සෑම ජනවාරි මාසයකම, කැළණිය රජමහා විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත් ගෞරවනීය බෞද්ධ උත්සවයක් වන දුරුතු පෙරහැරෙහි කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත් වේ. දුරුතු පෙරහැර, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ලංකාවට කළ ප්‍රථම වැඩම සිහිපත් කරයි. සම්ප්‍රදායිකව මෙම සිදුවීම උන්වහන්සේගේ බුද්ධත්වයෙන් නව වැනි මාසයේදී සිදු වූවක් ලෙස සැලකේ. බැතිමතුන්ට මෙම අවස්ථාව ගැඹුරු ආගමික වැදගත්කමක් උසුලන අතර, සංචාරකයින්ට 1927 වසරේ සිට අඛණ්ඩව පවත්වනු ලබන ජීවමාන චාරිත්‍රානුකූල සම්ප්‍රදායක දුර්ලභ දර්ශනයක් ලබා දෙයි.
දුරුතු පෙරහැර යනු කුමක්ද? එය සමරනු ලබන්නේ ඇයි?
මෙම උත්සවය නම් කර ඇත්තේ චන්ද්‍රමාන බෞද්ධ දින දර්ශනයට අනුව ජනවාරි මාසය හැඳින්වෙන සිංහල නාමය වන දුරුතු මාසයෙනි. බෞද්ධ විශ්වාසයට අනුව, බුදුරජාණන් වහන්සේ ශ්‍රී ලංකාවට වාරයන් තුනක් වැඩම කළ අතර, දුරුතු පෙරහැර සලකුණු කරන්නේ ඉන් පළමු වැඩම — දුරුතු පුර පසළොස්වක පෝය දිනයේ උන්වහන්සේගේ පැමිණීමයි. මෙම චාරිත්‍ර පවත්වනු ලබන්නේ කොළඹට ආසන්නව, කැළණි ගඟේ ඉවුරේ පිහිටි පැරණි ඉතිහාසයක් සහිත කැළණිය රජමහා විහාරයේදීය. මෙම උත්සවය සඳහා දිවයින පුරා සිටින වන්දනාකරුවන් මෙන්ම එහි සංස්කෘතික විචිත්‍රත්වය නැරඹීමට පැමිණෙන විදේශීය සංචාරකයින්ද එක් රැස් වේ.
මෙම උත්සවය වෙනස් අදියර තුනකින් සමන්විත වේ. එය ආරම්භ වන්නේ සෑම සවසකම පවත්වනු ලබන ආගමික දේශනා මාලාවකිනි, ඉන් පසුව සතියක පිරිත් සජ්ඣායනා — බෞද්ධ ධර්ම ග්‍රන්ථ සජ්ඣායනය කිරීම — පැවැත්වේ. පෙරහැරම, එනම් ඇත්පෙරහැර, ඉන් පසුව අඛණ්ඩ රාත්‍රී තුනක් පුරා පැවැත්වේ.
රාත්‍රී තුනක පෙරහැර ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද?
පෙරහැර රාත්‍රීන් තුනෙන් එක් එක් රාත්‍රියට ම එහි අනන්‍ය ස්වභාවයක් හා විශාලත්වයක් ඇති අතර, එය ක්‍රමයෙන් විශිෂ්ට අවසානයක් කරා ගොඩනඟයි.
- උඩමාලුව පෙරහැර (පළමු රාත්‍රිය): ආරම්භක පෙරහැර පැවැත්වෙන්නේ කැළණිය විහාරස්ථානයේ ඉහළ මාලුවේදීය. දාතු පෙරහැර ලෙස හඳුන්වන මෙම පළමු රාත්‍රිය සාපේක්ෂව කුඩා පරිමාණයේ එකක් වන අතර — අලි ඇතුන්, කොටු ගහන්නන්, ගිනි නර්තන ශිල්පීන්, කොඩි දරන්නන්, බෙර වාදකයින් හා නර්තකයින්ගේ සුළු රැස්වීමක් ඉහළ භූමිය හරහා ගමන් කරයි.
- පහත මාලුව පෙරහැර (දෙවන රාත්‍රිය): දෙවන රාත්‍රියේදී පෙරහැරෙහි විශාලත්වය හා වර්ණවත්බව සැලකිය යුතු ලෙස පුළුල් වේ. දාතු පෙරහැර පෙරහැරට නායකත්වය දෙන අතර, දැන් විහාරස්ථානය හා සම්බන්ධ දේවාල නියෝජනය කරන දේවාල පෙරහැර තුනක් එයට එක් වේ. මාර්ගය විහාරස්ථාන භූමියෙන් ඔබ්බට විහිදෙන අතර, සහභාගිවන්නන්ගේ සංඛ්‍යාව සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වේ.
- රන්දෝලි පෙරහැර (තෙවන රාත්‍රිය): අවසාන රාත්‍රිය මුළු උත්සවයේම මධ්‍යස්ථානය වන අතර — කැළණිය හරහා පූර්ණ චාරිත්‍රානුකූල මාර්ගයේ ගමන් කරන අලි ඇතුන්, ශිල්පීන්, භික්ෂූන් වහන්සේලා හා බැතිමතුන්ගේ විශිෂ්ට පෙරහැරකි. පෙරහැර විහාරස්ථානයට නැවත පැමිණෙත්ම කාහල හඬක් මගින් උත්සවයේ විධිමත් අවසානය සලකුණු කෙරේ.
පෙරහැර අතරතුර ඔබට බැලීමට අපේක්ෂා කළ හැක්කේ කුමක්ද?
විශේෂයෙන් රන්දෝලි පෙරහැර, ශිල්පීන් හා සහභාගිවන්නන්ගේ පුළුල් සංචිතයක් එක් රැස් කරයි. කොටු ගහන්නන් පෙරහැරට නායකත්වය දෙන අතර, ඔවුන්ගේ තියුණු කොටු හඬින් මාලාව ළඟා වීම පෙන්වා දෙයි. ගිනි බෝල ශිල්පීන් ඉන් පසුව එක් වී, සම්බන්ධීකරණය කරන ලද දර්ශනවල දැල්වෙන පන්දම් විසි කරමින් හසු කර ගනී. අලංකාරව සරසන ලද අලි ඇතුන් හා අලිමුතුන් ධාතු කරඬු රැගෙන යන අතර, ඇසුරුම් කළ රෙදි ඇඳගෙන විදුලි ආලෝක මාලාවලින් ආලෝකමත් වී සිටී. බෙර වාදකයින් නිරන්තර චාරිත්‍රානුකූල රිද්මයක් පවත්වාගෙන යන අතර, සාම්ප්‍රදායික නර්තකයින් — උඩරට, පහතරට හා සබරගමුව විලාස — මාර්ගය දිගේ විවිධ ස්ථානවල රඟදක්වති.
බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා හා විහාරස්ථානයේ ප්‍රධාන නායක හිමිවරු විධිමත් පෙරහැරෙහි ගමන් කරන අතර, ඓතිහාසික ඇඳුම් පැළඳුම්වලින් සැරසුණු සේවකයින් ඔවුන් සමඟ එක් වේ. කොඩි දරන්නන් උත්සවයට සම්බන්ධ සෑම විහාරස්ථානයක හා දේවාලයක ආගමික සංකේත පෙන්වන කොඩි රැගෙන යති. මුළු මාර්ගයම පන්දම් දරන්නන් විසින් ආලෝකමත් කරනු ලබන අතර, වර්ණවත් කොඩි හා පතාක මාර්ග දෙපස අලංකාර කරයි. පෙරහැර ගමන් කරන විට, වීදි දෙපස රැඳී සිටින බැතිමතුන් බොහෝ විට ආරක්ෂිත බෞද්ධ ගාථා වන පිරිත් සජ්ඣායනා කරමින් සහභාගි වෙති.
මෙහි පවතින වාතාවරණය රංගනාත්මක ප්‍රදර්ශනයකට වඩා සාමූහික භක්තියේ එකක් වේ — සහභාගි වන විට මතක තබා ගත යුතු වෙනසක්. උචිත ලෙස ඇඳුම් ඇඳගෙන, මාර්ගය දිගේ හොඳ නැරඹුම් ස්ථානයක් සුරක්ෂිත කර ගැනීම සඳහා කලින් පැමිණෙන්න.
කැළණිය රජමහා විහාරයේ වැදගත්කම කුමක්ද?
විහාරස්ථානයම උත්සවයට වඩා කාලය ගත කිරීමට සුදුසුය. එහි මූලාරම්භය පුරාණ ශ්‍රී ලාංකික වංශකතාවලට හඳුනාගත හැකි අතර, වත්මන් ව්‍යුහය ශතවර්ෂ ගණනාවක ඉදිකිරීම් හා ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබිඹු කරයි. ප්‍රවේශ දොරටුවේ මකර තොරණක් ඇත — ආරක්ෂාව හා සුභදායකත්වය සංකේතවත් කරමින්, විවිධ සතුන්ගේ ලක්ෂණ ඒකාබද්ධ කරන පුරාවෘත්ත ජීවියෙකුගේ ස්වරූපයෙන් කැටයම් කරන ලද අලංකාර දොරටුවකි. විහාරස්ථාන භූමිය තුළ, සංචාරකයින් ප්‍රධාන විහාරගෙයක්, දාගැබක්, අභ්‍යන්තර විහාරගෙහි ප්‍රවේශ ස්ථානයේ සඳකඩ පහණක්, සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයේ නිදි බුදු පිළිමයක්, පූජනීය බෝධි වෘක්ෂයක් හා විවිධ ඉරියව්වල බුද්ධ ප්‍රතිමා රැසක් දැක ගත හැක.
විහාරගෙහි අභ්‍යන්තර බිත්ති ජාතක කථා — බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පෙර ජාතීන්ගේ කතන්දර — මෙන්ම ශ්‍රී ලාංකික ඉතිහාසයේ සිදුවීම් නිරූපණය කරන බිතුසිතුවම්වලින් ආවරණය වී ඇත. මෙම චිත්‍ර 20 වන සියවසේ ශ්‍රී ලාංකික විහාරස්ථාන කලාවේ හොඳම උදාහරණ අතර ගැනෙන අතර ඉතා සමීපව නැරඹීමට සුදුසුය. නගර මධ්‍යයේ සිට කිලෝමීටර් 11ක් පමණ දුරින් පිහිටි විහාරස්ථානයේ කොළඹට ආසන්න තත්ත්වය එය අර්ධ දින චාරිකාවක් ලෙස පහසුවෙන් පැමිණිය හැකි ස්ථානයක් බවට පත් කරයි.
දුරුතු පෙරහැර අනෙකුත් ශ්‍රී ලාංකික පෙරහැර සමඟ සංසන්දනය වන්නේ කෙසේද?
ශ්‍රී ලංකාව වසර පුරා ප්‍රධාන පෙරහැර උත්සව කිහිපයක් පවත්වයි. ජූලි හෝ අගෝස්තු මාසයේ මහනුවර පැවැත්වෙන ඇසළ පෙරහැර උත්සවය විශාලතම හා ජාත්‍යන්තරව වඩාත් පිළිගත් උත්සවයයි. දුරුතු පෙරහැර සමස්ත පරිමාණයෙන් කුඩා වුවද, දිවයිනට බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ප්‍රථම වැඩමට ඇති සෘජු සම්බන්ධතාව සලකා, බොහෝ බැතිමතුන් විසින් සමාන ආගමික වැදගත්කමක් උසුලන්නක් ලෙස සැලකේ. ජූලි මාසයේදී සහභාගි විය නොහැකි සංචාරකයින්ට, ජනවාරි උත්සවය තරමක් කුඩා ජනකායක් සහිතව සමාන චාරිත්‍රානුකූල අත්දැකීමක් ලබා දෙයි.
පෙබරවාරි මාසයේ කොළඹ ගංගාරාමය විහාරයේදී පැවැත්වෙන නවම් මහා පෙරහැර, මෙම වාර්ෂික උත්සව චක්‍රයේ කොටසක් වන තවත් වැදගත් නාගරික පෙරහැරකි.
දුරුතු පෙරහැර නිවැරදිව පැවැත්වෙන්නේ කවදාද?
මෙම උත්සවය චන්ද්‍රමාන දින දර්ශනයට අනුව කාල නියම කෙරේ. ප්‍රධාන පෙරහැර ජනවාරි මාසයේ දුරුතු පෝය (පුර පසළොස්වක) දිනය ඇතුළුව ඊට පෙර රාත්‍රී තුනක පැවැත්වේ. නියම දිනයන් සෑම වසරකම වෙනස් වන බැවින්, කලින් විහාරස්ථානය හෝ විශ්වාසදායක මූලාශ්‍රයක් සමඟ කාලසටහන තහවුරු කර ගැනීම යෝග්‍ය වේ. පෝය දිනයම ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ නිවාඩු දිනයක් වන අතර, උත්සවය ආශ්‍රිත දින වලදී කැළණිය අවට සැලකිය යුතු ගමනාගමන තදබදයක් දක්නට ලැබේ.
කොළඹ සිට කැළණියට යන්නේ කෙසේද?
කැළණිය කොළඹ නගර මධ්‍යයේ සිට වයඹ දෙසින් කිලෝමීටර් 11ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇති අතර, තදබදය අධික නොවන වේලාවක විනාඩි 30කටත් අඩු කාලයකින් මාර්ගයෙන් ළඟා විය හැක. විශේෂයෙන් මහජන ප්‍රවාහනය තදබදයට පත් වන උත්සව රාත්‍රීන්හිදී පෞද්ගලික මෝටර් රථයක් හෝ කුලී රථයක් වඩාත් පහසු විකල්පයයි. මහනුවර ප්‍රධාන මාර්ගයේ දුම්රිය කැළණිය දුම්රිය ස්ථානයේ නතර වන අතර, එය විහාරස්ථානයට කෙටි ඇවිදීමකින් ළඟා විය හැකි දුරක පිහිටා ඇත. පෙරහැර රාත්‍රීන්හිදී, චාරිත්‍රානුකූල මාර්ගය දිගේ මාර්ග වසා දැමීම් සවස් කාලයේදී ක්‍රියාත්මක වන බැවින්, අඳුර වැටීමට පෙර ළඟා වීම දැඩි ලෙස නිර්දේශ කෙරේ.
සහභාගි වීමට පෙර සංචාරකයින් දැන සිටිය යුත්තේ කුමක්ද?
- විහාරස්ථාන භූමියට ඇතුළු වීමට පෙර පාවහන් ගලවන්න.
- සුදුසුකම් සහිතව ඇඳුම් අඳින්න — උරහිස් සහ දණහිස් ආවරණය විය යුතුය. පිවිසුම අසල කුලියට සරම් ලබා ගත හැක.
- ඡායාරූපකරණය සාමාන්‍යයෙන් විහාරස්ථානයේ පිටත ප්‍රදේශවල හා පෙරහැර මාර්ගය දිගේ අවසර ඇත, නමුත් ප්‍රාර්ථනා කරන බැතිමතුන් ගරුත්වයෙන් සලකන්න.
- අවසාන රාත්‍රියේදී උත්සවය ඉතා විශාල ජනකායක් ආකර්ෂණය කරයි. සුදුසු නැරඹුම් ස්ථානයක් සොයා ගැනීම සඳහා පෙරහැර ආරම්භ වීමට පැය දෙකකට වත් පෙර පැමිණෙන්න.
- වීදි ආහාර වෙළෙන්දන් මාර්ගය දිගේ පිහිටුවනු ලැබේ; කෙසේ වෙතත්, ආහාර හා ජලය විශ්වාසදායක වෙළඳසැල්වලින් ලබා ගන්නා බවට සහතික කර ගන්න.
අවට ස්ථාන
කි.මී. 25ක් පමණ ඇතුළත ස්ථාන 8, ළඟම ඒවා මුලින්.
- Kelaniya Temple Paintingsකි.මී. 1ට අඩු
- කැලණිය රජ මහා විහාර ස්තූපයකි.මී. 1ට අඩු
- Kelaniya Railway Stationකි.මී. 1ට අඩු
- Wanawasala Railway Stationකි.මී. 1ට අඩු
- Kithsirimewan Rajamaha Viharaya, Kelaniyaකි.මී. 1ට අඩු
- කැළණිය නගරයකි.මී. 2
- Kiribathgodaකි.මී. 2
- Kadawathaකි.මී. 4
ආශ්‍රිත ලිපි
සමීපව සම්බන්ධ මාතෘකා පිළිබඳ පිටු 7.
