අලියෙකුට අතින්ම ආහාර දීම තරම් සමීප සහ අර්ථවත් වනජීවී හමුවීම් ශ්රී ලංකාවේ ඇත්තේ ස්වල්පයකි. ටොන් පහක සතෙකු ඔබේ අත්ල මතින් කෙසෙල් කැනක් පිළිගන්නා අයුරු — එහි හොඬය පුදුම සහගත සියුම් බවකින් වකුටු වන අයුරු — බැලීමෙන් ලැබෙන හැඟීම ඕනෑම ඡායාරූපයකට වඩා කල් පවතී. හොඳින්ම සිදු වන විට, අලින්ට ආහාර දීම සංරක්ෂණ ක්‍රියාවක් ද වේ: වගකීමෙන් කළමනාකරණය කරන වැඩසටහන්වලින් ලැබෙන ආදායම පශු වෛද්‍ය සත්කාර, දෛනික ආහාර වියදම් සහ වනයේ ජීවත් වීමට වෙනත් අවස්ථාවක් නොමැති සතුන්ගේ දිගුකාලීන පුනරුත්ථාපනය සඳහා යොදා ගැනේ.
ආහාර දීමේ සැසියකදී අලි කන්නේ මොනවාද?
ශ්රී ලාංකික අලින් විශාල ආහාර රුචියක් ඇති ශාක භක්ෂකයන් ය — නිරෝගී වැඩිහිටි අලියෙකුට දිනකට ශාක ද්‍රව්‍ය කිලෝග්‍රෑම් 150කට වඩා ආහාරයට ගත හැකිය. අධීක්ෂණය යටතේ පවත්වන ආහාර දීමේ සැසිවලදී අමුත්තන් සාමාන්යයෙන් ලබා දෙන්නේ තණකොළ, කොළ අතු සහ පත්‍ර ඇතුළත් සතුන්ගේ පුළුල් ආහාර වේලට අනුපූරක වන පලතුරු සහ එළවළු ය. පොදුවේ ලබා දෙන දේ අතර:
- කෙසෙල් සහ කෙසෙල් කඳන්
- උක් දඬු
- කොස් සහ අන්නාසි
- පොල් අතු සහ කොළ සහිත අතු
පුහුණු භාරකරුවන් ආහාර ආරක්ෂිතව සහ නිවැරදි කෝණයෙන් අල්ලා ගන්නා ආකාරය අමුත්තන්ට පෙන්වා දෙන නිසා, අලියාට සහ ආහාර දෙන පුද්ගලයාට යන දෙදෙනාටම මෙම අන්තර්ක්‍රියාව සුවපහසු වේ. පිළිගත් මධ්‍යස්ථානවල කාර්ය මණ්ඩලය එක් එක් ආහාරයේ පෝෂණ කාර්යභාරය ද පැහැදිලි කරන අතර, සරල ආහාර දීමක් අලි ජීව විද්‍යාව පිළිබඳ කුඩා පාඩමක් බවට පත් කරයි.
ශ්රී ලංකාවේ අලින්ට ආහාර දීමේ අත්දැකීම ලබා ගත හැක්කේ කොහේද?
රජය විසින් කළමනාකරණය කරන ආයතන දෙකක් ඒවායේ සංරක්ෂණ කටයුතුවල ගුණාත්මකභාවය සහ මෙහෙයුම්වල විනිවිදභාවය නිසා කැපී පෙනේ.
පින්නවල අලි අනාථාගාරය
1975 දී කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ ආරම්භ කරන ලද පින්නවල, මේ දෙකෙන් වඩාත් පැරණි සහ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ස්ථානයයි. අතහැර දැමූ, තුවාල ලැබූ හෝ රංචුවලින් වෙන් වූ අලින් මෙම අනාථාගාරයේ රැකබලා ගනු ලැබේ. ආහාර දීමේ සැසි මහ ඔය ඉවුර දිගේ පැවැත්වෙන අතර, දිනකට දෙවරක් රංචුව නෑමට ගඟට බැස යයි — එය ආහාර දීම තරම්ම අමුත්තන් ආකර්ෂණය කරන දර්ශනයකි. පින්නවල කොළඹ සිට කිලෝමීටර් 90ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇති අතර, බොහෝ විට මහනුවර නගර සංචාරය සමඟ ඒකාබද්ධ කෙරේ.
ඇත් අතුරු සෙවන, උඩවලව
උඩවලව අසල පිහිටි ඇත් අතුරු සෙවන ක්‍රියාත්මක වන්නේ වෙනස් දර්ශනයකිනි: එහි පැහැදිලි ඉලක්කය පුනරුත්ථාපනය කළ අලින් නැවත වනයට මුදා හැරීමයි. අවට ජාතික වනෝද්‍යානයෙන් බේරා ගත් අනාථ අලි පැටවුන්ට බෝතල්වලින් කිරි පොවා, මුදා හැරීමට සූදානම් වන තුරු ක්‍රමයෙන් කිරි වැරීම සිදු කෙරේ. කුඩා සතුන් කෙරෙහි මිනිස් බලපෑම අවම කිරීම සඳහා නැරඹීම සිදු කරන්නේ උස් වේදිකාවක සිට ය — එය ආයතනයේ මුදා හැරීම කේන්ද්ර කරගත් මෙහෙවර පිළිබිඹු කරන හිතාමතාම ගත් තීරණයකි. ස්පර්ශ කිරීමට වඩා නිරීක්ෂණය කිරීමට කැමති අමුත්තන්ට මෙය බොහෝ විට වඩාත් තෘප්තිමත් අත්දැකීමයි. අතුරු සෙවන උඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානයට ආසන්නයේ පිහිටා ඇති බැවින්, උදෑසන ආහාර දීමේ සංචාරයක් සවස ජීප් සෆාරියක් සමඟ පහසුවෙන් ඒකාබද්ධ කළ හැකිය.
අලින්ට ආහාර දීමේ සැසියකට සහභාගී වීමට හොඳම කාලය කුමක්ද?
ආයතන දෙකෙහිම ආහාර දීමේ සැසි සාමාන්යයෙන් උදෑසන සහ සවස, සතුන්ගේ ස්වාභාවික ආහාර ගැනීමේ රිද්මයට අනුව සැලසුම් කර ඇත. උදෑසනම පැමිණීමෙන් සාමාන්යයෙන් සෙනඟ අඩු වන අතර ඡායාරූපකරණයට වඩා හොඳ ආලෝකයක් ලැබේ. සැසි වසර පුරාම පැවැත්වෙන නමුත්, දෙසැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා වියළි කාලය වඩාත් ස්ථාවර කාලගුණයක් ගෙන එන අතර ශ්රී ලංකාවේ කඳුකරයේ සහ දකුණු ප්රදේශවල සංචාරය කිරීමට වඩාත් සුවපහසු කාලය ලෙස සැලකේ. එසේ වුවද, වැසි කාලය බාධාවක් නොවේ — වැස්ස නොසලකා අලින් ආහාර ගන්නා අතර, මැයි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා අමුත්තන් සංඛ්‍යාව කැපී පෙනෙන ලෙස අඩු ය.
අලින්ට ආහාර දීම සංරක්ෂණයට සහාය වන්නේ කෙසේද?
පින්නවල සහ ඇත් අතුරු සෙවන යන දෙකම අර්ධ වශයෙන් ප්රවේශ ගාස්තු සහ සංචාරක කටයුතු මගින් අරමුදල් ලබන බැවින්, ඔබේ සංචාරය එහි වෙසෙන සතුන්ගේ දෛනික රැකවරණයට සෘජුවම දායක වේ. ආහාර දීමේ වැඩසටහන් දත්ත ද ජනනය කරයි: භාරකරුවන් සැසි අතරතුර බර, ආහාර රුචිය සහ සමාජ හැසිරීම නිරීක්ෂණය කරමින් රෝග හෝ ආතතියේ මුල් ලක්ෂණ හඳුනා ගනී. පින්නවල සිටින අලින් කිහිප දෙනෙකු එහිම උපත ලැබූ අය වන අතර, වහල්භාවයේ සිටින අලින්ගේ ප්‍රජනන සෞඛ්‍යය පිළිබඳ පුළුල් අවබෝධයට මෙම අනාථාගාරය දායක වී ඇත.
ප්රධාන මධ්යස්ථාන දෙකට අමතරව, හබරණ සහ කවුඩුල්ල ප්රදේශවල කුඩා පෞද්ගලික අභයභූමි සහ පරිසර හිතකාමී නවාතැන් කිහිපයක් වියළි කලාපීය වනාන්තර පසුබිමක සංවිධිත අලි අන්තර්ක්රියා ලබා දෙයි. මේවා සාමාන්යයෙන් කුඩා පරිමාණ සහ වඩාත් ගැඹුරු අත්දැකීම් වන අතර, දර්ශනයකට වඩා අලි හැසිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
යාමට පෙර අමුත්තන් දැනගත යුත්තේ කුමක්ද?
සියලු දෙනාටම අත්දැකීම සුමටව ගත වීමට ප්රායෝගික කරුණු කිහිපයක් උපකාරී වේ:
- කාර්ය මණ්ඩල උපදෙස් නිවැරදිවම පිළිපදින්න. අලින් ශක්තිමත් වන අතර ඔවුන්ගේ මනෝභාවය වෙනස් විය හැකිය; භාරකරුවන් නිරන්තරයෙන් සතුන් නිරීක්ෂණය කරන අතර ඔවුන්ගේ මඟපෙන්වීම අනිවාර්ය වේ.
- ශබ්දය අවම කර ගන්න. අධික ශබ්ද මගින් සතුන් තැති ගැනීමට ලක් විය හැකි අතර, විශේෂයෙන් පැටවුන් අසල අනාරක්ෂිත තත්ත්වයක් ඇති විය හැකිය.
- ඔබේම ආහාර රැගෙන නොඑන්න. අලින්ට දෙන ආහාර ලැබිය යුත්තේ කුමන ආහාර ආරක්ෂිතද, කොපමණ ප්‍රමාණයකින්ද යන්න දන්නා ආයතනයේ කාර්ය මණ්ඩලයෙනි.
- මෘදු වර්ණ ඇඳුම් අඳින්න. දීප්තිමත් ඇඳුම් සමහර සතුන් කලබල කළ හැකිය.
- කාලය වෙන් කරන්න. ආහාර දීමේ සැසි බොහෝ විට නෑම වැනි වෙනත් සැලසුම් කළ කටයුතු සමඟ සමගාමීව පැවැත්වේ. අර්ථවත් සංචාරයක් සඳහා සාමාන්යයෙන් අවම වශයෙන් අර්ධ දිනයක් අවශ්‍ය වේ.
අලින්ට ආහාර දීම සදාචාරාත්මකද?
මෙය ඇසිය යුතු ප්‍රශ්නයක් වන අතර, පිළිතුර මුළුමනින්ම රඳා පවතින්නේ ආයතනය මත ය. පින්නවල සහ ඇත් අතුරු සෙවන වැනි පැහැදිලි සංරක්ෂණ වගකීම් සහිත රජය විසින් පවත්වාගෙන යන පුනරුත්ථාපන මධ්යස්ථාන පශු වෛද්‍ය අධීක්ෂණය සහ ජාතික වනජීවී රෙගුලාසි යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ. ඒවා පවතින්නේ ශ්රී ලංකාවේ වන අලින් වාසස්ථාන අහිමි වීම සහ මිනිස්-අලි ගැටුම නිසා සැබෑ තර්ජනවලට මුහුණ දෙන බැවිනි; ඒවායේ රැකවරණය යටතේ සිටින සතුන්ට උදව්වකින් තොරව වනයේ නොනැසී සිටිය නොහැකි ය.
අලි ස්පර්ශය ප්රධාන වශයෙන් වාණිජ ආකර්ෂණයක් ලෙස භාවිත කරන සමහර පෞද්ගලික ස්ථානවල තත්ත්වය එතරම් පැහැදිලි නොවේ. යා යුතු ස්ථානය තෝරා ගැනීමේදී, සෘජු ස්පර්ශය සීමා කරන, එක් එක් සතා සමඟ දිගුකාලීන සබඳතා ඇති පුහුණු ඇත්ගොව්වන් සේවයේ යොදවන සහ තම සංරක්ෂණ ප්රතිඵල ප්‍රායෝගිකව පැහැදිලි කළ හැකි ආයතන සොයන්න. ලක්පුර මෙම නිර්ණායක මත පදනම්ව හවුල්කරුවන් තෝරා ගන්නා අතර, වගකිවයුතු සංචාරක ප්‍රමිතීන් සපුරාලන අත්දැකීම් මොනවාදැයි උපදෙස් දිය හැකිය.
කොළඹ සිට පින්නවලට හෝ උඩවලවට යන්නේ කෙසේද?
පින්නවල කොළඹ සිට මහනුවර මාර්ගය ඔස්සේ පැය 2.5ක පමණ රිය ගමනකි; එබැවින් එය අර්ධ දින චාරිකාවක් ලෙස හෝ කඳුකරයට යන ගමනේ නැවතුමක් ලෙස සුදුසු ය. උඩවලව ඊට වඩා දුරින් පිහිටා ඇත — පාරෙන් පැය හතරක් පමණ — එබැවින් විශේෂයෙන් ජාතික වනෝද්‍යානයට ද යාමට අදහස් කරන්නේ නම් එක් රාත්‍රියක් ගත කරන ගමනාන්තයක් ලෙස සැලකීම වඩාත් සුදුසු ය. ස්ථාන දෙකටම පෞද්ගලික වාහනයකින් ළඟා විය හැකිය; ඕනෑම ස්ථානයක් අවට ආකර්ෂණීය ස්ථාන සමඟ සුවපහසු ගමන් සැලැස්මකට ඒකාබද්ධ කිරීමට ලක්පුර රියදුරෙකු සූදානම් කළ හැකිය.
ආශ්‍රිත ලිපි
සමීපව සම්බන්ධ මාතෘකා පිළිබඳ පිටු 7.
