්ෂණය කරන අතර, දිවයින මධ්‍යම ආසියානු පියාසැරි මාර්ගයේ තීරණාත්මක නැවතුම්පොළක් ලෙස සේවය කරයි.

සිංහරාජ වන රක්ෂිතය — යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථානයක් — දිවයිනේ හොඳම පක්ෂි නිරීක්ෂණ ස්ථානය ලෙස පුළුල් ලෙස සැලකේ. රැකට් වලිග ඩ්‍රෝන්ගෝ කුරුල්ලන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන මිශ්‍ර විශේෂ ආහාර රංචු මෙහි සුවිශේෂී සංසිද්ධියකි. ඔවුන් එක් අසාමාන්‍ය රැල්ලකින් වෙනත් විශේෂ ගණනාවක් ද ආකර්ෂණය කරගනී.

ශ්‍රී ලංකාවේ උරගයින් සහ උභයජීවීන් කෙතරම් විවිධ ද?

ශ්‍රී ලංකාවේ උරගයින්/උභයජීවී සංඛ්‍යාලේඛන සුවිශේෂී ය. දිවයිනේ දැනට උරග විශේෂ 185ක් පමණ වාර්තා වී ඇති අතර, ඉන් 115ක් ආවේණික විශේෂ වේ — මෙය ලොව ඉහළම උරග ආවේණිකත්ව අනුපාතවලින් එකකි. බහුතරය සර්පයින් සහ කටුස්සන් වන නමුත්, දිවයින කිඹුල් විශේෂ දෙකකටද නිවහන වේ: මිරිදිය වාසස්ථානවල දක්නට ලැබෙන හක්මා (වගු) කිඹුලා, සහ ලුණුජල වෙරළබඩ කලපු හා වාහල් ප්‍රදේශවල වාසය කරන මූකලන් කිඹුලා. කඩොලාන ජල මාර්ගවල කිඹුල් නැරඹීම චාරිකා මෙම විශේෂ දෙකම ළඟින් දැකගැනීමේ අවස්ථාව ලබා දෙයි.

උභයජීවී විවිධත්වය තවත් විශිෂ්ට වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ උභයජීවී විශේෂ 122ක් පමණ වාර්තා වී ඇති අතර, ඉන් 112ක් පමණ ආවේණික විශේෂ වේ — මෙම අනුපාතය දිවයින ගෙඩෑයන්ගේ ආවේණිකත්වය සඳහා ගෝලීය කේන්ද්‍රස්ථාන අතරට එක් කරයි. මෙම විශේෂවලින් බොහොමයක් හඳුනාගනු ලැබුවේ මෑත දශක කිහිපය තුළ පමණක් වන අතර, විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණ තවමත් එම ලේඛනයට විශේෂ එකතු කරමින් පවතී.

ශ්‍රී ලංකාවේ දක්නට ලැබෙන මිරිදිය සහ සාගර මත්ස්‍ය විශේෂ මොනවාද?

ශ්‍රී ලංකාවේ ගංගා සහ වාරිමාර්ග ජලාශවල මිරිදිය මත්ස්‍ය විශේෂ 93ක් පමණ ඇති අතර, ඉන් ආසන්න වශයෙන් 50ක් ආවේණික විශේෂ වේ. රටේ පුරාණ ජල කළමනාකරණ ශිෂ්ටාචාරය විසින් නිර්මාණය කරන ලද දහස් ගණන් මිනිසා විසින් තනන ලද වැව් (ජලාශ) දැන් ආවේණික මත්ස්‍ය, ජල පක්ෂීන් සහ වෙනත් වනජීවීන්ට සහාය වන මිරිදිය වාසස්ථාන ලෙසද සේවය කරයි. තවත් විශේෂ අටක් ලවණ සහිත තත්ත්වයන් ඉවසා දරාගෙන වෙරළබඩ කලපු සහ මිරිදිය පද්ධති අතර ගමන් කරයි. මාදු ගංගා කලපුව මිරිදිය, ලවණ සහිත සහ සාගර සත්ත්ව ප්‍රජාවන්ගේ එකමුතුව එක් සංරක්ෂිත තෙත්බිමක නිරීක්ෂණය කිරීමට ඇති හොඳම ස්ථානවලින් එකකි.

වෙරළෙන් එපිටින්, ශ්‍රී ලංකාවේ මුහුදු ජලය කහ වරලු ටූනා, ඩොරාඩෝ සහ වාහූ මත්ස්‍යයින් සඳහා ගැඹුරු මුහුදු මසුන් ඇල්ලීම සඳහා ප්‍රමාණවත් තරම් ඵලදායී වේ, විශේෂයෙන් දිවයිනේ දකුණු සහ බටහිර වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල.

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ශාක ප්‍රජාවන් සහ වනාන්තර වර්ග මොනවාද?

ශ්‍රී ලංකාවේ ශාක විශේෂවලින් ජාති 1,052ක පැතිරුණු මල් පිපෙන ශාක විශේෂ 3,210ක් පමණ ඇත. විශේෂ 916ක් සහ ජාති 18ක් ආවේණික වේ. දිවයිනේ ස්වාභාවික වනාන්තර පුළුල් වර්ග අටකට වර්ගීකරණය කර ඇත — නිවර්තන පහතරට වැසි වනාන්තර සහ අතරමැදි කලාප වනාන්තර සිට කඳුකර වලාකුළු වනාන්තර, ගංගා අද්දර වනාන්තර, කඩොලාන, සහ උතුරේ හා නැගෙනහිර වියළි කලාපයේ කටුකැලෑ දක්වා.

  • නිවර්තන තෙත සදාහරිත වනාන්තරය — වඩාත් විශේෂ-ධනවත් වර්ගය, ගිනිකොන-බටහිර පහතරට ප්‍රදේශවල සහ සිංහරාජ තට්ටාන්තරයේ වැඩියෙන් දක්නට ලැබේ.
  • උප-කඳුකර සහ කඳුකර වනාන්තර — හෝටන් තැන්න ජාතික උද්‍යානය ඇතුළුව, මධ්‍යම කඳුකරයේ මීටර් 1,000කට ආසන්න උසකින් ඉහළින් දක්නට ලැබේ.
  • වලාකුළු වනාන්තරය — වැඩි උසකින් දක්නට ලැබෙන දුර්ලභ හා පාරිසරිකව සුවිශේෂී ස්වරූපයක්, අඛණ්ඩ මීදුමෙන් සහ එපිෆයිට් වැලෙන් වැසුණු ගස්වලින් සුවිශේෂී වේ.
  • වියළි කලාප වනාන්තර — පත්‍ර හෙළන ශාක විශේෂ සහ කටුකැලෑවලින් ආධිපත්‍යය දරන, උතුර, වයඹ සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශ වලින් බොහොමයක් ආවරණය කරයි.
  • කඩොලාන — වෙරළබඩ කලපු සහ වාහල් වටා, මත්ස්‍ය සහ කූඩු බැඳිනා පක්ෂීන් සඳහා තීරණාත්මක දරුකමට හදාගැනීමේ වාසස්ථානයක් සපයයි.

දකුණු සහ අග්නිදිග ආසියාවේ බොහෝ වැසි වනාන්තර නිර්වචනය කරන උස් ගස් වන ඩිප්ටෙරොකාර්ප් ගස් මෙහි විශේෂයෙන් කැපී පෙනේ: ශ්‍රී ලංකාවේ ඩිප්ටෙරොකාර්ප් විශේෂ 55කට වඩා ඇති අතර, ඉන් සියල්ලම පාහේ දිවයිනට ආවේණික වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකමය හා සංස්කෘතිකමය වැදගත් ශාක මොනවාද?

ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකාර්මික භූමි දර්ශනය එහි ස්වාභාවික වනාන්තර තරමටම එහි උද්භිද අනන්‍යතාවයේ කොටසකි. මධ්‍යම කඳුකරයේ සිසිල්, මීදුම් එක්රැස් කර ගන්නා කඳු — නුවරඑළිය, ඇල්ල සහ ඌව තට්ටාන්තරය වටා — සිලෝන් තේ සඳහා පරිපූර්ණ තත්ත්වයන් සපයයි. එය දිවයිනේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ අපනයන භාණ්ඩවලින් එකකි. තේ නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ Camellia sinensis ශාකයෙන් වන අතර, මෙම කඳු බෑවුම් ආවරණය කරන පඩිපෙළ වතුයායන් තමන්ගේම විශේෂිත සංස්කෘතික භූමි දර්ශනයක් සාදයි.

එම උස්බිම් කලාපයම ගෝවා, කැරට්, ලීක්, තක්කාලි සහ මිරිස් වැනි සිසිල් දේශගුණික එළවළු නිපදවයි. ඒවා දිවයිනේ විශාල කොටසකට සැපයුම් කරයි. ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, වෙරළබඩ පහතරට පොල් ගසට අයත් වන අතර, එය මාර්ග දෙපස පෙළ ගැසී, ගෙවත්තු පුරවා, ශ්‍රී ලාංකික ආහාර හා ශිල්ප සම්ප්‍රදායන් පුළුල් පරාසයකට පදනම සපයයි. ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම කුළුබඩු අපනයන වලින් එකක් වන සිලෝන් කළු ගම්මිරිස් තෙත් පහතරට වැඩෙන අතර, එය බොහෝ විට කුරුඳු, කරාබුනැටි සහ කරදමුංගු සමඟ ගෙවතු බිම්වල වගා කරනු ලැබේ.

ප්‍රාදේශීය වශයෙන් කුඹුර ලෙස හැඳින්වෙන වී කුඹුරුකරණය ශ්‍රී ලාංකික ග්‍රාමීය ජීවිතයට තවමත් කේන්ද්‍රීය වන අතර, එය තෙත සහ වියළි කලාප දෙකේම, බොහෝ විට සංකීර්ණ පුරාණ වාරිමාර්ග භූමි දර්ශනවල වගා කරනු ලැබේ. මහනුවර සහ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කවල කුළුබඩු උද්‍යාන නරඹන්නන්ට දිවයිනේ ආයුර්වේද හා ආහාරපාක ශාකවල ජීවමාන ඖෂධ ශාස්ත්‍රය පිළිබඳ මඟ පෙන්වන ලද හැඳින්වීමක් ලබා දෙයි.

තෙත කලාපය වියළි කලාපයට වඩා ජෛව විවිධත්වයෙන් මෙතරම් පොහොසත් වන්නේ ඇයි?

ශ්‍රී ලංකාවේ ගිනිකොන-බටහිර කාර්තුව — තෙත කලාපය — මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා ගිනිකොන-බටහිර මෝසම් වාතය මගින් බල ගැන්වී, වාර්ෂිකව මිලිමීටර් 2,500 සහ 5,000 අතර වර්ෂාපතනයක් ලබා ගනී. මෙම අඛණ්ඩ තෙතමනය ඝන, ස්ථර සහිත වන වර්ධනයක් ඇති කරන අතර ආවේණික විශේෂවල ඉහළම සාන්ද්‍රණයන්ට සහාය වේ. උතුර, නැගෙනහිර සහ ගිනිකොන දෙසින් ආවරණය කරන වියළි කලාපය, බොහෝ විට වාර්ෂිකව මිලිමීටර් 1,500කටත් අඩු, බෙහෙවින් අඩු වර්ෂාපතනයක් ලබන අතර, විල්පත්තු සහ මින්නේරිය වැනි උද්‍යානවල විශාල ක්ෂීරපායී ජනගහනයන් පවත්වාගෙන යන වැව් කඳවුරු භූමි දර්ශන ඇතුළුව, වෙනස් නමුත් සමාන වැදගත්කමකින් යුත් පරිසර පද්ධති සමූහයකට සහාය වේ.

කිතුල්ගල අසල ඇති මාකන්දාව වැසි වනාන්තරය පහසුවෙන් ළඟා විය හැකි තෙත කලාප වනාන්තරයක් වන අතර, එහි ආවරණ ඇවිදීම් සහ මඟ පෙන්වන ලද කඳු නැගීම් නරඹන්නන්ට දිගු ගමනකින් තොරව අභ්‍යන්තරයට ගොස් ආවේණික පක්ෂීන්, උරගයින් සහ ශාක විශේෂ සමඟ සෘජු සම්බන්ධතාවයක් ලබා දෙයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ වනජීවීන් වගකීමෙන් යුතුව නරඹන්නේ කෙසේද?

වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උද්‍යාන කළමනාකරණය කරන අතර, වාහන තදබදය සහ මාර්ගයෙන් බැහැර රිය පැදවීම අඩු කිරීම සඳහා වර්ධනය වී ඇති ප්‍රවේශ නීති සකසයි. පළපුරුදු මඟ පෙන්වන්නන් සමඟ කුඩා කණ්ඩායම් සෆාරි තෝරා ගැනීම දර්ශන ගුණාත්මකභාවය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කරන අතර සතුන්ට හිරිහැර කිරීම අඩු කරයි. උඩවලව දිස්ත්‍රික්කයේ අලි ළමාවාස මධ්‍යස්ථානය වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙහෙයවනු ලබන අතර, අනාථ වූ වන අලින් නැවත ස්වභාවික පරිසරයට මුදා හැරීම සඳහා පුනරුත්ථාපනය කරයි — මෙහි පැමිණීමක් එම වැඩසටහනට සෘජුවම සහාය වේ.

මුහුදු කැස්බෑවන් සංරක්ෂණය වගකීමෙන් යුතු සංචාරක ව්‍යාපාරයක් මැනිය හැකි වෙනසක් ඇති කරන තවත් අංශයකි. ගිනිකොන-බටහිර වෙරළ තීරයේ කූඩු බැඳින වෙරළ, ප්‍රජා මට්ටමින් පවත්වාගෙන යන ඉන්කියුබේටර මධ්‍යස්ථාන මගින් සංරක්ෂණය කර ඇති අතර, බිත්තර පිපෙන සමයේ සංචාර, ෆ්ලෑෂ් රහිත, අතගැසීම් රහිත ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරන විශ්වාසදායක මෙහෙයුම්කරුවන් හරහා සංවිධානය කළ හැකිය.

අප ලියා ඇති සෑම විශේෂයක්ම, A–Z

ශ්‍රී ලංකාවේ ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ 1,414 ක්, විද්‍යාත්මක නාමයෙන් ලැයිස්තුගත කර ඇත.

A 160

C 207

D 87

M 87

P 132

S 138

T 67

ආශ්‍රිත ලිපි

සමීපව සම්බන්ධ මාතෘකා පිළිබඳ පිටු 3.

ලක්පුර® සමඟ මෙම අත්දැකීම වෙන්කරවාගන්න

අපගේ දේශීය කණ්ඩායම විසින් සකස් කරන ලදී. සෘජු වෙන්කරවීම, ක්ෂණික තහවුරු කිරීම.

ලක්පුර® නියෝජිතයාගෙන් අසන්න