ශ්රී ලංකා දෑ-දෙමලිච්චා (Pomatorhinus melanurus) ශ්රී ලංකාවේ වඩාත්ම හඳුනාගත හැකි වන පක්ෂීන්ගෙන් එකෙකි; දිගු, දෑකැත්ත හැඩැති කහ පැහැති හොටෙන් සහ තෙත් වනාන්තර පුරා දෝංකාර දෙන, විස්මිත ලෙස සමපාත වූ යුගල ගීතයෙන් එය ක්ෂණිකව වෙන් කර හඳුනාගත හැකිය. ශ්රී ලංකාවට ආවේණික විශේෂයක් ලෙස, දිවයිනේ තෙත් කලාප වනාන්තර සහ කඳුකර වතු නැරඹීමට පැමිණෙන පක්ෂි නරඹන්නන්ට එය විශ්වාසදායක ඉලක්කයකි.
ශ්රී ලංකා දෑ-දෙමලිච්චා පෙනෙන්නේ කෙසේද?
වැඩිහිටි පක්ෂීන් දිගින් සෙ.මී. 22ක් පමණ වන අතර, බොහෝ දෙමලිච්චන් මෙන්ම පිරිමි සහ ගැහැනු සතුන් පිහාටුවලින් බාහිරව සමානය. වඩාත්ම තීරණාත්මක හඳුනාගැනීමේ ලක්ෂණය වන්නේ විශේෂයට එහි පොදු නම ලබා දෙන දිගු, පහළට වක් වූ කහ පැහැති හොටයි. උඩු සිරුර සාමාන්යයෙන් උණුසුම් දුඹුරු පැහැති වන අතර, යටි සිරුර රතු-දුඹුරු පැති සහිත සුදු පැහැයෙන් යුක්ත වන අතර, එක් එක් ඇසට ඉහළින් කැපී පෙනෙන සුදු ඇහි බැම ඉරක් දිවෙයි. ක්ෂේත්‍රයේදී, වක් වූ හොට සහ ගස් කඳන් හා වැටුණු දැව කොටන් දිගේ බඩගාමින් යාමේ පුරුද්ද එක්ව, අඩු පළපුරුද්දක් ඇති පක්ෂි නරඹන්නන්ට පවා හඳුනාගැනීම පහසු කරයි.
ශ්රී ලංකා දෑ-දෙමලිච්චා දිවයිනේ සොයාගත හැක්කේ කොහෙන්ද?
මෙම විශේෂය දිවයින පුරා ඇති සියලු සුදුසු තෙත්, උස් වනාන්තර කොටස්වල වාසය කරන අතර, එක් කැපී පෙනෙන ව්‍යතිරේකයක් ඇත: වියළි උතුරු අර්ධද්වීපයේ එය බොහෝ දුරට නොමැත. holdsworthi උප විශේෂයේ නිවහන වන වියළි පහතරට සහ නැගෙනහිර කඳුකරයේ ද එය හමුවේ.
පහතරට, UNESCO ලෝක උරුම ස්ථානයක් වන සිංහරාජ වන රක්ෂිතය සමහර විට වඩාත්ම විශ්වාසදායක ස්ථානය වන අතර, එහිදී මෙම දෙමලිච්චා යටි වියන හරහා ගමන් කරන මිශ්ර විශේෂ ආහාර සොයන රංචුවල නිත්ය සහභාගිකයෙකි. වෙනත් ඵලදායී පහතරට ස්ථාන අතර කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ මාකඳාව වැසි වනාන්තර කොරිඩෝව ඇතුළත් වේ. කඳුකරයේ, උස් සෙවණ ගස් රඳවා ගත් තේ සහ රබර් වතුවල, විශේෂයෙන් වනාවරණය පවත්වා ගෙන ඇති ගංගා රක්ෂිත සහ ගං ඉවුරු තීරු දිගේ, මෙම පක්ෂියා නිතර හමුවේ. ඉහළ උන්නතාංශයක පිහිටි හෝර්ටන් තැන්න ජාතික වනෝද්‍යානයේ කඳුකර වනාන්තර කොටස් තුළ ද ගහන ඇත.
ශ්රී ලංකා දෑ-දෙමලිච්චා හැසිරෙන්නේ සහ ආහාර සොයන්නේ කෙසේද?
මෙම දෙමලිච්චා ක්‍රමානුකූලව ආහාර සොයයි; පොතු ඉරිතැලීම් හාරා බලමින්, ලිහිල් පොතු ගලවමින් සහ ගස් පාමුල කොළ රොඩු අතර සොයමින්. සෘජු හොටක් ඇති පක්ෂීන්ට ළඟා විය නොහැකි පටු අවකාශවලින් අපෘෂ්ඨවංශීන් — කෘමීන්, කීට සහ කුඩා අපෘෂ්ඨවංශීන් — පිටතට ගැනීමට වක් වූ හොට හොඳින් අනුගත වී ඇත. එය ශ්රී ලංකාවේ තෙත් කලාප වනාන්තරවල නිර්වචනාත්මක ලක්ෂණයක් වන මිශ්ර විශේෂ රංචුවලට නිතිපතා එක්වන අතර, ආහාර සොයන කණ්ඩායමක එහි පැමිණීම බොහෝ විට හොඳ වනාන්තර ගුණාත්මකභාවයක් පෙන්නුම් කරයි.
එහි නාදය එහි වඩාත්ම සුවිශේෂී ලක්ෂණවලින් එකකි. යුගල ගීතය කෙතරම් සමීපව කාලානුරූප වී ඇත්ද යත්, පිරිමි සතාගේ ආරම්භක වාක්‍යාංශය සහ ගැහැනු සතාගේ ක්ෂණික පිළිතුර තනි, අඛණ්ඩ නාදයක් ලෙස වැටහේ. පළපුරුදු මාර්ගෝපදේශකයින් අතිච්ඡාදනය වන අනුපිළිවෙළ තුළ හඬ දෙක වෙන් කර හඳුනාගැනීමට ඉගෙන ගන්නා නමුත්, පළමු වරට අසන්නෙකුට එය තනි පක්ෂියෙකු තනිවම ගායනා කරනවා සේ ඇසේ.
ශ්රී ලංකා දෑ-දෙමලිච්චා බෝ වන්නේ කවදාද?
දෙසැම්බර් සිට පෙබරවාරි දක්වාත්, දිවයිනේ නිරිතදිග ප්‍රදේශයේ මැයි සිට ජූලි දක්වාත් අභිජනනය වාර්තා වී ඇත. කැදැල්ල පාසි, වියළි කොළ සහ ශාක කෙඳිවලින් තනන ලද සංයුක්ත, කෝප්ප හැඩැති ව්‍යුහයක් වන අතර, විලෝපිකයින්ගෙන් ආරක්ෂාව සැපයීම සඳහා සාමාන්යයෙන් ඉවුරක, ගල් තලාවක හෝ ගස් කුහරයක සඟවා ඇත. බිත්තර කැටවල සාමාන්යයෙන් සරල සුදු පැහැති බිත්තර තුනේ සිට පහ දක්වා අඩංගු වේ.
මෙම විශේෂය දැකීමට ශ්රී ලංකාවට පැමිණීමට හොඳම කාලය කුමක්ද?
ශ්රී ලංකා දෑ-දෙමලිච්චා වසර පුරා මෙහි වෙසෙන බැවින්, නිරීක්ෂණය සඳහා දැඩි සෘතුමය කාල සීමාවක් නැත. කෙසේ වෙතත්, නිරිතදිග මෝසම පසුබැස ඇති අතර උදෑසන සාමාන්යයෙන් පැහැදිලි වන බැවින්, නොවැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලය සාමාන්යයෙන් තෙත් කලාපයේ හොඳම පක්ෂි නැරඹුම් තත්ත්වයන් ලබා දෙයි. පක්ෂියා වැඩියෙන්ම නාද කරමින් ක්‍රියාශීලී වන්නේ දළ වශයෙන් පෙ.ව. 6 සිට 9 දක්වා අලුයම් පැයවලදී වන බැවින්, උදේ ආහාරයට පෙර වනාන්තර ඇවිදීමක් වඩාත්ම ඵලදායී ප්‍රවේශයයි. අභිජනන සමයේදී, යුගල භූමි පිහිටුවා පවත්වා ගන්නා විට නාද කිරීමේ තීව්‍රතාව වැඩි වන බැවින්, යුගල ගීතය සොයාගැනීම පහසු වේ.
ශ්රී ලංකා දෑ-දෙමලිච්චාගේ සංරක්ෂණ තත්ත්වය කුමක්ද?
ආවේණික විශේෂයක් ලෙස, ශ්රී ලංකා දෑ-දෙමලිච්චාගේ දිගුකාලීන පැවැත්ම ශ්රී ලංකාවේ ඉතිරිව ඇති තෙත් කලාප වනාන්තරවල අඛණ්ඩතාව සමඟ සෘජුවම බැඳී ඇත. හොඳින් ගස් වැවුණු වතු භූ දර්ශන එය ඉවසන බැවින් යම් ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් ලැබෙන නමුත්, පහතරට සහ මධ්‍ය උන්නතාංශ වනාන්තර අඛණ්ඩව කැබලි වීම කනස්සල්ලක් ලෙස පවතී. මෙම විශේෂය දැනට IUCN විසින් අවම අවදානම් ගණයට අයත් ලෙස තක්සේරු කර ඇති නමුත්, ආවේණික වන පක්ෂීන් භූමි පරිහරණයේ සහ වියන් ආවරණයේ වෙනස්කම්වලට සැමවිටම අවදානම් සහගතය.
මඟපෙන්වන චාරිකාවකදී ශ්රී ලංකා දෑ-දෙමලිච්චා සොයාගන්නේ කෙසේද?
වඩාත්ම කාර්යක්ෂම ප්‍රවේශය වන්නේ තෙත් කලාප මිශ්ර රංචුවල නාද අනුපිළිවෙළ හොඳින් දන්නා විශේෂඥ පක්ෂි මාර්ගෝපදේශකයෙකු යොදා ගැනීමයි. සිංහරාජයේදී, රක්ෂිත ප්‍රවේශ ද්වාරය අසල පදනම් වූ දේශීය ක්ෂේත්ර මාර්ගෝපදේශකයින් ආවේණික විශේෂ පිළිබඳ ඉහළ පළපුරුද්දක් ඇති අතර, මෙම දෙමලිච්චා විශ්වාසදායක ලෙස ක්‍රියාශීලී වන නිශ්චිත භූමි දනිති. කලින් ආරම්භ කිරීම අත්‍යවශ්‍යය — අරුණෝදය වන විට වන මංපෙතකට පැමිණීම ගමන් කරන රංචුවක් හමුවීමේ අවස්ථා සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කරයි. ඉවසීමට ප්‍රතිඵල ලැබේ: මිශ්ර රංචුවක් සොයාගත් පසු, මෙම දෙමලිච්චා බොහෝ විට පාහේ මිනිත්තු කිහිපයක් ඇතුළත දිස් වේ.
- හොඳම ස්ථාන: සිංහරාජ වන රක්ෂිතය, මාකඳාව වැසි වනාන්තරය, හෝර්ටන් තැන්න වනාන්තර මායිම්, කිතුල්ගල ගං ඉවුරු වනාන්තරය
- දවසේ හොඳම වේලාව: අරුණෝදයේ සිට මධ්‍යම උදෑසන දක්වා (දළ වශයෙන් පෙ.ව. 6–10)
- හොඳම මාස: වඩාත් පැහැදිලි තත්ත්වයන් සඳහා නොවැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා; අභිජනන ක්‍රියාකාරිත්වය සඳහා දෙසැම්බර් සිට පෙබරවාරි සහ මැයි සිට ජූලි දක්වා
- ප්රධාන හඳුනාගැනීමේ ඉඟි: දිගු, පහළට වක් වූ කහ හොට, සුදු ඇහි බැම ඉර, සමපාත යුගල ගීතය
| ලක්ෂණය | විස්තරය |
|---|---|
| විද්‍යාත්මක නාමය | Pomatorhinus melanurus |
| කුලය | Timaliidae (පැරණි ලෝක දෙමලිච්චන්) |
| දිග | සෙ.මී. 22ක් පමණ |
| ආවේණික තත්ත්වය | ශ්රී ලංකාවට ආවේණිකය |
| IUCN තත්ත්වය | අවම අවදානම |
| වාසස්ථානය | තෙත් උස් වනාන්තර, ගං ඉවුරු වනාන්තර, සෙවණැති වතු |
| අභිජනන සමය | දෙසැම්බර්–පෙබරවාරි; නිරිතදිග ප්‍රදේශයේ මැයි–ජූලි |
| බිත්තර කැටයේ ප්‍රමාණය | සුදු බිත්තර 3–5 |
