Cryptolepis buchananii යනු Periplocaceae කුලයට අයත්, ඉංග්රීසියෙන් wax leaved climber ලෙස පොදුවේ හැඳින්වෙන දැවමය ආරෝහණ ශාකයකි. එය Sri Lanka වෙත ආවේණික ලෙස වාර්තා වී ඇති අතර, වර්තමානයේ Sri Lanka ජාතික සංරක්ෂණ තත්ත්ව ලැයිස්තුවේ (2012) අවදානමට ලක්විය හැකි (Vulnerable) ලෙස තක්සේරු කර ඇත.
Cryptolepis buchananii ශාකයේ පෙනුම කෙබඳුද?
මෙම විශේෂය මීටර 6ක් දක්වා උසට වැඩෙන ලියානා වැලක් ලෙස වර්ධනය වන අතර, සිනිඳු, රෝම රහිත කඳන් සහ සුදුමැලි අළු පැහැති කුඩා අතු වලින් යුක්ත වේ. පත්ර විශාල වන අතර, සෙන්ටිමීටර 10-18 x 4.5-7.5 ප්රමාණයෙන් යුක්ත වන අතර, සෙන්ටිමීටර 1ක් පමණ වන කෙටි පත්ර වෘන්ත මත දරා සිටී.
මල් පත්රවලට වඩා කෙටි සංකීර්ණ පුෂ්ප මංජරි ලෙස හටගන්නා අතර, පුෂ්ප වෘන්ත මිලිමීටර 2-5ක් දිග වේ. දල මණ්ඩලය කොළ පැහැති කහ හෝ කහ-සුදු පැහැයෙන් යුක්ත වන අතර, නළය මිලිමීටර 2ක් පමණ වන අතර පටු, රේඛීය-භාලාකාර පෙති ආසන්න වශයෙන් 7 x 1.5-2 මිලිමීටර ප්රමාණයෙන් යුක්ත වේ.
ඵලය සිලින්ඩරාකාර හැඩැති ඵලයක් වන අතර, සෙන්ටිමීටර 6.5-9 x 1-2 ප්රමාණයෙන් යුක්ත වන අතර, දිගටි වැටි දෙකකින් සලකුණු වී ඇත. බීජ දුඹුරු පැහැති වන අතර, ආසන්න වශයෙන් 6 x 3 මිලිමීටර ප්රමාණයෙන් යුක්ත වන අතර, එක් එක් බීජය සුළඟින් විසිරී යාමට උපකාරී වන සෙන්ටිමීටර 3.5ක් පමණ දිගැති සුදු රෝම ගුච්ඡයක් දරා සිටී. මෙය Periplocaceae කුලයේ ලාක්ෂණික ලක්ෂණයකි.
Cryptolepis buchananii ආහාරයට ගත හැකිද?
මෙම විශේෂය සඳහා ආහාරයට ගත හැකි කොටස් කිසිවක් වාර්තා වී නොමැත. එය ආහාරයට ගැනීම හෝ ආහාර ප්රභවයක් ලෙස භාවිතා නොකළ යුතුය.
එහි සංරක්ෂණ තත්ත්වය කුමක්ද?
Sri Lanka ජාතික සංරක්ෂණ තත්ත්ව ලැයිස්තුවට (2012) අනුව, Cryptolepis buchananii අවදානමට ලක්විය හැකි (Vulnerable) ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. මෙම තත්ත්වය රට තුළ එහි ස්වදේශීය පරාසය තුළ විශේෂයට ඇති පිළිගත් අවදානම පිළිබිඹු කරයි.
වාර්තාගත තොරතුරු කෙටියෙන්
| ගුණාංගය | වාර්තාගත විස්තරය |
|---|---|
| විද්යාත්මක නාමය | Cryptolepis buchananii |
| කුලය | Periplocaceae |
| ඉංග්රීසි නාමය | Wax leaved climber |
| Sri Lanka හි තත්ත්වය | ආවේණික |
| සංරක්ෂණ තත්ත්වය | අවදානමට ලක්විය හැකි (NCS 2012) |
| ආහාරයට ගත හැකි කොටස් | නොමැත |
| ජීවන ස්වරූපය | ලියානා වැලක්, මීටර 6 දක්වා, රෝම රහිත |
| පත්ර | 10-18 x 4.5-7.5 සෙ.මී.; පත්ර වෘන්තය සෙ.මී. 1ක් පමණ |
| පුෂ්ප මංජරිය | සංකීර්ණ පුෂ්ප මංජරි, පත්රවලට වඩා කෙටි; පුෂ්ප වෘන්තය මි.මී. 2-5 |
| දල මණ්ඩලය | කොළ පැහැති කහ හෝ කහ-සුදු; නළය මි.මී. 2ක් පමණ; පෙති 7 x 1.5-2 මි.මී. පමණ |
| ඵලය | සිලින්ඩරාකාර, 6.5-9 x 1-2 සෙ.මී., දිගටි වැටි 2ක් සහිත |
| බීජ | දුඹුරු පැහැති, 6 x 3 මි.මී. පමණ; සුදු රෝම ගුච්ඡය සෙ.මී. 3.5ක් පමණ |