Dystrykt Anuradhapura

Anuradhapura to jedno z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast na świecie i zapewne najważniejsze miejsce w krajobrazie kulturowym Sri Lanki. Założone ponad dwa tysiąclecia temu, było stolicą królestwa Rajarata po wcześniejszych ośrodkach władzy w Tambapanni i Upatissa Nuwara, a następnie stało się sercem buddyzmu therawady w całej Azji. Dziś miasto jest wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO i przyciąga w równym stopniu pielgrzymów, historyków i podróżnych.

Miasto leży około 205 km na północ od Colombo, nad rzeką Malvathu, w Prowincji Północno-Środkowej. Jego starożytny święty okręg – gęste skupisko dagab, ruin klasztornych, królewskich stawów i świętych drzew – nie ma sobie równych w Azji Południowej.

Z czego słynie Anuradhapura?

Anuradhapura jest znana przede wszystkim jako strażniczka Sri Maha Bodhi – świętego figowca wyhodowanego z sadzonki pierwotnego drzewa Bodhi, pod którym Budda osiągnął oświecenie w Bodh Gaya w Indiach. Przywieziony na Sri Lankę w III wieku p.n.e., jest czczony jako najstarsze udokumentowane drzewo na świecie ze znaną datą posadzenia.

Poza drzewem o charakterze miasta decydują niezwykłe stupy – półkoliste kopce zbudowane, by przechowywać buddyjskie relikwie. Największa z nich, Jetavanarama, należała niegdyś do najwyższych budowli starożytnego świata. Ruwanweliseya, lśniąca bielą ponad świętą strefą, pozostaje jednym z najbardziej czczonych miejsc pielgrzymkowych na Sri Lance. Razem te zabytki świadczą o cywilizacji, która łączyła niezwykły kunszt inżynieryjny z głębokim celem duchowym.

Jakie są najważniejsze miejsca do zwiedzenia w Anuradhapura?

Większość kluczowych zabytków skupia się w świętym okręgu na dość ograniczonym obszarze. Odwiedzający zwykle zwiedzają poniższe miejsca w ciągu jednego–dwóch dni:

• Sri Maha Bodhi – święte drzewo Bo, duchowe serce miasta i żywe ogniwo łączące z oświeceniem Buddy.
• Ruwanweliseya (Mahathupa) – okazała, bielona dagaba zbudowana przez króla Dutugamunu w II wieku p.n.e., otoczona fryzem ze słoni.
• Thuparamaya – powszechnie uważana za najstarszą stupę na Sri Lance, według tradycji przechowująca relikwię obojczyka Buddy.
• Dagaba Abhayagiri – jedna z największych pod względem objętości stup na świecie, niegdyś centrum ogromnego zespołu klasztornego, w którym mieszkały tysiące mnichów.
• Jetavanarama – olbrzymia stupa zbudowana przez króla Mahasenę, której pierwotna wysokość dorównywała piramidom w Gizie.
• Lovamahapaya (Miedziany Pałac) – ruiny dziewięciopiętrowej sali zgromadzeń klasztornych, dziś wyznaczone przez las kamiennych filarów.
• Mirisavetiya Viharaya – stupa zbudowana przez króla Dutugamunu w miejscu, w którym według kronik wbił swoją włócznię przed bitwą.
• Lankaramaya – spokojniejsza, rzadziej odwiedzana stupa w pobliżu zespołu Abhayagiri, wyróżniająca się otaczającymi ją kamiennymi filarami.
• Isurumuniya Viharaya – skalna świątynia nad malowniczym zbiornikiem, słynąca z misternych płaskorzeźb, w tym słynnej rzeźby „Kochankowie”.

Wstęp do świętego okręgu jest biletowany. Lakpura może z wyprzedzeniem załatwić bilet wstępu do świętego okręgu Anuradhapura, dzięki czemu nie będziesz stać w kolejce.

Jak Anuradhapura wypada w porównaniu z Polonnaruwa?

Oba miasta to starożytne stolice królewskie i obiekty światowego dziedzictwa UNESCO, a wiele planów podróży łączy je w jedną pętlę po Prowincji Północno-Środkowej. Anuradhapura jest starsza, większa i ma głębsze znaczenie religijne – pielgrzymi przybywają tu przez cały rok, co tworzy żywą atmosferę pobożności, zupełnie inną niż w parku archeologicznym. Polonnaruwa, która zastąpiła Anuradhapura jako stolica około XI wieku n.e., jest bardziej zwarta i miejscami lepiej zachowana, z wyrafinowanymi rzeźbami w kamieniu i królewską cytadelą wartą półdniowego zwiedzania.

Jeśli czas pozwala, zwiedzenie obu miast w ciągu dwóch dni daje przejrzysty obraz dziejów wczesnych cywilizacji Sri Lanki.

Kiedy najlepiej odwiedzić Anuradhapura?

Prowincja Północno-Środkowa ma klimat półsuchy. Najsuchszy i najwygodniejszy okres na zwiedzanie trwa mniej więcej od maja do września, gdy opady są niewielkie, a temperatury wysokie, ale znośne. Monsun północno-wschodni (od października do stycznia) przynosi czasem ulewy, ale rzadko zakłóca podróż na dłużej niż kilka godzin.

Najbardziej klimatycznym czasem na wizytę jest święto pełni księżyca Poson Poya w czerwcu, upamiętniające wprowadzenie buddyzmu na Sri Lankę. Miasto wypełniają ubrani na biało pielgrzymi, rozświetlone kapliczki i nocne procesje – to przeżycie, którego nie da się porównać z niczym innym na wyspie. Doroczne Esala Poya w lipcu i sierpniu również gromadzi tłumy wiernych.

Jak dojechać do Anuradhapura z Colombo?

Colombo łączy z Anuradhapura kilka środków transportu:

W samym świętym okręgu najpraktyczniejszym i najprzyjemniejszym sposobem przemieszczania się między zabytkami jest rower wypożyczony w pensjonacie w pobliżu głównego wejścia. Dla tych, którzy wolą nie pedałować w upale, dostępnych jest mnóstwo tuk-tuków.

Jakie zwierzęta można zobaczyć w okolicach Anuradhapura?

Prowincja Północno-Środkowa graniczy z jednymi z najbogatszych siedlisk przyrodniczych Sri Lanki. Park Narodowy Wilpattu, około 30 km na zachód od Anuradhapura, to największy park narodowy w kraju i jedno z najlepszych miejsc na Sri Lance do obserwacji lampartów w ich naturalnym środowisku. Jego charakterystyczny krajobraz naturalnych jezior (villu) wśród lasu strefy suchej zupełnie różni się od lepiej znanych parków na południu.

Na wiejskich drogach dystryktu często można spotkać słonie, zwłaszcza o zmierzchu w pobliżu zbiorników irygacyjnych. W porze suchej wokół starożytnych zbiorników gromadzą się licznie dławigady indyjskie, pelikany i kleszczaki azjatyckie.

Jak najlepiej zobaczyć starożytne zbiorniki (wewa)?

Inżynieria hydrauliczna Anuradhapura jest równie niezwykła jak jej zabytki. Miasto utrzymywała sieć dużych sztucznych zbiorników – m.in. Tissa Wewa, Nuwara Wewa i Basawakkulama – które do dziś służą do nawadniania. Przejażdżka rowerem po groblach (nasypach) tych zbiorników o wschodzie lub zachodzie słońca zapewnia jedne z najbardziej sugestywnych widoków w mieście, z sylwetkami dagab wznoszącymi się ponad linią drzew.

Nuwara Wewa, największy z trzech głównych zbiorników, zajmuje ponad 1 000 hektarów i jest ostoją bogatego ptactwa. Krótki spacer po jego grobli o świcie to pewny sposób na wypatrzenie kormoranów, czapli, zimorodków i ptaków brodzących.

Praktyczne informacje dla zwiedzających Anuradhapura

• Strój: w czynnych świątyniach wymagane są białe lub jasne ubrania. Ramiona i kolana muszą być zakryte. Przed wejściem do każdej kaplicy należy zdjąć buty.
• Obuwie: zwiedzanie świętego okręgu wymaga sporo chodzenia po kamiennych płytach, które do południa mocno się nagrzewają. Praktyczne są wsuwane buty na grubej podeszwie.
• Fotografowanie: przy zabytkach fotografowanie jest zasadniczo dozwolone, ale nie bezpośrednio u podstawy Sri Maha Bodhi. Stosuj się do umieszczonych oznaczeń.
• Godziny otwarcia: większość miejsc w świętej strefie jest dostępna od wczesnego rana mniej więcej do zachodu słońca. Muzea mogą być zamknięte w święta państwowe.
• Noclegi: w mieście jest wybór pensjonatów i hoteli średniej klasy. Nocleg w Nowym Mieście lub w jego pobliżu (a nie w rejonie Starego Miasta i świętego okręgu) zapewnia wygodny dostęp do restauracji i transportu.