දුරුතු පොහොය

දුරුතු පොහොය ජනවාරි මස පළමු පුර පසළොස්වක දිනයේ යෙදෙන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ ඓතිහාසිකව වඩාත්ම වැදගත් බෞද්ධ පොහොය දිනවලින් එකකි. එය ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රථම වරට දිවයිනට වැඩම කිරීම සිහිපත් කරයි; එම සිදුවීම දකුණු ආසියානු ඉතිහාසයේ පැරණිතම වංශකතා දෙකක් වන මහාවංශයේ සහ දීපවංශයේ සටහන් වී ඇත. රජයේ නිවාඩු දිනයක් ලෙස, රට පුරා පන්සල්වල ආගමික වතාවත්, කැලණියේ ප්‍රසිද්ධ පෙරහැර සහ ශ්‍රී පාද වන්දනා සමය නිල වශයෙන් ආරම්භ වීම මෙදින සනිටුහන් කරයි.

දුරුතු පොහොයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම කුමක්ද?

මහාවංශයට අනුව, බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වී මාස නවයකට පමණ පසු — මීට වසර 2,500කට පමණ පෙර — ශ්‍රී ලංකාවට වැඩම කළහ. එකල දිවයිනේ ප්‍රතිවිරුද්ධ ගෝත්‍ර දෙකක් දිගු ගැටුමක පැටලී සිටියහ. පාර්ශ්ව අතර සාමය ඇති කිරීමේ අරමුණින් බුදුරජාණන් වහන්සේ වර්තමාන ඌව පළාතේ පිහිටි මහියංගණයට වැඩම කළහ.

උන්වහන්සේ ගැටුම්කාරී කණ්ඩායම්වලට ධර්ම දේශනා මාලාවක් පැවැත්වූහ. එම ඉගැන්වීම් ගැඹුරු බලපෑමක් ඇති කළේය: ගෝත්‍ර දෙකම සතුරුකම් අත්හැර සාමයෙන් සහජීවනයෙන් ජීවත් වීමට තීරණය කළහ. මෙම සිදුවීම දේශපාලන මැදිහත්වීමේ මොහොතක් ලෙස පමණක් නොව, ශ්‍රී ලංකාවට බෞද්ධ චින්තනය ප්‍රථම වරට හඳුන්වා දීම ලෙසද සැලකේ — පසුව පොළොන්නරුවේ වැනි ස්මාරක බිහි කළ ශිෂ්ටාචාරයක දාර්ශනික පදනම එයින් දැමිණි.

මහියංගණ ගමනින් පසු, ප්‍රදේශයේ දෙවියෙකු වූ සුමන සමන් දෙවියන් බුදුරජාණන් වහන්සේට සමනල කන්ද මුදුනේ — අද ශ්‍රී පාදය ලෙස පුළුල්ව හඳුන්වන කන්දේ — පූජනීය ශ්‍රී පාද ලාංඡනය තබන ලෙස ආරාධනා කළේය. එම ශ්‍රී පාද ලාංඡනය — සහ එය දරා සිටින කන්ද — දුරුතු පොහොයේ නොනැසී පවතින ආගමික අර්ථයේ හදවතේ පිහිටයි.

ශ්‍රී පාදය දුරුතු පොහොය සමඟ බැඳී ඇත්තේ ඇයි?

දුරුතු පොහොය සම්ප්‍රදායිකව මැයි මාසයේ වෙසක් දක්වා පවතින වාර්ෂික ශ්‍රී පාද වන්දනා සමයේ ආරම්භය සනිටුහන් කරයි. විවිධ ආගම් අදහන වන්දනාකරුවෝ කඳු මුදුන අසල පිහිටි පූජනීය පාද ලාංඡනය වැඳ පුදා ගැනීමට කන්ද නගිති. බෞද්ධ සම්ප්‍රදායට අනුව එය බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද ලාංඡනයයි; හින්දු සම්ප්‍රදායේ එය ශිව දෙවියන්ට ආරෝපණය කෙරේ; සමහර ක්‍රිස්තියානි සහ මුස්ලිම් භක්තිකයෝ එය ආදම් සමඟ සම්බන්ධ කරති — කන්දේ ඉංග්‍රීසි නාමය වන Adam's Peak බිහි වූයේ එයිනි.

වන්දනා සමය කඳුකරයේ වියළි මාස සමඟ සමපාත වන බැවින් කන්ද නැගීම වඩාත් පහසු වේ. සෑම වසරකම දස දහස් ගණන් බැතිමතුන් කන්ද නගින අතර, බොහෝ දෙනා කඳු මුදුනේ සිට හිරු උදාව දැකීමට රාත්‍රිය පුරා නගිති.

දුරුතු පොහොය දිනයේ කැලණියේ සිදු වන්නේ කුමක්ද?

දුරුතු පොහොයේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන මහජන උත්සවය පැවැත්වෙන්නේ කොළඹ නගර මධ්‍යයේ සිට කිලෝමීටර එකොළහක් පමණ දුරින් පිහිටි බෞද්ධ විහාරස්ථානයක් වන කැලණි රජමහා විහාරයේය. විහාරස්ථානය ඉතා පෞරාණික වන අතර, මහාවංශයට අනුව එය බුදුරජාණන් වහන්සේගේ තුන්වන ලංකා ගමන හා බැඳී පවතී.

පුර පසළොස්වකට පෙර දින සවස විහාරස්ථානය පෙරහැරක් — විධිමත් උත්සව පෙළපාලියක් — පවත්වන අතර, එය රට පුරා සහ විදෙස්වලින් දහස් ගණන් නරඹන්නන් ආකර්ෂණය කරයි. පෙරහැරට සාමාන්‍යයෙන් සාම්ප්‍රදායික බෙර වාදකයන්, ප්‍රාදේශීය නර්තන සම්ප්‍රදායන් නියෝජනය කරන නර්තන ශිල්පීන් සහ අභිමානවත් පෙළට ගමන් කරන සැරසූ ඇතුන් ඇතුළත් වේ. සම්පූර්ණ පෙරහැර එක් නැරඹුම් ස්ථානයක් පසුකර යාමට පැය දෙකකට වඩා ගත විය හැක.

කැලණි පෙරහැර මහනුවර පැවැත්වෙන ප්‍රසිද්ධ ඇසළ පෙරහැර උත්සවයට වඩා කුඩා වුවද, කැලණිය දිවයිනේ පූජනීයතම ස්ථානවලින් එකක් ලෙස සලකන බැතිමතුන්ට එහි ආගමික වටිනාකම සමානය. සෙනඟ ඉතා විශාල විය හැකි බැවින්, පෙරහැර මාර්ගය දිගේ ස්ථානයක් වෙන් කර ගැනීමට කලින් පැමිණීම යෝග්‍යය.

අධි දුරුතු පොහොය යනු කුමක්ද?

සිංහල බෞද්ධ දින දර්ශනය මාස ගණන් කරන්නේ සඳ අනුව වන අතර, චන්ද්‍ර මාස දොළහක් සූර්ය වර්ෂයට වඩා දින එකොළහකින් පමණ කෙටිය. මාස ඍතු සමඟ සමගාමීව තබා ගැනීම සඳහා වසර දෙක තුනකට වරක් පමණ අමතර චන්ද්‍ර මාසයක් එකතු කෙරේ; එයට "අමතර" යන අර්ථය ඇති අධි යන උපසර්ගය සමඟ, එය දෙගුණ කරන මාසයේ නම ලැබේ. දෙගුණ වන මාසය දුරුතු නම්, එම වසරේ දුරුතු පුර පසළොස්වක දෙකක් ඇත: අමතර මාසය මුලින් එන අතර එහි පුර පසළොස්වක අධි දුරුතු පොහොය වේ; ඉන් චන්ද්‍ර මාසයකට පසු සාමාන්‍ය දුරුතු පොහොය යෙදේ. සෑම පොහොයක් මෙන්ම අධි දුරුතුද රජයේ සහ බැංකු නිවාඩු දිනයකි. දෙගුණ වන මාසය එක් අධි මාස වසරකින් තවත් වසරකට වෙනස් වේ; උදාහරණයක් ලෙස 2026 දී මැයි 30 වනදා, පොසොනට මාසයකට පෙර, අධි පොසොන් පොහොයක් යෙදිණි. අධි දුරුතු යෙදෙන වසරක, කැලණි රජමහා විහාරය සිය දුරුතු පෙරහැර සඳහා නිවේදනය කරන දින පරීක්ෂා කරන්න.

ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ දුරුතු පොහොය සමරන්නේ කෙසේද?

සියලු පොහොය දින මෙන්ම දුරුතු පොහොයද රජයේ නිවාඩු දිනයක් වන අතර, එදින මත්පැන් විකිණීම නීතියෙන් තහනම් වන අතර බොහෝ වාණිජ විනෝදාස්වාද ස්ථාන වසා තැබේ. ශ්‍රද්ධාවන්ත බෞද්ධයෝ සාමාන්‍යයෙන් දිනය පන්සලේ ගත කරමින් බණ දේශනාවලට සවන් දෙති, අටසිල් රකිති, මල් පූජා කිරීම, පහන් දැල්වීම සහ පිරිත් සජ්ඣායනා වැනි භක්ති කටයුතුවලට සහභාගී වෙති.

• පන්සල් වන්දනා: වැඩිම බැතිමතුන් පිරිසක් පැමිණෙන්නේ කැලණි රජමහා විහාරයට වුවද, රට පුරා පන්සල් තමන්ගේම දුරුතු පොහොය වැඩසටහන් පවත්වයි.
• දහම් පාසල්: දහම් පාසල් පොහොය දිනවල බොහෝ විට ළමුන් සඳහා විශේෂ පන්ති පවත්වමින්, කුඩා කල සිටම ආගමික දින දර්ශනය සිත්හි තහවුරු කරයි.
• සිල් රැකීම: බොහෝ භක්තිමත් බෞද්ධයෝ සිල් සමාදන් වීමට තෝරා ගනිති — මුළු දිනය පුරා අටසිල් රැකීම, එනම් මධ්‍යාහ්නයෙන් පසු ඝන ආහාර ගැනීමෙන් සහ විනෝදාස්වාදයෙන් වැළකීම.
• වන්දනාව: ශාරීරික හැකියාව ඇති අයට දුරුතු පොහොය දිනයේ හෝ ඒ ආසන්නයේ ශ්‍රී පාද වන්දනා සමය ආරම්භ කිරීම විශේෂයෙන් සුබ ලෙස සැලකේ.

කැලණි පෙරහැර නැරඹීමට පෙර අමුත්තන් දැනගත යුතු දේ මොනවාද?

පෙරහැර පවත්වනු ලබන්නේ පුර පසළොස්වක පොහොය දිනයට පෙර දින සවස වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් අඳුර වැටුණු පසු ආරම්භ වී පැය කිහිපයක් පවතී. කොළඹ සිට කැලණියට මාර්ගයෙන් සහ උපනාගරික දුම්රිය මාර්ගයෙන් පැමිණිය හැකි අතර, පොහොය සවස්වල රථවාහන තදබදය සලකා බලන විට දුම්රිය ප්‍රායෝගික විකල්පයක් විය හැක.

විහාර භූමියට ඇතුළු වන විට විනීතව ඇඳ පැළඳ සිටින්න: උරහිස් සහ දණහිස් වැසිය යුතු අතර පාවහන් දොරටුවේදී ගලවා තැබේ. මහජන පෙරහැර මාර්ගය දිගේ ඡායාරූප ගැනීමට සාමාන්‍යයෙන් අවසර ඇතත්, ඇතුන් අසල ෆ්ලෑෂ් භාවිතය අධෛර්යමත් කෙරේ.

පෙරහැර සමඟ විහාරස්ථානයේ ඇතුළත නැරඹීමද එක් කර ගැනීමට අදහස් කරන්නේ නම්, සවස පෙරහැර සඳහා සෙනඟ රැස් වීමට පෙර, දහවල් කාලයේ කලින් පැමිණීමෙන් විහාර මන්දිර සහ ඒවායේ ප්‍රසිද්ධ බිතු සිතුවම් වඩාත් සන්සුන්ව නැරඹිය හැක.

සෑම වසරකම දුරුතු පොහොය යෙදෙන්නේ කවදාද?

චන්ද්‍ර දින දර්ශනය හා බැඳී ඇති බැවින් දිනය වසරින් වසර වෙනස් වේ. එය සැමවිටම ජනවාරි මස පළමු පුර පසළොස්වක වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් ජනවාරි මුල සිට අග දක්වා කාලය තුළ යෙදේ. ශ්‍රී ලංකා රජය සෑම වසරකම ආරම්භයේදී පොහොය රජයේ නිවාඩු දිනවල නිල ලැයිස්තුව ප්‍රකාශයට පත් කරන අතර, ලක්පුර ජනවාරි ගමන් සඳහා වන සියලු සැලසුම්වලට මෙම දින ඇතුළත් කරයි.

සටහන: දින චන්ද්‍ර දින දර්ශනය මත පදනම් වන අතර, අදාළ වසර සඳහා ශ්‍රී ලංකා රජයේ නිල ගැසට් පත්‍රයෙන් තහවුරු කර ගත යුතුය.

දුරුතු පොහොය ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරය කිරීමට සුදුසු කාලයක්ද?

ජනවාරිය ශ්‍රී ලංකාවේ බටහිර සහ දකුණු වෙරළ තීරවල ප්‍රධාන සංචාරක සමයේ මැද පිහිටන අතර, විශ්වාසදායක වියළි කාලගුණයක් සහ පැහැදිලි අහසක් පවතී. කැලණි පෙරහැර නැරඹීම බොහෝ සංචාර සැලසුම් සම්පූර්ණයෙන්ම මඟහරින සංස්කෘතික ගැඹුරක් එක් කරයි; මන්ද එය මහනුවර පෙරහැරට වඩා විදේශීය අමුත්තන් අතර ඉතා අඩුවෙන් ප්‍රචාරය කෙරේ. උරුම ස්ථානවලට පමණක් නොව ජීවමාන බෞද්ධ සම්ප්‍රදායන් කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන සංචාරකයන්ට, දුරුතු පොහොය ආසන්නයේ පැමිණීම ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාවන් සැබවින්ම තම ඇදහිල්ල පිළිපදින ආකාරය පිළිබඳ අව්‍යාජ සහ බොහෝ දුරට සෙනඟින් තොර දැක්මක් ලබා දෙයි.

රජයේ නිවාඩු දිනයක් බැවින් සමහර සාප්පු, අවන්හල් සහ ආකර්ෂණීය ස්ථාන අඩු වේලාවක් විවෘතව තිබිය හැකි බව සිහි තබා ගන්න. ඒ අනුව සැලසුම් කිරීමෙන් — සහ පොහොය දිනයේදී නම්‍යශීලී වීමෙන් — මෙම උත්සවය ඔබේ සංචාරයට බාධා කරනවා වෙනුවට එය පොහොසත් කරනු ඇත.