ඇසළ පෙරහර උත්සවය

ඇසළ පෙරහැර ආසියාවේ පැවැත්වෙන පැරණිතම සහ ගාම්භීරතම ආගමික පෙරහැරුන්ගෙන් එකකි. සෑම වසරකම මහනුවරදී පැවැත්වෙන මෙය, මහනුවර දළදා මාළිගාවේ වැඩසිටින බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දළඳා වහන්සේ කේන්ද්‍ර කරගත් රාත්‍රී දහයක චාරිත්‍ර මාලාවක අවසාන අදියර සනිටුහන් කරයි. සෑම ජූලි හෝ අගෝස්තු මාසයකම දහස් ගණන් වන්දනාකරුවන් සහ සංචාරකයින් මාර්ග දෙපස රැඳී, විචිත්‍රවත් ලෙස සැරසුණු නර්තන ශිල්පීන්, බෙර වාදකයින්, ගිනි නටන්නන් සහ අලංකාරවත් කර සරසන ලද ඇත් රුන් ආලෝකමත් රාත්‍රී අහස් තලය යටතේ නගරය පුරා පෙළපාලි යන අයුරු නරඹති.

ඇසළ පෙරහැර යනු කුමක්ද?

"පෙරහැර" යනු පෙළපාලියක් සඳහා වූ සිංහල වචනයකි. "ඇසළ" යනු උත්සවය පැවැත්වෙන සඳුරු මාසය — දළ වශයෙන් ජූලි සිට අගෝස්තු දක්වා — ඇසළ පුන් පෝය සමඟ සමපාත වේ. මෙම උත්සවයට වසර දෙදහසකටත් වඩා පැරණි මූලාරම්භයක් ඇති අතර, වැසි සහ සශ්‍රීක අස්වැන්නක් සහතික කිරීම පිණිස රාජධානියට දළඳා වහන්සේ දර්ශනය කරවන පෙරහැර පිළිබඳ සඳහන් පුරාණ වංශකතාවල දැකගත හැකිය.

අද වන විට මෙම උත්සවය මහනුවර දේවාල හතරක් වටා සංවිධානය වේ — නාථ, විෂ්ණු, කතරගම යන රැකවරණ දේවතාවුන්ගේ සහ පත්තිනි දේවතාවියගේ දේවාලයන් — සෑම රාත්‍රියකම ඒවායේ පෙරහැර ප්‍රධාන මාළිගා පෙරහැරට එක් වේ. මෙම ඒකාබද්ධ පෙරහැර මහා පෙරහැර ලෙස හඳුන්වන අතර, පුන් පෝය ළඟා වන විට රන්දෝලි පෙරහැර රාත්‍රීන් දෙසට උත්සවය වර්ධනය වන විට එය ක්‍රමයෙන් වඩාත් දිගු හා විචිත්‍රවත් වේ.

ඇසළ පෙරහැර පැවැත්වෙන්නේ කවදාද?

උත්සවය දළ වශයෙන් රාත්‍රී දහයක් පුරා පැවැත්වෙන අතර, ඇසළ පුන් පෝය දින අවසන් වේ. ලූනී දින දර්ශනයට අනුව නිශ්චිත දින සෑම වසරකම වෙනස් වන අතර, බොහෝ වසරවලදී මහා පෙරහැර ජූලි අග සිට අගෝස්තු මැද අතර කාලය තුළ පැවැත්වේ. අවසන් රාත්‍රී පහ — රන්දෝලි පෙරහැර — වඩාත් විශිෂ්ට වන අතර වැඩිම පිරිසක් ආකර්ෂණය කරයි. අවසන් උත්සවයෙන් පසු, දිය කැපීම නම් දිවා කාලයේ පැවැත්වෙන දිය කැපුම් චාරිත්‍රය මහවැලි ගඟේදී උත්සවයේ විධිමත් අවසානය සනිටුහන් කරයි.

• කුඹල් පෙරහැර: මුල් රාත්‍රී පහ; ගති විශාලනය ගොඩනගා ගැනීමට භාවිත කරන කෙටි පෙරහැරක්
• රන්දෝලි පෙරහැර: හය සිට දස වැනි රාත්‍රී; දළදා වහන්සේ නියෝජනය කරන රන් කරඬුව, මාළිගා අලියා විසින් රැගෙන යන සම්පූර්ණ පෙරහැර
• දිය කැපීම: අවසන් රන්දෝලි රාත්‍රියෙන් පසු දින උදෑසන; ගඟේදී පැවැත්වෙන දිය කැපුම් උත්සවය

පෙරහැර අතරතුර සිදුවන්නේ කුමක්ද?

සෑම රාත්‍රියකම පෙරහැර දළදා මාළිගාවේදී එකතු වී පැය දෙකක් තුනක් තිස්සේ මහනුවර ඓතිහාසික වීදි ඔස්සේ ගමන් කරයි. මෙම දර්ශනය ස්ථර ගණනාවකින් සමන්විත වේ — සෑම අංශයක්ම පෙනී සිටින ශිල්පීන්ට පෙර බෙර හඬින් තම පැමිණීම ප්‍රකාශ කරයි.

• බෙර වාදකයින් සහ සංගීතඥයින් — උඩරට බෙරකරුවන්, නළා වාදකයින් සහ හක්ගෙඩි පිඹින්නන් සෑම දේවාල කණ්ඩායමකටම මූලිකත්වය දරයි
• උඩරට නර්තන ශිල්පීන් — රන්වන් හිස් ආභරණ පැළඳි පුහුණු ශිල්පීන් නිවැරදි, ශක්තිමත් රංගන ඉදිරිපත් කරති
• හෙණ පහර ගසන්නන් — සාම්ප්‍රදායික භූමිකාවක්; තියුණු හඬ දුෂ්ට ආත්මයන් දුරලන බව විශ්වාස කෙරේ
• ගිනි නර්තන ශිල්පීන් — ජිම්නාස්ටික ශිල්පීන් ගිනි පන්දම් රැගෙන මාර්ගය දිගේ ගිනි රෝද කරකවති
• අලි රුන් — සාමාන්‍යයෙන් අලි රුන් 50ත් 100ත් අතර ප්‍රමාණයක් සහභාගී වන අතර, සෑම එකක්ම විචිත්‍රවත් සේද සහ ආලෝක වියන් වලින් සරසා ඇත; ප්‍රධාන මාළිගා අලියා දළඳා වහන්සේගේ ප්‍රතිකෘතියක් ඇතුළත් රන් කරඬුව රැගෙන යයි
• ධජ වාහකයින් සහ කොඩි රැගෙන යන්නන් — සෑම දේවාලයකටම එහි ම චාරිත්‍රානුකූල කොඩි සහ සංකේත ඇත

පෙරහැර මාර්ගය මහනුවර මධ්‍යම වීදි ඔස්සේ කැරකී, විල, දළදා මාළිගාව සහ ප්‍රධාන වාණිජ ප්‍රදේශය පසු කරයි. ප්‍රවේශ පත්‍ර ලබාගත් අමුත්තන් සඳහා මාර්ගය දිගේ නැරඹුම් වේදිකා සහ ස්ථර ගත ආසන පිහිටුවා ඇත.

ප්‍රවේශ පත්‍ර ලබාගන්නේ කෙසේද සහ මා වාඩි විය යුත්තේ කොහේද?

ආසන, මාර්ගයට ආසන්න වහලගත ග්‍රෑන්ඩ්ස්ටෑන්ඩ් පුටු සිට, පිටුපස ඇති සිට බලන ප්‍රදේශ දක්වා ස්ථර වශයෙන් බෙදී ඇත. රන්දෝලි පෙරහැර රාත්‍රීන් අතරතුර හොඳ ආසන සඳහා ඉල්ලුම ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර, ජනප්‍රිය ස්ථාන සඳහා ප්‍රවේශ පත්‍ර සති කිහිපයකට පෙර අලෙවි වී අවසන් වේ. ලියාපදිංචි ශ්‍රී ලාංකික ගමනාන්ත කළමනාකරණ සමාගමක් හරහා වෙන් කරවා ගැනීම ආසන සුරක්ෂිත කරගැනීමට, භාෂා බාධක නොමැතිව ඒවා ලබාගැනීමට සහ කාලසටහන හා සැලසුම් සම්බන්ධයෙන් මග පෙන්වීම් ලබාගැනීමට වඩාත් විශ්වාසදායක ක්‍රමයයි.

පෙරහැර ආරම්භ වීමට පැයකටවත් පෙර පැමිණෙන්න. වීදි ඉක්මනින් පිරී යන අතර, ප්‍රමාද වී පැමිණෙන්නන්ට බොහෝ විට නැරඹුම් දසුන අවහිර වේ. සැහැල්ලු ඇඳුම් නිර්දේශ කෙරේ — ජූලි සහ අගෝස්තු මාසවලදී මහනුවර රාත්‍රීන් උණුසුම් වන අතර, ජනකායන් සමඟ උෂ්ණත්වය තවත් වැඩි වේ. පෙරහැර මාර්ගය ආලෝකමත් කිරීමට පෙර ආසන ප්‍රදේශවල ගමන් කිරීමට කුඩා ටෝච් එකක් හෝ දුරකථන ෆ්ලෑෂ් ලයිට් එකක් ප්‍රයෝජනවත් වේ.

ඇසළ පෙරහැර සඳහා මහනුවරට යන්නේ කෙසේද?

මහනුවර කොළඹින් දළ වශයෙන් කිලෝමීටර 115ක් දුරින් පිහිටා ඇති අතර, මාර්ගගත තදබදය අනුව සාමාන්‍යයෙන් පැය 2.5ත් 3.5ත් අතර ගමනක් වේ. උත්සව කාලය තුළ, මහනුවරට පිවිසෙන මාර්ගවල තදබදය සාමාන්‍යයට වඩා විශාල වශයෙන් වැඩි වන අතර, පෙරහැර මාර්ගය ඔස්සේ මාර්ග වසා දැමීම් සවස් කාලයේදී ක්‍රියාත්මක වේ. නගරය හොඳින් දන්නා පෞද්ගලික රියදුරෙකු සකස් කරගැනීම දැඩි ලෙස නිර්දේශ කරනු ලැබේ. විකල්පයක් ලෙස, කොළඹ කොටුව සිට මහනුවර දක්වා ධාවනය වන සුන්දර දුම්රිය ගමන පැය දෙකහමාරක් පමණ ගත වන අතර මාර්ග තදබදයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකී සිටිය හැක.

රාත්‍රී කිහිපයක් සහභාගී වීමට සැලසුම් කරන බොහෝ සංචාරකයින් එම කාලය පුරා මහනුවරදී නැවතී සිටීමට තෝරා ගනී. පෙරහැර දින ප්‍රකාශයට පත් කළ වහාම විල අසබඩ හෝ ආසන්න හෝටල් ඉක්මනින් පිරී යයි — රන්දෝලි රාත්‍රීන් සඳහා මාස තුනක් සිට හයක් පෙර, කල් තියා වෙන් කරවා ගැනීම නිර්දේශ කරනු ලැබේ.

ඇසළ පෙරහැර පැවැත්වෙන්නේ මහනුවර පමණක්ද?

වඩාත් ප්‍රසිද්ධ අවතාරය මහනුවර පැවැත්වුවද, ඇසළ උත්සව කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාව පුරා පිහිටි දේවාල හා පල්ලිවල පෙරහැරුන් පැවැත්වේ. දකුණේ පිහිටි කතරගම, එකවර තමන්ගේම ඇසළ උත්සවයක් පවත්වයි, චාරිත්‍ර, ගිනි පා ගැසීම සහ කතරගම දේවාලයේදී පැවැත්වෙන තමන්ගේම රාත්‍රී පෙරහැර සඳහා විශාල හින්දු හා බෞද්ධ වන්දනාකරුවන් පිරිසක් ආකර්ෂණය කරයි. එම සඳුරු මාසයේදීම රටපුරා ගම්මානවල නගර මට්ටමේ පෙරහැර කිහිපයක් පැවැත්වෙන අතර, එය ඇසළ චක්‍රය ශ්‍රී ලාංකික ආගමික ජීවිතය තුළ කෙතරම් ගැඹුරින් ගෙතී ඇත්ද යන්න පිළිබිඹු කරයි.

සංචාරකයින් ආචාරධර්ම සහ සිරිත් විරිත් පිළිබඳ දැනගත යුත්තේ කුමක්ද?

ඇසළ පෙරහැර සජීවී ආගමික චාරිත්‍රයක් මිස, සංචාරකයින් සඳහා වේදිකාගත කරන සංස්කෘතික ප්‍රදර්ශනයක් නොවේ. සංචාරකයින් සාදරයෙන් පිළිගනු ලැබේ, නමුත් ගෞරවනීය හැසිරීමක් අපේක්ෂා කෙරේ.

• නිහතමානීව ඇඳගන්න — මාළිගාව සහ දේවාල අසල උරහිස් සහ දණහිස් ආවරණය කිරීම සම්මත අපේක්ෂාවයි
• පෙරහැර අතරතුර ඔබගේ ස්ථානයේ හෝ නියමිත ප්‍රදේශයේ රැඳී සිටින්න; මාර්ගයට ඇවිද යාම පෙරහැරට බාධා කරන අතර එය අවසර දී නැත
• නැරඹුම් ප්‍රදේශවලින් ඡායාරූප ගැනීම සාමාන්‍යයෙන් අවසර ඇත, නමුත් අලි රුන්ට ආසන්නව ෆ්ලෑෂ් ඡායාරූප ගැනීම වළක්වා ගත යුතුය
• අලි රුන් හෝ ඕනෑම චාරිත්‍රානුකූල වස්තුවක් ස්පර්ශ කිරීමට උත්සාහ නොකරන්න
• උත්සව ප්‍රදේශයේ ආසන්න තුළ මත්පැන් විකුණනු හෝ පානය කරනු නොලැබේ

උත්සව කාලය තුළ මහනුවරදී මා තවත් කුමක් කළ හැකිද?

රාත්‍රී පෙරහැරට අමතරව කාලය ගත කිරීම මහනුවර නගරයෙන් හොඳ ප්‍රතිඵල ලබා දෙයි. දළදා මාළිගාව ගෞරවනීය සංචාරකයින්ට දිනපතා විවෘතව ඇත; පූජා (පූජා උත්සව) පැවැත්වෙන උදේ හා සවස් කාලයන් විහාරස්ථානයේ අඛණ්ඩ ආගමික ජීවිතය පිළිබඳ වඩාත් නිහඬ හැඟීමක් ලබා දෙයි. මහනුවර වැව සහ පේරාදෙණියේ එයට යාබද උද්භිද උද්‍යානය සවස ජනකායන්ට සාපේක්ෂව සන්සුන් වෙනසක් ලබා දෙයි. මහනුවර නගර චාරිකාවක් මගින් රාජකීය මාළිගා සංකීර්ණය, මහනුවර කෞතුකාගාරය සහ යටත් විජිත සමයේ වීදි අර්ධ දිනකින් ආවරණය කළ හැක.

ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක සැලැස්ම දිගු කරගන්නා අයට, මධ්‍යම කඳුකරයට පහසුවෙන් ළඟා විය හැක. වලාකුළු වනාන්තර සානුවක් සහ World's End බෑවුමක් සහිත හෝර්ටන් තැන්න ජාතික උද්‍යානය මහනුවරින් දකුණට පැය දෙකක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇති අතර, එය ප්‍රතිඵලදායී දිනක සංචාරයක් ලෙස සුදුසු වේ.