දාර කැස්බෑවා

දාර කැස්බෑවා (Dermochelys coriacea) යනු ලොව විශාලතම මුහුදු කැස්බෑවා වන අතර, තද කටුවක් නැති එකම මුහුදු කැස්බෑවාද මෙයයි. එය තම ජීවිතයෙන් වැඩි කාලයක් විවෘත සාගරයේ ගත කරමින් ජෙලි මාළුන් ආහාරයට ගන්නා අතර, අනෙක් කැස්බෑවුන්ට වඩා බොහෝ ගැඹුරට කිමිදෙයි. දාර කැස්බෑවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ බිත්තර දැමුවද එය සිදු වන්නේ ඉඳහිට පමණි; එබැවින් මෙහිදී එකෙකු දැකීම දුර්ලභය.

දාර කැස්බෑවා හඳුනාගන්නේ කෙසේද?

මෙය වෙනත් කිසිම කැස්බෑවෙකු මෙන් නොපෙනේ. එහි ප්‍රමාණය සහ දාර සහිත, රබර් වැනි පිට වැරදීමකින් තොරව හඳුනාගත හැකිය.

• ප්‍රමාණය: වැඩිහිටි සතුන්ගේ කටුව 1 සිට 1.75 m පමණ වන අතර බර 250 සිට 700 kg පමණ වේ.
• කටුව: තද තහඩු වෙනුවට ඉතා කුඩා අස්ථි තට්ටුවක් මත නම්‍යශීලී සමක් ඇති අතර, පිට දිගේ දාර හතක් දිවෙයි.
• පැහැය: තද අළු සිට කළු දක්වා වන අතර සුදු හෝ රෝස පැහැති ලප ඇත; යටි පැත්ත වඩා ලා පැහැතිය.
• වරල්: නියපොතු නැති ඉතා දිගු ඉදිරි වරල් මගින් එය මුළු සාගර හරහාම ගමන් කරයි.

දාර කැස්බෑවා ආහාරයට ගන්නේ කුමක්ද?

වැඩිහිටි සතුන් ආහාරයට ගන්නේ බොහෝ දුරට ජෙලි මාළුන් සහ සැල්ප්, දැල්ලන් වැනි මෘදු සිරුරු ඇති වෙනත් සතුන් පමණි. මෙම ආහාරයේ ශක්තිය ඉතා අඩු බැවින් ඔවුන්ට එය විශාල ප්‍රමාණයක් ආහාරයට ගැනීමට සිදු වේ; දිනකට සිරුරු බරින් 73% පමණ දක්වා. ජලයේදී ප්ලාස්ටික් බෑග් ජෙලි මාළුන් මෙන් පෙනෙන අතර, වැඩිහිටි සතුන්ගෙන් තුනෙන් එකක් පමණ ප්ලාස්ටික් ගිල දමා ඇති බව සොයාගෙන ඇත.

දාර කැස්බෑවෙකුට කොතරම් ගැඹුරට කිමිදිය හැකිද?

වාර්තා වූ ගැඹුරුම කිමිදීම 1,280 m පමණ වන නමුත්, බොහෝ කිමිදීම් කෙටි වන අතර විනාඩි කිහිපයක් පමණක් පවතී. දාර කැස්බෑවුන්ට ඉතා සීතල ජලයේ පවා ආහාර සෙවිය හැකිය. ඔවුන්ගේ මේදය, රුධිර සංසරණය සහ නොනවත්වා පිහිනීම නිසා සිරුර උණුසුම්ව පවතින අතර, වැඩිහිටි සතුන්ගේ සිරුරු උෂ්ණත්වය අවට ජලයට වඩා 18 °C වැඩියෙන් වාර්තා වී ඇත; උරගයෙකුට මෙය විශිෂ්ට කරුණකි.

දාර කැස්බෑවුන් බිත්තර දමන්නේ කෙසේද?

ගැහැනු සතෙකුට එක් කන්නයකදී නව වතාවක් දක්වා, දින නවයක් පමණ පරතරයකින් බිත්තර දැමිය හැකිය; එය ඕනෑම මුහුදු කැස්බෑවෙකුගේ කෙටිම පරතරයයි. එක් කැටියක බිත්තර 110ක් පමණ ඇති අතර, දින 60 සිට 70 පමණ ගත වූ පසු බිත්තර පුපුරයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ දාර කැස්බෑවුන් දැකිය හැක්කේ කොහේද?

එකෙකු දැකීමට සැලසුම් කළ නොහැකිය. දාර කැස්බෑවුන් කොස්ගොඩ, ඉඳුරුව, රෙකාව සහ බූන්දල වෙරළ තීරවල වාර්තා වී ඇතත්, ඔවුන් බිත්තර දමන්නේ ගල් කැස්බෑවාට සහ බටු කැස්බෑවාට වඩා බෙහෙවින් අඩුවෙනි. ශ්‍රී ලංකාවේ සහ නිකොබාර් දූපත්වල බිත්තර දමන කැස්බෑවුන් ඉන්දියන් සාගරයේ වෙනම ගහනයක් බව විද්‍යාඥයන් යෝජනා කර ඇතත්, ඔවුන් ගැන සිදු කර ඇත්තේ අල්ප පර්යේෂණ ප්‍රමාණයකි.

චාරිකාවක් සැලසුම් කිරීමට කැස්බෑවුන් නැරඹීම සහ කැස්බෑ පැටවුන් මුදා හැරීම පිළිබඳ අපගේ මාර්ගෝපදේශ බලන්න, නැතහොත් ශ්‍රී ලංකාවේ සියලුම මුහුදු කැස්බෑවුන් ගැන කියවන්න.

දාර කැස්බෑවා තර්ජනයට ලක්ව සිටීද?

IUCN රතු ලැයිස්තුව මෙම විශේෂය ලොව පුරා අවදානමට ලක්විය හැකි එකක් ලෙස වර්ග කළද, එයින් විශාල වෙනස්කම් සැඟවේ. නැගෙනහිර සහ බටහිර පැසිෆික් සාගරයේත් නිරිතදිග ඉන්දියන් සාගරයේත් ගහන ඇතුළු ගහන කිහිපයක් අති දැඩි ලෙස තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර, ඊසානදිග ඉන්දියන් සාගරයේ ගහනය ගැන දන්නා දේ ඉතා අල්ප බැවින් එය දත්ත ඌණ ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇත. ප්‍රධාන තර්ජන වන්නේ බිත්තර එකතු කිරීම, ධීවර උපකරණවල හසු වීම, බෝට්ටු ගැටීම, ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය සහ වෙරළ තීරවල කෘත්‍රිම ආලෝකයයි. මෙය CITES I වන උපග්‍රන්ථයේ ඇතුළත් වන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ සියලුම මුහුදු කැස්බෑවුන් නීතියෙන් ආරක්ෂා කර ඇත.

දාර කැස්බෑවෙකු දුටුවහොත් කළ යුත්තේ කුමක්ද?

• දුරස්ථව සිටින්න. බිත්තර දමන ගැහැනු සතෙකුට පහසුවෙන් බාධා විය හැකි බැවින්, හොඳින් ඈත්ව, ඇයගේ මාර්ගයෙන් පිටත සිටින්න.
• ආලෝකය නිවා තබන්න. වෙරළේ ෆ්ලෑෂ් හෝ සුදු විදුලි පන්දම් භාවිත නොකරන්න.
• එය වාර්තා කරන්න. ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම විශේෂයේ වාර්තා වටිනා බැවින්, ඔබේ මඟපෙන්වන්නාට හෝ ප්‍රාදේශීය සංරක්ෂණ ව්‍යාපෘතියකට දන්වන්න.

ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් මුහුදු කැස්බෑවුන් වන්නේ ගල් කැස්බෑවා, ඔලුගෙඩි කැස්බෑවා, බටු කැස්බෑවා සහ පොතු කැස්බෑවාය.