නවම් පොහොය පෙබරවාරි මස පුර පසළොස්වක දිනයේ — ඇතැම් විට ජනවාරි අගදී — යෙදෙන අතර, ශ්රී ලංකාව පුරා රජයේ නිවාඩු දිනයක් ලෙස සමරනු ලැබේ. බෞද්ධයන්ට එය මුල් බෞද්ධ ඉතිහාසයේ පදනම් වූ සිදුවීම් දෙකක් සිහිපත් කරන, දින දර්ශනයේ ධර්මානුකූලව වඩාත් වැදගත් පොහොය දිනවලින් එකකි. අමුත්තන්ට එය කොළඹ විචිත්‍රතම වීදි පෙළපාලියක් සමඟ සමපාත වන බැවින්, නගරයේ සිටීමට වටිනා කාලයකි.
නවම් පොහොයෙන් සිහිපත් කරන්නේ කුමක්ද?
මෙදින මුල් බුදුදහමේ ව්‍යුහය හැඩගැස්වූ සන්ධිස්ථාන දෙකක් සනිටුහන් කරයි. පළමුව, ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ සැරියුත් සහ මුගලන් මහරහතන් වහන්සේලා, පාලියෙන් අග්‍රශ්‍රාවක ලෙස හැඳින්වෙන, තම අග්රශ්රාවකයන් දෙනම ලෙස පත් කළ අවස්ථාව එයින් සිහිපත් කෙරේ. දෙනමම මුල් සංඝයාගේ කුළුණු බවට පත් වූහ — සැරියුත් හිමි අසමසම ප්‍රඥාවෙන්ද, මුගලන් හිමි ඍද්ධි බලයෙන්ද කැපී පෙනුණහ.
දෙවනුව, නවම් පොහොය බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් මාස තුනකට පමණ පසු පැවැත්වූ ප්රථම ධර්ම සංගායනාව සිහිපත් කරයි. මෙම සංගායනාවේදී භික්ෂු ජීවිතය පාලනය කරන චර්යා සංග්‍රහය වන විනය නිල වශයෙන් සංග්‍රහ කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, එමඟින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් ආරක්ෂා වී අනාගත පරම්පරාවලට විශ්වාසවන්තව ලබා දීම තහවුරු විය.
මෙම සිදුවීම් දෙක එකට ගත් විට, අද පවා ශ්රී ලංකාවේ ථේරවාද බෞද්ධ පිළිවෙතේ කේන්ද්‍රීය වූ ප්‍රජාව, පාලනය සහ අඛණ්ඩතාව යන තේමාවන් පිළිබිඹු කරයි. බැතිමතුන් මෙදින පන්සල් වන්දනා කිරීමෙන්, දාන පිනකම් කිරීමෙන් සහ පොහොය දිනවල ගිහියන් අනුගමනය කරන ගැඹුරු පිළිවෙතක් වන සිල් සමාදන් වීමට සහභාගී වීමෙන් සමරති.
කොළඹ නවම් පෙරහැර යනු කුමක්ද?
නවම් පෙරහැර යනු 1979 දී ආරම්භ කළ, කොළඹ ගංගාරාම විහාරයේ වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන මහා පෙරහැරකි. එතැන් සිට දශක ගණනාවක් තුළ එය රටේ විශාලතම සහ වඩාත් විචිත්‍ර ලෙස සංවිධානය කෙරෙන පෙරහැරවලින් එකක් බවට පත්ව ඇත — ජූලි හෝ අගෝස්තු මාසවල මහනුවර ඇසළ පෙරහැර උත්සවයට යා නොහැකි සංචාරකයන්ට එය කැපී පෙනෙන විකල්පයකි.
පෙරහැර සාමාන්යයෙන් අඛණ්ඩ රාත්රී දෙකක පැවැත්වෙන අතර, වැඩිම සෙනඟ ආකර්ෂණය කරන්නේ ප්රධාන පෙරහැරයි. විශේෂ අංග අතර:
- එම්බ්‍රොයිඩර් කළ රෙදිවලින් වසා විදුලි බුබුළුවලින් ආලෝකමත් කළ, අලංකාරව සැරසූ ඇතුන් දුසිම් ගණනක්
- පෙරහැර පුරා චාරිත්‍රානුකූල රිද්මය පවත්වා ගෙන යන සාම්ප්රදායික උඩරට බෙර වාදකයෝ සහ හොරණෑ වාදකයෝ
- පෙරහැරේ සෑම කොටසකම පැමිණීම දන්වන කස කරුවෝ (කස පහර)
- අඳුර වැටුණු පසු නාටකාකාර දසුනක් මවන ගිනි නර්තන ශිල්පීන් සහ පන්දම් කරුවෝ
- දිවයින පුරා විවිධ බෞද්ධ විහාරස්ථාන සහ සංවිධාන නියෝජනය කරන ධජ ධාරීහු
- පූර්ණ චාරිත්‍රානුකූල ඇඳුමින් සැරසුණු සම්භාව්ය පුහුණුව ලත් නර්තන ශිල්පීහු
පෙරහැර මාර්ගය කොළඹ නගර මධ්‍යය හරහා, සාමාන්යයෙන් බේරේ වැව දිගේ සහ ගංගාරාමය අවට වීදි ඔස්සේ ගමන් කරන බැවින්, විශාල සෙනඟකට පදික වේදිකාවල සිට නැරඹිය හැක. හොඳ නැරඹුම් ස්ථානයක් වෙන් කර ගැනීමට පෙරහැර ආරම්භ වීමට අවම වශයෙන් පැයකට පෙර පැමිණීම යෝග්යය.
නවම් පෙරහැර පැවැත්වෙන්නේ කොහේද?
පෙරහැරේ කේන්ද්‍රය වන්නේ කොම්පඤ්ඤ වීදිය ප්රදේශයේ බේරේ වැව අසල පිහිටි, කොළඹ වැදගත්ම බෞද්ධ විහාරස්ථානවලින් එකක් වන ගංගාරාම විහාරයයි. පෙරහැර කාලයෙන් පිටතද විහාර සංකීර්ණය නැරඹීමට වටී — එහි බෞද්ධ පුරාවස්තු කෞතුකාගාරයක්, ආගමික ධාතූන් සහ ලොව පුරා බැතිමතුන්ගෙන් ලැබුණු විවිධ පරිත්‍යාගවල එකතුවක් ඇත.
බේරේ වැව අවට ප්‍රදේශය පෙරහැර මාර්ගයේ කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත් වේ. නවම් පොහොය අවට දිනවල කොළඹ නගර සංචාරයක් කිරීමෙන් විදුලි ආලෝකයෙන් සහ කොඩිවලින් සැරසූ විහාරස්ථානය සහ වෙළෙන්දන්ගෙන් හා බැතිමතුන්ගෙන් පිරුණු අවට වීදි දැකගත හැක.
නවම් පොහොය නිශ්චිතවම යෙදෙන්නේ කවදාද?
පොහොය දින තීරණය කරන්නේ ශ්රී ලාංකික චන්ද්‍ර දින දර්ශනය බැවින් දිනය සෑම වසරකම වෙනස් වේ. බොහෝ වසරවල නවම් පොහොය පෙබරවාරියේ යෙදෙන අතර, කලාතුරකින් චන්ද්‍ර චක්‍රය එය ජනවාරි අගට ගෙන එයි. වර්තමාන වසර සඳහා ශ්රී ලංකා රජයේ නිල නිවාඩු දින දර්ශනය නිශ්චිත දිනය දක්වයි. ගංගාරාම පෙරහැර පොහොය දිනය සමඟම සමපාත වන සේ සැලසුම් කෙරෙන අතර, සාමාන්යයෙන් පුර පසළොස්වකට ආසන්න සවස් දෙකේ පැවැත්වේ.
බෞද්ධයෝ නවම් පොහොය සමරන්නේ කෙසේද?
පෙරහැරෙන් ඔබ්බට, ශ්රී ලංකාවේ පුර පසළොස්වක පොහොය දිනවල සුපුරුදු රටාව අනුව සැමරුම් සිදු වේ. රට පුරා පන්සල් රාත්රිය පුරා පිරිත් සජ්ඣායනා පවත්වන අතර, බැතිමතුන් චෛත්‍යයන්ට සහ විහාර මන්දිරවලට මල්, පහන් සහ සුවඳ දුම් පූජා කරති. දහම් පාසල් තරුණ පරම්පරාවේ ආගමික අධ්‍යාපනය ශක්තිමත් කරමින්, මෙදින විශේෂ පන්ති සහ විභාග පැවැත්වීමට යොදා ගනී.
පොහොය දිනවල මත්පැන් විකිණීම නීතියෙන් සීමා කර ඇති අතර, දේශීය පාරිභෝගිකයන්ට සේවය කරන බොහෝ අවන්හල් සහ හෝටල් මත්පැන් පිරිනමන්නේ නැත. එදින ආහාර වේල් හෝ උත්සව සැලසුම් කිරීමේදී අමුත්තන් මේ ගැන සැලකිලිමත් විය යුතුය.
නවම් පොහොය ශ්රී ලංකාවේ සංචාරය කිරීමට සුදුසු කාලයක්ද?
පෙබරවාරිය දිවයිනේ බටහිර සහ දකුණු වෙරළ තීරයේ වැඩි කොටසක වියළි සමයට අයත් වන බැවින්, කාලගුණය සාමාන්යයෙන් සංචාරයට හිතකරය. පැහැදිලි අහස, කොළඹ ප්රධාන උත්සවයක් සහ රට පුරා නිවාඩු වාතාවරණය එක්වීමෙන් මෙය සංචාරයට ආකර්ෂණීය කාලයක් වේ — විශේෂයෙන් හුදු පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමයට වඩා ජීවමාන බෞද්ධ සංස්කෘතිය කෙරෙහි උනන්දු සංචාරකයන්ට.
පෙරහැර රාත්රීන් අවට කාලයේ කොළඹ නවාතැන් ඉක්මනින් පිරී යා හැකි බැවින්, කලින්ම වෙන් කර ගැනීම නුවණට හුරුය. අගනුවරින් පිටත, නිවාඩු කාලය තුළ සෑම නගරයකම හා ගමකම පාහේ පන්සල් කටයුතු වැඩි වන අතර, නගරයේ සෙනඟින් ඈත්ව පොහොය සම්ප්‍රදායන් වඩාත් සන්සුන්ව හා සමීපව අත්විඳීමට අවස්ථාව ලැබේ.
නවම් පොහොය අනෙකුත් ප්රධාන පොහොය දින සමඟ සසඳන්නේ කෙසේද?
ශ්රී ලංකාවේ වසර පුරා සෑම පුර පසළොස්වකකම රජයේ නිවාඩු දිනයක් වුවද, සියලු පොහොය දිනවලට සමාන ආගමික වැදගත්කමක් නැත. වෙසක් (මැයි) සහ පොසොන් (ජූනි) සාමාන්යයෙන් වැදගත්ම දෙක ලෙස සැලකේ — වෙසක් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපත, බුද්ධත්වය සහ පරිනිර්වාණය සිහිපත් කරන අතර, පොසොන් ශ්රී ලංකාවට බුදුදහම පැමිණීම සිහිපත් කරයි. නවම් පොහොය ඊළඟ වැදගත්කම් පෙළට අයත් වන අතර, මුල් සංඝයා සමඟ ඇති සම්බන්ධය නිසා කැපී පෙනෙන අතර, කොළඹ පෙරහැර නිසා අමතර සංස්කෘතික ප්‍රමුඛත්වයක්ද ලබයි. වඩාත් සෙනඟ පිරුණු වෙසක් උත්සව මඟහැරෙන සංචාරකයන්ට, පොහොය සම්ප්‍රදායන් හඳුනා ගැනීමට නවම් පොහොය වඩාත් පහසු ආරම්භයක් වේ.
ආශ්‍රිත ලිපි
සමීපව සම්බන්ධ මාතෘකා පිළිබඳ පිටු 7.
