Lutung białobrody

Lutung białobrody (Trachypithecus vetulus, klasyfikowany również jako Semnopithecus vetulus) to małpa liściożerna występująca wyłącznie na Sri Lance i najbardziej płochliwa z trzech małp wyspy. Ciemny i skryty, większość życia spędza wysoko na drzewach, od lasów deszczowych na południowym zachodzie po zamglone wzgórza centralnych wyżyn. Jest uznany za gatunek zagrożony, więc każda obserwacja jest warta wysiłku.

Jak rozpoznać lutunga białobrodego?

Wbrew angielskiej nazwie (Purple-faced Langur, czyli „langur o purpurowej twarzy”) twarz nie jest tak naprawdę purpurowa. Jest ciemna, z jaśniejszą dolną częścią i obwódką z jasnych włosów.

• Sierść: głównie brązowa, z białawymi do szarych „spodniami” na nogach i białym lub białawoszarym zadem.
• Dłonie i stopy: purpurowoczarne.
• Wielkość: samce mierzą od 50 do 67 cm od głowy do zadu, ogon od 67 do 85 cm. Samice są nieco mniejsze. Masa wynosi zwykle około 3 do 11 kg, w zależności od podgatunku.

Jest znacznie ciemniejszy niż srebrzystoszary langur szary i nie ma czapeczki z włosów ani rudawej sierści makaka rozczochranego.

Jakie są podgatunki lutunga białobrodego?

Wyróżnia się cztery podgatunki, a każdy żyje w innej części wyspy:

• Południowe niziny strefy wilgotnej (T. v. vetulus): wilgotne lasy południowego zachodu.
• Północne niziny strefy wilgotnej (T. v. nestor): najmniejszy podgatunek, o masie około 4 do 6 kg. Żyje w najgęściej zaludnionej części kraju.
• Strefa sucha (T. v. philbricki): największy podgatunek, występujący w lasach nizin północnych i wschodnich, między innymi wokół Polonnaruwa.
• Górski (T. v. monticola): „małpa niedźwiedzia” (Bear Monkey) z wysokich wzgórz, o długiej, gęstej sierści przystosowanej do chłodu.

Czym żywi się lutung białobrody?

Lutung białobrody jest głównie liściożerny, a zjada też owoce, kwiaty i nasiona. Na terenach uprawnych owoce takie jak dżakfrut, rambutan, banan i mango mogą stanowić nawet połowę jego diety, co może prowadzić do konfliktów z sadownikami.

Jak żyją lutungi białobrode?

Grupy są małe i szeroko rozproszone, a większość z nich ma tylko jednego dorosłego samca. Te małpy rzadko schodzą na ziemię i są cichsze oraz bardziej skryte niż makaki. Najłatwiej znaleźć je, nasłuchując ruchu w koronach drzew.

Gdzie można zobaczyć lutungi białobrode na Sri Lance?

• Rezerwat Leśny Sinharaja: ważna ostoja w strefie wilgotnej, gdzie stada przemieszczają się w koronach lasu deszczowego.
• Park Narodowy Horton Plains: miejsce, gdzie warto szukać małpy niedźwiedziej, często na skraju lasu mglistego wczesnym rankiem.
• Polonnaruwa: podgatunek strefy suchej żyje w lasach wokół Królestwa Małp, choć widuje się go rzadziej niż dwie pozostałe małpy.
• Pasmo górskie Knuckles: płaty lasu na wzgórzach, zwykle z lokalnym przewodnikiem.

Aby zaplanować specjalną podróż, zajrzyj do naszych przewodników po obserwowaniu małp i obserwowaniu naczelnych na Sri Lance.

Dlaczego lutung białobrody jest zagrożony?

Czerwona Lista IUCN klasyfikuje ten gatunek jako zagrożony. Główne zagrożenie to utrata i fragmentacja lasu na rzecz pól uprawnych, pastwisk i dróg. Bywa też truty, by powstrzymać niszczenie upraw, oraz odławiany dla mięsa i na potrzeby medycyny. W miastach i wioskach lutungi przechodzą po liniach energetycznych i przez drogi, przemieszczając się między kępami drzew, a jako jeden ze sposobów pomocy zaproponowano mosty linowe.

Wskazówki, jak zobaczyć lutunga białobrodego

• Patrz w górę. Przeszukuj korony drzew, a nie ziemię, i wypatruj poruszających się gałęzi.
• Wynajmij lokalnego przewodnika. Grupy są małe i rozproszone, a przewodnik będzie wiedział, gdzie ostatnio żerowały.
• Wybierz się wcześnie. Poranki to największa aktywność i największa szansa na dobry widok na skraju lasu.
• Zachowaj ciszę i dystans. To płochliwe zwierzęta, które odejdą, gdy poczują się niepokojone. Nigdy nie oferuj im jedzenia.