Rhipsalis baccifera යනු ශ්රී ලංකාවට දේශීය වූ, සිහින්, එල්ලෙන ස්වභාවයක් ඇති පතෝක විශේෂයක් වන අතර, දේශීයව නවහන්දි ලෙස හැඳින්වේ. බොහෝ දෙනා සිතන කටු සහිත, නියඟයට ඔරොත්තු දෙන පතෝක මෙන් නොව, මෙම විශේෂය අපිශාකීය හෝ ශෛලාශ්රිත ලෙස වැඩෙන අතර, මෘදු, එල්ලා වැටෙන කොළ පැහැති කඳන් ලෙස ගස් අතු මතින් හෝ ගල් මතුපිටින් දිගා වේ.
Rhipsalis baccifera හි පෙනුම කෙබඳුද?
මෙය බහුවාර්ෂික පඳුරක් වන අතර, සාමාන්යයෙන් මීටර් 0.5ත් 3ත් අතර දිගකින් යුක්ත වුවද, මීටර් 6ක් පමණ හෝ ඊට වැඩි ප්රමාණයක් දක්වා ද වර්ධනය විය හැක. කඳන් මාංසල, කොළ පැහැති, සිලින්ඩරාකාර හා සිහින් වන අතර, ද්විභාජන ලෙස අතු බෙදී ඇත. තන්තුමය මූල පද්ධතියක් සහිත වන අතර, පාදම අසළ සුළු වශයෙන් දැවමය වර්ධනයක් දක්නට ලැබේ. පත්ර ඉතා කුඩා වන අතර, පරිණත ශාකවල බොහෝ විට සම්පූර්ණයෙන්ම නොපවතී. මෙය පතෝක කුලයේ (Cactaceae) ලාක්ෂණික ලක්ෂණයකි. මල් කුඩා, නිෂ්කාණ්ඩ හා ඒකල වන අතර, පෙරියන්ත පෙති 9ත් 12ත් අතර ප්රමාණයක් හා රේණු රාශියක් සහිතය. ඵලය ගෝලාකාර වන අතර, විෂ්කම්භය 0.5 සිට 1 cm දක්වා කුඩා වේ. එය සුදු පැහැති වන අතර, මි.මී. 1ක් පමණ දිගැති කළු පැහැති බීජ අඩංගු වේ.
Rhipsalis baccifera වැවෙන්නේ කොතැනද?
ශ්රී ලංකාවේ, මෙම විශේෂය දේශීය වන අතර, අපිශාකීය හෝ ශෛලාශ්රිත ලෙස වැඩේ. එනම්, පසෙහි මුල් ඇදීම වෙනුවට ගස් පොතු මත හෝ ගල් මතුපිට ස්ථාපිත වේ. මෙම වර්ධන පුරුද්ද පතෝක අතර දුර්ලභ වන අතර, බොහෝ පතෝක භෞමික කාන්තාර ශාක වේ. මෙය දිවයිනේ ඇතැම් ප්රදේශවල පවතින තෙත්, වනගත තත්ත්වයන් පිළිබිඹු කරයි.
එහි සංරක්ෂණ තත්ත්වය කුමක්ද?
ශ්රී ලංකාවේ ජාතික සංරක්ෂණ තත්ත්ව ලැයිස්තුවට (2012) අනුව, Rhipsalis baccifera අවදානමට ලක්විය හැකි (VU) විශේෂයක් ලෙස තක්සේරු කර ඇත. මෙම නම් කිරීම පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම විශේෂය එහි දේශීය ව්යාප්ති ප්රදේශය තුළ පරිහානියට පත්වීමේ සැලකිය යුතු අවදානමකට මුහුණ දෙන බවත්, එය හමුවන ඕනෑම වාසස්ථානයක දී ප්රවේශම් සහගත අවධානයක් යොමු කළ යුතු බවත් ය.
සිංහලෙන් එය හඳුන්වන්නේ කුමක් ලෙසද, එය ආහාරයට ගත හැකිද?
මෙම විශේෂය සඳහා සිංහල නාමය නවහන්දි වේ. මෙම ශාකයේ ආහාරයට ගත හැකි කොටස් කිසිවක් වාර්තා වී නොමැති අතර, එය ආහාර ප්රභවයක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.
වාර්තාගත කරුණු කෙටියෙන්
| ගුණාංගය | විස්තරය |
|---|---|
| විද්යාත්මක නාමය | Rhipsalis baccifera |
| කුලය | Cactaceae |
| සිංහල / දේශීය නාමය | නවහන්දි |
| ශ්රී ලංකාවේ තත්ත්වය | දේශීය |
| සංරක්ෂණ තත්ත්වය | VU (NCS)-2012 |
| ආහාරයට ගත හැකි කොටස් | නොමැත |
| ජීව ස්වරූපය | බහුවාර්ෂික, එල්ලෙන පඳුරු, අපිශාකීය හෝ ශෛලාශ්රිත |
| දිග | මීටර් 0.5–3 (–6) පමණ හෝ ඊට වැඩි |
| කඳ | මාංසල, කොළ පැහැති, සිලින්ඩරාකාර, සිහින්, ද්විභාජන අතු බෙදීම් සහිත |
| පත්ර | ඉතා කුඩා, පරිණත ශාකවල බොහෝ විට නොපවතී |
| මල් | කුඩා, නිෂ්කාණ්ඩ, ඒකල; පෙරියන්ත පෙති 9–12; රේණු රාශියක් |
| ඵල | ගෝලාකාර, විෂ්කම්භය 0.5–1 cm, සුදු පැහැති |
| බීජ | මි.මී. 1ක් පමණ දිග, කළු පැහැති |