Geophila repens var. asiatica යනු ශ්රී ලංකාවට දේශීය, Rubiaceae කුලයට අයත් කුඩා, බිම දිගේ පැතිරී වැඩෙන පැළෑටියකි. කෝපි සහ නිවර්තන කලාපීය සපුෂ්ප පඳුරු රැසක් ද අයත් වන කුලයකි Rubiaceae. මෙම ශාකය Aku-karni යන සංස්කෘත නාමය දරයි. එහෙත් එය මෙහි සටහන් කර ඇත්තේ නමක් ලෙස පමණක් වන අතර, කිසිදු සාම්ප්රදායික භාවිතයක් පිළිබඳ ඇඟවීමක් ලෙස නොවේ.
Geophila repens var. asiatica හි පෙනුම කෙබඳුද?
මෙම ශාකය කෙළින් ඉහළට වැඩෙනවා වෙනුවට බිම දිගේ සමතලාව පැතිරී වැඩේ. මෙම වර්ධන ස්වභාවය බිම්ගත හෝ බඩගා යන ස්වභාවය ලෙස හැඳින්වේ. මෙහි පත්ර වටකුරු-හෘදාකාර සිට පටු වකුගඩු හැඩැති දක්වා විහිදේ. එනම්, වටකුරු අගක් සහ පාදමෙහි වටකුරු පෙති සහිත, රවුම් හෘද හැඩයේ සිට වකුගඩු හැඩය දක්වා වෙනස් වේ. පත්රයේ ඉහළ පෘෂ්ඨය සිනිඳු හෙවත් රෝම රහිත ය. යටි පෘෂ්ඨය සියුම් රෝම සහිත වන අතර, එම රෝම පත්රයේ පාදම ආසන්නයේ වඩාත් පැහැදිලිව දක්නට ලැබේ.
මල් තනිව හෝ කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් හට ගනී. ඵලය ගෝලාකාර, රතු පැහැති සහ මෘදු මාංසල ස්වභාවයක් ගන්නා අතර, එහි බීජ වැනි ගල් (pyrenes) අඩංගු වේ. ඒවා අර්ධ-අණ්ඩාකාර හා තරමක් උල් ස්වභාවයක් ගනී. සෑම බීජ ගලකම උත්තල පැත්ත බොහෝ දුරට රැළි සහිත වේ. එනම් රැලි වැටුණු හෝ දාර සහිත ය. සමතල පැත්ත කලාතුරකින් පමණක් එසේ වේ. බීජ ගල කිසිසේත් ඇද වී හෝ ඇඹරී හෝ නොමැත.
Geophila repens var. asiatica හමුවන්නේ කොතැනද?
මෙම විශේෂය ශ්රී ලංකාවට දේශීය ලෙස සටහන් කර ඇත. Rubiaceae කුලයේ බොහෝ සාමාජිකයන් මෙන්, මෙම ගණයේ බිම්ගත පැළෑටි සාමාන්යයෙන් නිවර්තන වනාන්තර පරිසරවල දක්නට ලැබෙන සෙවණ සහිත, තෙතමනය සහිත බිම් තත්ත්වයන් සමඟ සම්බන්ධ වේ.
එහි සංරක්ෂණ තත්ත්වය කුමක්ද?
ශ්රී ලංකාවේ ජාතික සංරක්ෂණ තත්ත්ව ලැයිස්තුව (2012) යටතේ, Geophila repens var. asiatica අවදානමට ලක්විය හැකි (Vulnerable) ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. මෙම නම් කිරීම මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම විශේෂය වනය තුළ පිළිගත් පරිහානියේ අවදානමකට මුහුණ දී ඇති බවයි. එහෙත් එය වෙනත් කිසිදු නිල හෝ සංකේතාත්මක තත්ත්වයක් දරන්නේ නැත.
එය සිංහලෙන් සහ සංස්කෘතයෙන් හඳුන්වන්නේ කුමක්ද?
මෙම විශේෂය Aku-karni යන සංස්කෘත නාමයෙන් හැඳින්වේ. මෙම ප්රභේදය සඳහා වෙනම සිංහල පොදු නාමයක් සටහන් වී නොමැත.
එය ආහාරයක් ලෙස භාවිත කරන්නේද?
මෙම විශේෂය සඳහා ආහාරයට ගත හැකි කොටස් කිසිවක් සටහන් වී නොමැත. එය ආහාර ශාකයක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.
| ගුණාංගය | සටහන්ගත විස්තරය |
|---|---|
| විද්යාත්මක නාමය | Geophila repens var. asiatica |
| කුලය | Rubiaceae |
| සංස්කෘත නාමය | Aku-karni |
| ශ්රී ලංකාවේ තත්ත්වය | දේශීය |
| සංරක්ෂණ තත්ත්වය (NCS 2012) | අවදානමට ලක්විය හැකි |
| ආහාරයට ගත හැකි කොටස් | නැත |
| ජීවන ස්වරූපය | බිම දිගේ පැතිරී වැඩෙන පැළෑටිය |
| පත්ර | වටකුරු-හෘදාකාර සිට පටු වකුගඩු හැඩැති, අග සහ පාදමේ පෙති වටකුරු, ඉහළ පෘෂ්ඨය රෝම රහිත, යටි පෘෂ්ඨය පාදම දෙසට රෝම සහිත |
| මල් | ශාකයකට එකක සිට කිහිපයක් දක්වා |
| ඵලය | ගෝලාකාර, රතු, මෘදු සහ මාංසල |
| බීජ ගල් | අර්ධ-අණ්ඩාකාර, තරමක් උල්, උත්තල පැත්ත බොහෝ විට රැළි සහිත, සමතල පැත්ත කලාතුරකින් එසේ වන, ඇද හෝ ඇඹරී හෝ නොමැති |