Acanthospermum hispidum යනු Asteraceae නම් ඩේසි කුලයට අයත් වාර්ෂික පැළෑටියක් වන අතර, Sri Lanka හි ස්වභාවිකකරණය වූ විදේශීය ශාකයක් ලෙස වාර්තා වී ඇත. එය ඉංග්රීසියෙන් Bristly Starbur ලෙසත් සිංහලෙන් කටු නෙරෙංචි ලෙසත් හැඳින්වේ. මෙම ශාකයේ කිසිදු කොටසක් ආහාරයට ගත හැකි ලෙස වාර්තා වී නොමැත.
Acanthospermum hispidum හි පෙනුම කෙබඳුද?
Acanthospermum hispidum යනු ද්විශාඛීය ලෙස අතු බෙදෙන වාර්ෂික ශාකයකි. එනම්, එහි කඳන් සෑම වර්ධන ලක්ෂ්යයකදීම නැවත නැවත දෙකට බෙදී යයි. පත්ර ඉලිප්සාකාර, ප්රතිලන්සාකාර හෝ ප්රතිඅණ්ඩාකාර හැඩයෙන් යුක්ත වන අතර, දළ වශයෙන් 1.5–7 cm දිග සහ 0.75–2 cm පළල වේ. ඒවායේ අග්ර තියුණු හෝ අතියුණු වන අතර, පාදම ඇතුළට පටු වී ඉතා කෙටි වෘන්ත මත පිහිටයි. මායිම් නොගැඹුරු දන්තාකාර වේ. පත්ර දෙපසම සුදු පැහැති මෘදු රෝම (pilose) ආවරණයක් දක්නට ලැබේ.
පුෂ්ප මස්තක (capitula) කුඩා වන අතර, මල් පිපෙන විට හරස් අතට 4–5 mm පමණ වන අතර, ඵල හටගත් පසු 15 mm දක්වා ප්රසාරණය වේ. සෑම පුෂ්ප මස්තකයක්ම සාමාන්යයෙන් 2–5 mm දිග, ඇතැම් විට 10 mm දක්වා වන, කෙටි වෘන්තයක් (peduncle) මත පිහිටයි. බොහෝ Asteraceae ශාකවල මෙන්, තනි මලක් ලෙස පෙනෙන දෙය ඇත්ත වශයෙන්ම කුඩා පුෂ්පිකා රැසක තද සංකීර්ණයකි. තැටි පුෂ්ප මගින් නිපදවන ඇකීන (achenes) වඳ සහ ග්රන්ථිමය වන අතර, මෙම ලක්ෂණය විශේෂයට එහි පොදු නාමය ලබා දෙන රළු, කර්කෂ ඵල මස්තක සමග අනුකූල වේ.
Sri Lanka හි එහි සංරක්ෂණ සහ ස්වභාවිකකරණ තත්ත්වය කුමක්ද?
මෙම විශේෂය Sri Lanka හි ස්වභාවිකකරණය වූ විදේශීය ශාකයක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. එනම්, එය දිවයිනට ආවේණික නොවූවද, අඛණ්ඩ මිනිස් වගාවකින් තොරව වනයේ ස්ථාපිත වී ප්රජනනය වේ. Asteraceae කුලයේ බොහෝ සාමාජිකයන් ශීඝ්රයෙන් ජනපදකරණය වන වාර්ෂික ශාක වන අතර, Acanthospermum hispidum ද දුර්ලභ හෝ ආරක්ෂිත ශාකයකට වඩා වල් පැලෑටි ස්වරූපී, අවස්ථාවාදී පැළෑටියක් ලෙස මෙම පුළුල් රටාවට ගැලපේ.
එය සිංහලෙන් හඳුන්වන්නේ කුමක් ලෙසද?
සිංහලෙන්, Acanthospermum hispidum කටු නෙරෙංචි ලෙස හැඳින්වේ. ඉංග්රීසි පොදු නාමය වන Bristly Starbur, ශාකයේ රෝම සහිත වයනය සහ එහි ඵල මස්තකවල තරු වැනි, කර්කෂ හැඩය යන දෙකම විස්තර කරයි.
Acanthospermum hispidum ආහාරයට ගැනීමට හෝ භාවිතා කිරීමට හැකිද?
මෙම විශේෂය සඳහා ආහාරයට ගත හැකි කොටස් කිසිවක් වාර්තා වී නොමැත. එය ආහාරයට නොගත යුතුය.
| ගුණාංගය | විස්තරය |
|---|---|
| විද්යාත්මක නාමය | Acanthospermum hispidum |
| කුලය | Asteraceae |
| ඉංග්රීසි නාමය | Bristly Starbur |
| සිංහල නාමය | කටු නෙරෙංචි |
| Sri Lanka හි තත්ත්වය | ස්වභාවිකකරණය වූ විදේශීය |
| ආහාරයට ගත හැකි කොටස් | නැත |
| ජීවන ස්වරූපය | ද්විශාඛීය ලෙස අතු බෙදෙන වාර්ෂික පැළෑටිය |
| පත්ර | ඉලිප්සාකාර, ප්රතිලන්සාකාර හෝ ප්රතිඅණ්ඩාකාර, 1.5–7 x 0.75–2 cm, නොගැඹුරු දන්තාකාර මායිම් සහිත, දෙපස සුදු පැහැති මෘදු රෝම සහිත |
| පුෂ්ප මස්තක | මල් පිපෙන විට 4–5 mm විෂ්කම්භය, ඵල හටගත් විට දළ වශයෙන් 15 mm, 2–5 (-10) mm දිග වෘන්ත මත |
| ඇකීන | තැටි පුෂ්ප ඇකීන වඳ, ග්රන්ථිමය |