ශ්රී ලංකා පිළලිච්චා (Dicaeum vincens, Sclater, 1872) ශ්රී ලංකාවේ ආදරණීය ආවේණික පක්ෂීන්ගෙන් එකෙකි — දිවයිනේ නිරිතදිග පහතරට වැසි වනාන්තරවලට පමණක් බොහෝ දුරට සීමා වූ, වනාන්තර වියනේ වෙසෙන කුඩා, සැඟවී සිටින පක්ෂියෙකි. ඇතැම් විට 'සුදු-උගුරු පිළලිච්චා' ලෙසද හැඳින්වෙන එය Dicaeidae පවුලට අයත් වන අතර, එහි සීමිත පරාසය තුළ නොනවතින වාසස්ථාන අහිමි වීම නිසා තර්ජනයට ආසන්න විශේෂයක් ලෙස පිළිගැනේ.
ශ්රී ලංකා පිළලිච්චා හඳුනාගන්නේ කෙසේද?
කුඩා ප්‍රමාණය නොතකා, ශ්රී ලංකා පිළලිච්චාට සම්බන්ධිත විශේෂවලින් එය වෙන් කරන සුවිශේෂී ක්ෂේත්‍ර ලක්ෂණ කිහිපයක් ඇත. දීප්තිමත් සුදු උගුර බැලූ බැල්මට වඩාත්ම විශ්වාසදායක හඳුනාගැනීමේ ලක්ෂණයයි. පලතුරු කන පිළලිච්චන්ට ආවේණික කෙටි, ශක්තිමත් හොටද, පක්ෂියා වියන හරහා ගමන් කරන විට මොහොතකට දිලිසෙන පිටත වලිග පිහාටුවල සුදු අගද සොයා බලන්න.
- දිග: සෙන්ටිමීටර 10 ක් පමණ; බර ග්‍රෑම් 9 ක් පමණ.
- උගුර: පිරිසිදු සුදු, තද පැහැති උඩු සිරුරට වෙනස්ව.
- හොට: කෙටි හා ශක්තිමත්, මෘදු පලතුරු සහ ඇට විදීමට අනුවර්තනය වූ.
- වලිගය: පිටත පිහාටුවල අග සුදු, පියාසර කරන විට පෙනේ.
ක්ෂේත්‍රයේදී අභිජනන යුගල ලේඛනගත කිරීමට ඔබ උත්සාහ කරන්නේ නම්, පිහාටුවල වෙනස — ගැහැනු පක්ෂියාගේ උඩු සිරුර වඩා අඳුරු ඔලිව්-දුඹුරු පැහැති වීම — සැලකිල්ලට ගැනීම වටී.
ශ්රී ලංකා පිළලිච්චා ශ්රී ලංකාවේ දක්නට ලැබෙන්නේ කොහේද?
මෙම විශේෂය මූලික වශයෙන් සීමා වී ඇත්තේ අඛණ්ඩ පහතරට වැසි වනාන්තර තවමත් ඉතිරිව ඇති ශ්රී ලංකාවේ නිරිතදිග තෙත් කලාපයටයි. එය උස්, වැසුණු වියනක් සහිත වනාන්තරවලට ප්‍රිය කරන අතර එහි වැඩි කාලයක් වියනේ ඉහළම කොටස්වල ගත කරයි; එබැවින් අහම්බෙන් නිරීක්ෂණය කිරීම අභියෝගයකි. UNESCO ලෝක උරුම ස්ථානයක් සහ දිවයිනේ ඉතිරිව ඇති විශාලතම ප්රාථමික වැසි වනාන්තර කොටස වන සිංහරාජ වන රක්ෂිතය, අනෙකුත් තෙත් කලාප ආවේණික පක්ෂීන් සමඟ මෙම පක්ෂියා සොයා ගැනීමට වඩාත්ම විශ්වාසදායක ස්ථානයයි.
කිතුල්ගල අසල මාකන්දාව වැසි වනාන්තරය, පළපුරුදු මාර්ගෝපදේශකයින් දර්ශන වාර්තා කරන, ළඟා වීමට පහසු තවත් පහතරට තෙත් කලාප වනාන්තර කොටසකි. ශ්රී ලංකා පිළලිච්චා සාමාන්යයෙන් වියළි කලාපයේ, දළ වශයෙන් මීටර 1,000 ට ඉහළ කඳුකරයේ සහ හායනයට ලක්වූ ද්විතීයික පඳුරු බිම්වල දක්නට නොලැබේ.
ශ්රී ලංකා පිළලිච්චා ආහාරයට ගන්නේ කුමක්ද?
ආහාරය මල් පැණි සහ පලතුරු එකතුවකි; නිශ්චිත වනාන්තර ශාක සඳහා දැඩි කැමැත්තක් ඇත. ඇතැම් ආහාර ප්‍රභවයන් සොයන විට පක්ෂියා ඉහළ වියනේ සිට වනාන්තර පොළොව දෙසට බසින අතර — එබැවින් නිරීක්ෂකයින්ට වඩාත් හොඳින් පෙනේ.
- Osbeckia (සිංහල: බෝවිටියා) — එහි ගෙඩි නිතිපතා ආහාරයට ගන්නා අතර ඒවා පක්ෂියා මැද ස්තරයේ පඳුරු කරා ඇද ගනී.
- Freycinetia (Pandanaceae පවුල) — මෙම ආරෝහණ වැටකේ වර්ගයේ ඇට වැදගත් ආහාර ප්‍රභවයකි.
- Dendrophthoe falcata — මෙම පරපෝෂිත පිළිල ශාකයේ ගෙඩි විශේෂ ප්‍රියතම ආහාරයක් ලෙස පෙනේ; පිළිලවල ඇලෙන සුළු ඇට ව්‍යාප්ත කිරීමට පක්ෂියා උපකාරී විය හැකිය.
- කෘමීන් සහ මකුළුවන් — බොහෝ දුරට පලතුරු මත පදනම් වූ ආහාරය පරිපූරණය කිරීමට අවස්ථාවෝචිතව ගන්නා අතර, විශේෂයෙන් අභිජනන සමයේදී අත්‍යවශ්‍ය ප්‍රෝටීන් සපයයි.
ගෙඩි හටගත් Osbeckia සහ Freycinetia ශාක වෙත ආහාර සෙවීමට පැමිණීම් හොඳම නැරඹුම් අවස්ථා කිහිපයක් ලබා දෙයි; ආහාර ගන්නා විට පක්ෂියාට තරමක් ළඟට යා හැකි බැවිනි.
ශ්රී ලංකා පිළලිච්චාගේ හඬ කෙබඳුද?
එහි හඬ දුර්වල, උස් තානයේ tze-tze-tze හඬකි; සාමාන්යයෙන් ගස් මුදුන්වල සිට නිකුත් කරයි. එය වැඩිපුරම ඇසෙන්නේ මධ්‍යාහ්නය අවටය; අලුයම සහ සැන්දෑව උච්චතම හඬ නගන කාල වන වෙනත් බොහෝ පක්ෂීන්ගෙන් එය වෙන් කරන්නේ එයයි. පැමිණෙන පක්ෂි නරඹන්නන්ට, මෙම හඬ රටාවට සවන් දීම — පක්ෂියා ඉහළ වියනේ නොපෙනී සිටියදී පවා — බොහෝ විට එය සොයා ගැනීමේ පළමු පියවරයි.
ශ්රී ලංකා පිළලිච්චා කූඩු තනන්නේ කෙසේද?
කූඩු තැනීමේ හැසිරීම හොඳින් ලේඛනගත කර ඇති අතර, උස් වනාන්තර පරිසරවලට විශේෂයේ අනුවර්තනය පිළිබිඹු කරයි. කූඩු වියනේ ඉහළින් තනන අතර, සාමාන්යයෙන් දළ වශයෙන් මීටර 18 ත් 38 ත් අතර උසැති හොර කුලයේ (Dipterocarpaceae) විශාල ගස්වල අතුවල එල්ලා තබයි.
කූඩුව කුඩා, පෙයාර් හැඩැති පසුම්බියකි — දිගින් සෙන්ටිමීටර 11.4 ක් සහ පළලින් සෙන්ටිමීටර 8.9 ක් පමණ — කොළ අංකුර සහ පොතු කැබලි ඇතුළු මෘදු ද්‍රව්‍යවලින් වියා, ව්‍යුහයට නම්‍යශීලී බව සහ ආතන්ය ශක්තිය ලබා දෙන මකුළු සේද සහ මකුළු දැල්වලින් එකට බැඳ ඇත. සුවිශේෂී ආලින්දයක් වැනි වහලක් ඇතුල්වීමේ සිදුරට ඉහළින් නෙරා ඇති අතර, නිවර්තන තද වැසිවලින් යම් ආරක්ෂාවක් සපයයි.
ඉදිකිරීම සිදු කරන්නේ ගැහැනු පක්ෂියා පමණක් වන අතර, බිත්තර රකින්නේද ඇයයි. සාමාන්‍ය බිත්තර දැමීමකට, දම් පැහැති ගඩොල්-රතු තිත් සහ ලප සහිත, මිලිමීටර 15.4 × 11.2 පමණ ප්‍රමාණයේ සුදු බිත්තර දෙකක් ඇත. කූඩු තැනීම සඳහා උස් හොර කුලයේ ගස් මත යැපීම, පරිණත වනාන්තර සංරක්ෂණය මෙම විශේෂයට කෙතරම් තීරණාත්මකද යන්න අවධාරණය කරයි.
ශ්රී ලංකා පිළලිච්චා තර්ජනයට ලක්ව සිටීද?
මෙම විශේෂය IUCN රතු ලැයිස්තුවේ තර්ජනයට ආසන්න ගණයට වර්ගීකරණය කර ඇත; එය එහි සීමිත පරාසය සහ අඛණ්ඩ පහතරට වැසි වනාන්තර මත යැපීම පිළිබිඹු කරයි — පසුගිය සියවස පුරා ශ්රී ලංකාව පුරා තියුණු ලෙස අඩු වූ වාසස්ථාන වර්ගයකි. කෘෂිකර්මය සඳහා වන විනාශය, (එය කූඩු තනන) විශාල හොර කුලයේ ගස් කැපීම සහ ඉතිරි වනාන්තර කොටස් කැබලිවලට වෙන් වීම ප්‍රධාන පීඩනයන් වේ. සිංහරාජය වැනි පවතින ආරක්ෂිත ප්‍රදේශ සංරක්ෂණය කිරීම නුදුරු කාලයේදී විශේෂය සඳහා වඩාත් ඵලදායී ආරක්ෂාව ලෙස පවතී.
ශ්රී ලංකා පිළලිච්චා සෙවීමට හොඳම කාලය කවදාද?
සිංහරාජය සහ ඒ හා සමාන තෙත් කලාප වනාන්තර වසර පුරා නැරඹිය හැකි නමුත්, වඩා වියළි අන්තර් මෝසම් කාල — දළ වශයෙන් ජනවාරි සිට මාර්තු දක්වා සහ නැවත අගෝස්තු සිට සැප්තැම්බර් දක්වා — වඩාත් සුවපහසු ඇවිදීමේ තත්ත්වයන් සහ වනාන්තරය හරහා පැහැදිලි දර්ශන ලබා දීමට නැඹුරු වේ. අභිජනන ක්‍රියාකාරීත්වය සාමාන්යයෙන් වසරේ පළමු භාගයේදී උච්චතම වේ. උදෑසන කරන ගමන්වලදී සමස්ත පක්ෂි ක්‍රියාකාරීත්වය වැඩිපුරම දැකිය හැකි වුවද, ශ්රී ලංකා පිළලිච්චා විසින්ම මධ්‍යාහ්නය අවට වඩාත් නොකඩවා හඬ නැගිය හැකිය. දේශීය මාර්ගෝපදේශකයෙකු දැඩි ලෙස නිර්දේශ කෙරේ: පක්ෂියාගේ වියන් පුරුදු සහ නිහඬ හඬ නිසා පළපුරුදු පක්ෂි නරඹන්නන්ට පවා මාර්ගෝපදේශකයෙකු නොමැතිව එය සොයා ගැනීම අපහසුය.
