Park Narodowy Wilpattu

Park Narodowy Wilpattu to największe sanktuarium przyrody Sri Lanka, obejmujące około 131 693 hektarów wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża. Usytuowany na granicy prowincji Północno-Centralnej i Północno-Zachodniej, park leży mniej więcej 25 km na północ od Puttalam i 30 km na zachód od Anuradhapura. Pomimo swych rozmiarów i bogactwa ekologicznego Wilpattu pozostaje znacznie spokojniejszy niż Yala — a ta cecha nagradza cierpliwych obserwatorów przyrody bliskimi i nieśpieszymi obserwacjami zwierząt.

Co wyróżnia Wilpattu spośród innych parków narodowych Sri Lanka?

Cechą charakterystyczną Wilpattu jest sieć ponad 50 naturalnych jezior zwanych villu — płytkich, zasilanych deszczem zbiorników otoczonych otwartymi łąkami i gęstymi zaroślami. Te tereny podmokłe koncentrują dziką faunę przez cały rok i nadają Wilpattu krajobraz niepowtarzalny w skali całego kraju. W odróżnieniu od otwartej sawanny Park Narodowy Udawalawe, gęsty leśny baldachim Wilpattu sprawia, że obserwacje zwierząt bywają zaskakująco bliskie i niespodziewane.

Północna granica parku przebiega wzdłuż rzeki Modaragam Aru, a południowa — wzdłuż rzeki Kala Oya. Około 73% obszaru zajmują gęste lasy lub zarośla, a pozostałe otwarte siedliska skupiają się wokół zbiorników villu i pasa nadbrzeżnego.

Jakie zwierzęta można zobaczyć w Parku Narodowym Wilpattu?

Różnorodność siedlisk Wilpattu — pas nadbrzeżny, zbiorniki villu, skaliste wzgórza, zarośla, otwarte łąki i wysokie lasy — sprzyja bytowaniu co najmniej 31 gatunków ssaków. Park słynie przede wszystkim z dwóch z nich:

• Lampart (Panthera pardus kotiya) — lankijski lampart jest tu, podobnie jak na całej wyspie, szczytowym drapieżnikiem, bez tygrysów ani dzikich psów jako konkurencji; Wilpattu to jedno z najlepszych miejsc w kraju, by go zobaczyć.
• Niedźwiedź wargacz (Melursus ursinus) — Wilpattu jest domem dla jednej z najzdrowszych populacji niedźwiedzia wargacza na Sri Lanka; najlepszą porą obserwacji są wczesny ranek i późne popołudnie.

Wśród innych często obserwowanych ssaków należy wymienić słonia azjatyckiego, jelenia plamistego, sambara, muntjaka, jelonka myszowatego, dzika, bawołu wodnego i szakala złocistego. Krokodyle błotne (mugger) często spotyka się w większych zbiornikach villu, a żółwie gwiazdkowe (Geochelone elegans) pasą się na otwartych łąkach; żółwie stawowe i żółwie miękkorupne zamieszkują natomiast większe villu. Jeśli obserwacja krokodyli jest w Twoich planach, brzegi rzek i większe zbiorniki wodne parku oferują ku temu niezawodne okazje.

Bogactwo ptaków jest równie imponujące. Park przyjmuje znaczną liczbę zimowych migrantów w okresie od listopada do marca, uzupełniających osiadłą społeczność, do której należą: marabut malajski, bocian malowany, kukawka czerwonolica, dzioborożec czarnobiały Malabaru i dzioborożec szary Sri Lanka. Wśród zanotowanych gatunków motyli znajdziemy m.in. Mormonicę Niebieską, Różę Pospolitą, Różę Karmazynową oraz Wielką Pomarańczową Końcówkę.

Kiedy najlepiej odwiedzić Park Narodowy Wilpattu?

Park oferuje dwa szczególnie korzystne okresy przyrodnicze. Od lutego do kwietnia — gdy monsun północno-wschodni uzupełnił zbiorniki villu, a pora sucha jeszcze nie nastała — wokół wód panuje doskonała koncentracja zwierząt, a drogi są przejezdne. Październik, gdy wracają deszcze, bywa równie atrakcyjny.

Pora sucha od maja do początku września obniża poziom wód i skupia zwierzęta w pobliżu pozostałych zbiorników villu, co może prowadzić do spektakularnych spotkań z dziką fauną, choć niektóre wewnętrzne szlaki stają się trudne do pokonania. Pora deszczowa (mniej więcej od października do stycznia, gdy nadchodzą deszcze między-monsunowe i monsun północno-wschodni) przynosi intensywniejsze opady i przyciąga ptaki migrujące, lecz może uczynić niektóre żwirowe drogi nieprzejezdnymi.

Jak dojechać do Parku Narodowego Wilpattu z Colombo?

Najprostsza trasa prowadzi autostradą A3 Colombo–Puttalam na północ do Puttalam, a następnie drogą A12 Puttalam–Anuradhapura. Po około 42 km na trasie A12 pojawi się drogowskaz na Park Narodowy Wilpattu; skręcając w lewo i jadąc jeszcze 7 km, dociera się do głównego wjazdu w Hunuwilagama. Całkowity czas jazdy z Colombo wynosi zazwyczaj od trzech do czterech godzin, zależnie od natężenia ruchu.

Alternatywnie, goście zatrzymani w Anuradhapura mogą dotrzeć do parku w ciągu około 30–40 minut, kierując się na zachód. Habarana i Sigiriya to również praktyczne opcje dla osób łączących safari w Wilpattu z wizytą w Trójkącie Kulturowym.

Jaką roślinność i rzeźbę terenu napotkam wewnątrz parku?

Trzy szerokie strefy roślinności kształtują krajobraz parku:

1. Nadbrzeżny pas littoralny — solanka trawiasta i niskie zarośla bezpośrednio przylegające do plaży, ciągnące się w głąb lądu na kilka kilometrów.
2. Pas zarośli monsunowych — pas szerokości 5–10 km złożony z niskich zarośli nadbrzeżnych, stopniowo przechodzących w gęstsze pokrycie.
3. Śródlądowy las zwarty — wysokie drzewa wynurzające się ponad koronę, w tym Palu (Manilkara hexandra), Satin (Chloroxylon swietenia), Milla (Vitex altissima), Weera (Drypetes sepiaria), Heban (Diospyros ebenum) i Wewarna (Alseodaphne semecarpifolia).

Średnie roczne opady wynoszą około 1 000 mm, a średnie temperatury kształtują się wokół 27 °C. Park leży w całości w strefie suchej, a wysokość terenu waha się od poziomu morza do około 152 metrów.

Czy Park Narodowy Wilpattu kryje dziedzictwo kulturowe?

Wilpattu jest równie bogatą historycznie co ekologicznie ostoją. Według kroniki Mahavamsa za miejsce lądowania księcia Vijaya — datowanego tradycyjnie na około 543 rok p.n.e. — uważa się plażę w Kudiramalai na północno-zachodnim wybrzeżu parku. Kali Villu jest w legendach kojarzony z Kuveni, rodzimą księżniczką, która pierwsza przyjęła Vijayę. Głębiej w parku Wirandagoda i Galbendi Niyara wiąże się z księciem Saliyą i jego wybranką Asokamalą.

W Pomparippu wykopaliska archeologiczne ujawniły pochówki urnowe poprzedzające spisaną historię Sri Lanka. Wschodnie obszary parku zachowały pozostałości starożytnych zbiorników irygacyjnych z czasów cywilizacji syngaleskiej, a pomiędzy Palangaturai a Kollankanatte leżą ruiny tego, co przypuszczalnie było dawnym portem morskim. To nakładanie się śladów prehistorycznych, protohistorycznych i wczesnodziejowych czyni Wilpattu jednym z najbardziej znaczących archeologicznie obszarów chronionych w kraju.

Jak organizowane są safari jeepem w Parku Narodowym Wilpattu?

Wszystkie wizyty w parku odbywają się jeepem po dobrze utrzymanej sieci żwirowych dróg, szczególnie wzdłuż trasy villu. Odwiedzający muszą przez cały czas pozostawać w pojeździe — przepisy parkowe zabraniają wysiadania w pobliżu tropów zwierzęcych lub otwartych siedlisk. Każde safari odbywa się pod opieką licencjonowanego przewodnika doświadczonego w tropieniu lampartów i niedźwiedzi wargaczy, które nierzadko przemierzają przewidywalne trasy między zbiornikami villu o poranku i późnym popołudniu.

Półdniowe safari obejmuje główną pętlę villu i stanowi solidne wprowadzenie do parku. Całodniowe safari — obejmujące bardziej odległe szlaki północne — znacząco zwiększa szansę na wielokrotne spotkanie z lampartem i daje czas na przystanki do obserwacji ptaków. Biwakowanie wewnątrz parku, wymagające wcześniejszego uzyskania zezwolenia, umożliwia przejazdy o świcie i o zmierzchu, niedostępne dla turystów jednodniowych.

Gdzie warto się zatrzymać podczas wizyty w Parku Narodowym Wilpattu?

Wewnątrz parku Departament Ochrony Przyrody prowadzi podstawowe bungalowy objazdowe i pola namiotowe — m.in. przy Panikkar Villu, Thala Villu i Manawila, z których większość wychodzi na zbiorniki villu — wymagające wcześniejszej rezerwacji. Poza parkiem Anuradhapura, oddalone o około 30 km na wschód, oferuje najszerszy wybór hoteli i pensjonatów. Puttalam na południu oraz butikowe obiekty przy granicy parku to również praktyczne alternatywy.