Wypuszczanie małych żółwi

Każdego roku na plażach południowo-zachodniego i południowego wybrzeża Sri Lanki gniazduje pięć gatunków żółwi morskich. Z młodych, które wykluwają się w naturalny sposób, tylko niewielka część przeżywa pierwsze godziny w otwartym oceanie — drapieżniki, dezorientacja wywołana sztucznym światłem i zagrożenia ze strony sprzętu rybackiego zbierają ogromne żniwo. Wylęgarnie żółwi wzdłuż wybrzeża przejmują świeżo złożone jaja, inkubują je w chronionych zagrodach i wypuszczają młode w ciągu 24–48 godzin od wyklucia. Udział w takim wypuszczaniu to jedno z najbardziej poruszających spotkań z dziką przyrodą, dostępnych dla gości na wyspie.

Jak działają wylęgarnie żółwi na Sri Lance?

Pracownicy wylęgarni — często przez całą noc — patrolują plaże lęgowe i zbierają jaja z miejsc narażonych na zalanie, drapieżniki lub niepokojenie przez ludzi. Jaja zakopuje się ponownie na ponumerowanych poletkach w strzeżonej zagrodzie, a inkubacja trwa mniej więcej 50–60 dni, zależnie od temperatury piasku. Gdy młode wydostaną się ze skorupek, trafiają na krótko do płytkich zbiorników z wodą, gdzie są liczone, sprawdzane i pokazywane odwiedzającym przed wypuszczeniem.

Większość ośrodków pobiera prostą opłatę za wstęp, obejmującą zarówno wizytę edukacyjną, jak i samo wypuszczanie. Rzetelne wylęgarnie nie trzymają żółwi w stałej niewoli; celem jest zawsze jak najszybszy powrót zdrowych zwierząt do morza.

Jakie gatunki żółwi można spotkać?

Przy wybrzeżu Sri Lanki występuje kilka gatunków uznanych na Czerwonej liście IUCN za zagrożone lub krytycznie zagrożone:

• Żółw zielony (Chelonia mydas) — najczęściej obserwowany gatunek gniazdujący na południu i południowym zachodzie
• Karetta (Caretta caretta) — większa i rzadziej spotykana
• Żółw oliwkowy (Lepidochelys olivacea) — mniejszy, sporadycznie spotykany przy południowym wybrzeżu
• Żółw skórzasty (Dermochelys coriacea) — największy żółw morski na świecie; obserwacje są rzadkie, ale odnotowane
• Żółw szylkretowy (Eretmochelys imbricata) — krytycznie zagrożony; gniazduje w mniejszej liczbie

Gdzie można wziąć udział w wypuszczaniu małych żółwi?

Główne wylęgarnie skupiają się na południowo-zachodnim i południowym wybrzeżu, mniej więcej między Colombo a Tangalle. Każde miejsce ma własny charakter i podejście do ochrony przyrody.

Wylęgarnia żółwi w Hikkaduwa i Projekt ochrony żółwi morskich w Koggala należą do najczęściej odwiedzanych, ale mniejsze miejsca prowadzone przez lokalne społeczności często zapewniają bardziej kameralne przeżycie przy mniejszej liczbie gości.

Kiedy najlepiej oglądać wypuszczanie żółwi na Sri Lance?

Szczyt gniazdowania na południowo-zachodnim wybrzeżu przypada na okres od listopada do kwietnia, co oznacza, że największe wylęgi — a więc najwięcej młodych do wypuszczenia — przypadają zwykle między styczniem a majem. Mimo to wylęgarnie w Kosgoda, Hikkaduwa i Bentota działają przez cały rok, ponieważ prowadzą ciągłe cykle inkubacji, a wypuszczanie może odbyć się każdego dnia. Zazwyczaj lepiej przyjść wieczorem lub o zmierzchu: młode żółwie instynktownie wchodzą do wody przy słabym świetle, co zmniejsza zagrożenie ze strony ptaków drapieżnych.

Czego spodziewać się podczas wypuszczania?

Po przybyciu do wylęgarni pracownicy zwykle prowadzą krótkie wprowadzenie o obecnych gatunkach, zagrożeniach, z którymi się mierzą, i metodach wylęgarni. Następnie odwiedzający oglądają dołki inkubacyjne oraz — jeśli partia jest gotowa — zbiorniki z młodymi z danego dnia. Podczas wypuszczania każdy gość jest zwykle zapraszany, by zanieść jednego żółwika do linii wody i położyć go na mokrym piasku, obserwując, jak kieruje się ku falom i wchodzi do oceanu. Całe spotkanie trwa zwykle od 30 do 90 minut, zależnie od miejsca i wielkości grupy.

Kilka praktycznych uwag:

• Unikaj fotografowania młodych żółwi z lampą błyskową; jasne światło może je zdezorientować.
• Nie podnoś żółwików za płetwy i nie trzymaj ich zbyt długo.
• Stosuj się do wskazówek pracowników co do miejsca, w którym stać — udeptywanie piasku zbyt blisko linii wody może utrudnić młodym drogę.
• Załóż ubranie, którego nie szkoda ubrudzić piaskiem; niektóre wypuszczania odbywają się na skraju fal w płytkiej wodzie.

Jak udział wspiera ochronę przyrody?

Opłaty za wstęp i darowizny zbierane przez wylęgarnie finansują patrole plaż, sprzęt i wynagrodzenia pracowników. Wiele projektów prowadzi też działania w lokalnych społecznościach, ucząc miejscowych rybaków zgłaszania gniazd zamiast zbierania jaj — praktyki obecnie nielegalnej na Sri Lance, ale wciąż spotykanej w niektórych rejonach. Wybierając wizytę za pośrednictwem odpowiedzialnego organizatora, podróżni wnoszą bezpośrednią wartość ekonomiczną do działań ochronnych, które konkurują o finansowanie z innymi presjami związanymi z zagospodarowaniem wybrzeża.

Wylęgarnie żółwi na Sri Lance nie są wolne od krytyki: niektórzy badacze twierdzą, że sztuczna inkubacja może zaburzać proporcje płci u młodych, a dotykanie przez turystów wywołuje u nich stres. Rzetelne ośrodki ograniczają czas, jaki młode spędzają w zbiornikach, szybko je wypuszczają i stosują się do wytycznych Departamentu Ochrony Dzikiej Przyrody. Planując wizytę, szukaj miejsc, w których szybkie wypuszczenie po wykluciu ma pierwszeństwo przed długim pokazywaniem zwierząt publiczności.

Jak połączyć wypuszczanie żółwi z innymi atrakcjami na wybrzeżu

Większość wylęgarni leży w pobliżu innych atrakcji przyrodniczych i kulturowych. Namorzynowe kanały wokół Bentota i Balapitiya można na przykład poznać podczas safari po rzece Madu — poranek na rzece naturalnie łączy się z wieczornym wypuszczaniem żółwi w pobliskiej wylęgarni. Dalej na południe, z Tangalle i Mirissa można wybrać się na jednodniową wycieczkę do Parku Narodowego Udawalawe, dzięki czemu rano da się obserwować stada słoni, a wieczorem wypuszczać żółwie morskie.

Snorkeling z dzikimi żółwiami morskimi w ich naturalnym środowisku to osobne przeżycie, dostępne na rafie w Hikkaduwa i przy Pigeon Island na północy, gdzie regularnie widuje się żółwie szylkretowe i zielone żerujące na koralowcach. Wizyty w wylęgarniach i spotkania z żółwiami w wodzie dobrze się uzupełniają w ramach szerszego planu podróży poświęconego morskiej przyrodzie.