Nypa fruticans යනු Arecaceae කුලයට අයත්, Sri Lanka හි වෙරළබඩ තෙත්බිම්වල දක්නට ලැබෙන දේශීය තාල විශේෂයක් වන අතර, සිංහලෙන් ගිං පොල් ලෙස හැඳින්වේ. කඳ බොහෝ දුරට භූගතව පවතින පරිදි, කඩොලාන වාසස්ථානවලට ආවේණික, ජලයෙන් යටවූ, ලවණ මිශ්ර තත්ත්වයන් තුළ වැඩීමට අනුවර්තනය වූ තාල විශේෂ අතලොස්සෙන් එකකි. මෙම විශේෂය Sri Lanka හි ජාතික සංරක්ෂණ තත්ත්ව ලැයිස්තුවේ (2012) අවදානමට ලක්විය හැකි (Vulnerable) ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇත.
Nypa fruticans ශාකයේ පෙනුම කෙබඳුද?
කඳ බොහෝ දුරට භූගත වන අතර විෂ්කම්භයෙන් සෙ.මී. 45ක් පමණ දක්වා වර්ධනය වේ. පැරණි පත්ර හැලී ගිය ස්ථානවල වක්ර පත්ර කැළැල් දක්නට ලැබෙන අතර, පහළ පැත්ත දිගේ මුල් පිටවේ. සෑම ශාකයකම පත්ර 4ත් 7ත් අතර සංඛ්යාවක් දරන අතර, ඒවා මීටර් 4ත් 10ත් අතර දිගකින් යුක්ත වන අතර, සෘජුව පිහිටා අග කොටසින් වක්ර වේ. පත්ර කොපුව වර්ධනයේ මුල් අවදියේදීම පැළී යන අතර, මීටර් 1.2ත් 1.5ත් අතර දිගකින් යුත් ස්ථුල පත්ර නටුවක් පවතී. පුං කේසර (පිරිමි) මල් කුඩා වන අතර, දිගින් මි.මී. 4ත් 6ත් අතර වේ.
ඵලය විශාල, වටකුරු ගොනුවක් වන අතර විෂ්කම්භයෙන් සෙ.මී. 15ත් 20ත් අතර වේ. එය එකිනෙකට සමීපව පිහිටි, එක් එක් කොටසෙහි කෝණික මුහුණත් 2ත් 4ත් අතර ප්රමාණයක් සහිත බොහෝ කොටස්වලින් සමන්විත වේ. සෑම කොටසක් තුළම විෂ්කම්භයෙන් සෙ.මී. 4.5ක් පමණ වන, රැලි සහිත මතුපිටක් සහිත, වකුගඩු හැඩැති තනි බීජයක් පවතී.
Nypa fruticans වර්ධනය වන්නේ කොතැනද?
වඩදිය බලපෑමට ලක්වන, ලවණ මිශ්ර ජල පරිසරවලට අනුවර්තනය වූ තාල ශාකයක් ලෙස, Nypa fruticans කඩොලාන සහ මෝය ආශ්රිත පරිසර පද්ධතිවල ලාක්ෂණික ශාකයකි. එහි භූගත කඳ සහ ජලයෙන් යටවූ පසට ඇති ඉවසීම මෙම විශේෂිත වාසස්ථානය පිළිබිඹු කරයි. මෙම විශේෂය Sri Lanka හි මෙන්ම, දකුණු සහ අග්නිදිග ආසියාවේ නිවර්තන වෙරළබඩ සහ මෝය ආශ්රිත කලාප පුරා පුළුල්ව දක්නට ලැබෙන දේශීය ශාකයකි.
එහි සංරක්ෂණ තත්ත්වය කුමක්ද?
2012 වසරේ Sri Lanka හි ජාතික සංරක්ෂණ තත්ත්ව ලැයිස්තුව Nypa fruticans, VU (NCS)-2012 ලෙස කෙටියෙන් දක්වනු ලබන, අවදානමට ලක්විය හැකි (Vulnerable) ලෙස වර්ගීකරණය කරයි. මෙම තත්ත්වය මෙම විශේෂය රඳා පවතින වෙරළබඩ සහ මෝය ආශ්රිත වාසස්ථාන මත පවතින පීඩනය පිළිබිඹු කරයි.
සිංහලෙන් එය හඳුන්වන්නේ කුමක් ලෙසද, සහ කිසියම් කොටසක් භාවිතා කරන්නේද?
සිංහලෙන්, මෙම විශේෂය ගිං පොල් ලෙස හැඳින්වේ. එහි ඉංග්රීසි පොදු නාමය Nypa palm වේ. ශාකයේ ආහාරයට ගත හැකි ලෙස වාර්තාගත කොටස් වන්නේ ප්ලෝයම් යුෂ සහ ඵලයේ මදයයි.
| ගුණාංගය | විස්තරය |
|---|---|
| විද්යාත්මක නාමය | Nypa fruticans |
| කුලය | Arecaceae |
| ඉංග්රීසි නාමය | Nypa palm |
| සිංහල නාමය | ගිං පොල් |
| Sri Lanka හි තත්ත්වය | දේශීය |
| සංරක්ෂණ තත්ත්වය | VU (NCS)-2012 |
| ආහාරයට ගත හැකි කොටස් | ප්ලෝයම් යුෂ, ඵලයේ මදය |
| කඳ | බොහෝ දුරට භූගත, විෂ්කම්භය සෙ.මී. 45ක් පමණ, වක්ර පත්ර කැළැල්, පහළ පැත්ත දිගේ මුල් |
| පත්ර | 4-7, පිහාටුමය, මීටර් 4-10 දිග, සෘජු, අග කොටසින් වක්ර; කොපුව කලින් පැළී යයි; පත්ර නටුව මීටර් 1.2-1.5, ස්ථුල |
| පුං කේසර මල් | දිග මි.මී. 4-6 |
| ඵලය | විෂ්කම්භය සෙ.මී. 15-20, එකිනෙකට සමීපව පිහිටි කෝණික මුහුණත් 2-4ක් සහිත බොහෝ කොටස් |
| බීජය | තනි, වකුගඩු හැඩැති, විෂ්කම්භය සෙ.මී. 4.5, රැලි සහිත |