Lasia spinosa, na Sri Lance znana jako Kohila (කොහිල), to kolczasta, zimozielona bylina podmokłych terenów i jedno z najbardziej lubianych wiejskich warzyw wyspy. Gotuje się zarówno jej płożące się kłącze, sprzedawane jako kohila ala, jak i młode liście: kłącze w curry i potrawach podsmażanych z przyprawami, a liście w mallum. Dorasta do jednego–dwóch metrów wysokości i jest uzbrojona w mocne kolce; to znajomy widok na groblach pól ryżowych, brzegach strumieni i zalewanych nizinach na całej Sri Lance.
Gdzie rośnie Kohila?
Kohila najlepiej rośnie na podmokłej, żyznej glebie. Na Sri Lance jest najpospolitsza w strefie wilgotnej i pośredniej, gdzie zasiedla brzegi stawów, wolno płynących strumieni, kanałów irygacyjnych i bagien, często tworząc gęste łany. Rośnie dziko na terenach podmokłych, takich jak Muthurajawela i Thalangama, oraz wzdłuż cieków wodnych, takich jak Madu Ganga – obrzeżone namorzynami estuarium w pobliżu miasta Balapitiya – a w niewielkiej skali uprawia się ją także na brzegach stawów jako warzywo.
Poza Sri Lanką gatunek występuje w tropikalnej Azji, od Indii i Bangladeszu przez Mjanmę i południowe Chiny po Azję Południowo-Wschodnią i Nową Gwineę, wszędzie tam, gdzie słodkowodne bagna pozostają wilgotne przez cały rok.
Jak wygląda Lasia spinosa?
Roślina rozprzestrzenia się za pomocą grubej, płożącej się, rozłogowej łodygi o średnicy około 2,5 cm, która na końcu jest wzniesiona lub podnosząca się, a na międzywęźlach usiana ostrymi kolcami. Kolce pokrywają również długie ogonki liściowe. Młode liście są strzałkowate; dojrzałe liście są większe i głęboko wcinane na klapy, co nadaje roślinie wyrazisty, architektoniczny zarys.
Podobnie jak inni przedstawiciele rodziny obrazkowatych, Kohila kwitnie kolbą – krótkim, mięsistym kłosem drobnych kwiatów – osłoniętą pochwą. U rodzaju Lasia pochwa jest długa, wąska i często skręcona, zwykle purpurowa lub czerwonobrązowa. Roślina rozmnaża się zarówno z nasion, jak i wegetatywnie przez płożące się łodygi, dzięki czemu szybko rozprzestrzenia się na odpowiednich mokradłach.
Jakie części są jadalne?
W kuchni lankijskiej wykorzystuje się dwie części rośliny:
- Kłącze (ala). Płożącą się podziemną łodygę czyści się, obiera z kolczastej skórki, a jędrny, kremowy miąższ kroi w krążki lub paski. Ma neutralny, ziemisty smak i włóknistą konsystencję oraz przejmuje smaki, z którymi jest gotowane.
- Młode liście. Delikatne, rozwijające się liście zrywa się, zanim kolce stwardnieją, i drobno szatkuje do kohila kola mallum – lekko duszonej potrawy z zieleniny z tartym kokosem.
Kohila jest zawsze spożywana po ugotowaniu. Przed gotowaniem pokrojone kłącze często krótko moczy się w osolonej wodzie.
Kohila w kuchni Sri Lanki: jak się ją przyrządza?
Curry z kohila to podstawa domowej kuchni, zwłaszcza na południu i zachodzie wyspy. Pokrojone kłącze dusi się z mlekiem kokosowym, cebulą, liśćmi curry i przyprawami, często także z suszoną rybą. Ponieważ miąższ jest gęsty i włóknisty, wymaga stosunkowo długiego duszenia, a efektem jest gęste, ziemiste curry, które naturalnie pasuje do czerwonego ryżu lub jednej z tradycyjnie uprawianych odmian ryżu wyspy. Kohila jest również podsmażana z przyprawami i smażona z cebulą, chili i gorczycą, a dzięki jędrnej konsystencji to popularny zamiennik mięsa w roślinnych curry.
Poza Sri Lanką oczyszczone kłącze kohila sprzedaje się kucharzom, którzy chcą przygotowywać te potrawy w domu. Lakpura® Kohila Ala to oczyszczone kłącze, gotowe do pokrojenia i ugotowania.
Kohila i rodzina obrazkowatych
Kohila należy do Araceae, rodziny obrazkowatych. Jej rodzaj, Lasia, jest niewielki: oprócz Lasia spinosa obejmuje Lasia concinna, rzadszy gatunek z Borneo. W kuchni jej najbliższymi krewnymi są inne jadalne obrazkowate, takie jak taro, Colocasia esculenta, i olbrzymie taro, Alocasia macrorrhizos, które również uprawia się na Sri Lance. W przeciwieństwie do taro, uprawy suchego lądu prowadzonej dla skrobiowej bulwy, Kohila jest rośliną półwodną, której cenioną częścią jest włókniste, płożące się kłącze.
Kohila w tradycji wiejskiej
Jak wiele roślin lankijskich wsi, Kohila znajduje się na styku pożywienia i wiedzy ludowej. Pojawia się w tradycyjnej medycynie wyspy, Hela Wedakama, a badania etnobotaniczne w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej odnotowują jej liście i kłącze w domowych preparatach. Są to praktyki tradycyjne, a nie uznane zastosowania medyczne, i Kohila powinna być spożywana jako warzywo; każdy, kto źle się czuje, powinien udać się do lekarza.
Jak wygląda zbiór Kohila?
Dziki zbiór jest wciąż powszechny w społecznościach wiejskich: zbieracze brodzą w płytkich stawach i na skrajach bagien, aby wycinać kłącza i zrywać młode liście. Ponieważ roślina energicznie rozrasta się dzięki płożącym się łodygom, łatwo odrasta, a tam, gdzie jest uprawiana na brzegach stawów, można ją zbierać w razie potrzeby przez cały rok.
Gdzie kupić Kohila?
Na Sri Lance świeże kłącze kohila i pęczki młodych liści sprzedaje się na wiejskich jarmarkach i lokalnych targach, zwłaszcza w strefie wilgotnej. Wytwarza się także oczyszczone i suszone produkty z kłącza kohila o dłuższej trwałości, a Lakpura wysyła kohila ze Sri Lanki na cały świat.
