Treron cejloński (Treron pompadora), znany również jako Pompadour Green Pigeon, należy do najczęściej spotykanych owocożernych ptaków Sri Lanki. Osiąga około 25 cm długości i zamieszkuje nizinne lasy wyspy, obrzeża lasów oraz pogórza, gdzie gromadzi się przy owocujących drzewach, czasem w pokaźnych stadach. Mimo żywego upierzenia z niezwykłą łatwością zlewa się z koronami drzew — odwiedzający zwykle słyszą go na długo przed tym, zanim go zobaczą.
Jak rozpoznać trenona cejlońskiego?
Oba płcie mają soczyście żółtozielone ciało, lecz samca wyróżnia kasztanowo-bordowe ubarwienie na wierzchu skrzydeł — cecha, która od razu odróżnia go od blisko spokrewnionego Orange-breasted Green Pigeon (Treron bicinctus). Samica nie ma bordowej plamy i wygląda bardziej jednolicie zielono, można ją jednak odróżnić od samic Orange-breasted Green Pigeon po środkowych sterówkach, które są żółtozielone, a nie niebieskawe. Ponieważ samice zwykle trzymają się blisko samców, porównanie to jest w terenie na ogół proste.
W locie zwróćcie uwagę na zwartą sylwetkę i szybkie, prostoliniowe uderzenia skrzydeł typowe dla zielonych gołębi. Pokrywy podogonowe są cytrynowożółte, a dziób jasny z czerwonawą nasadą.
Jaki dźwięk wydaje treron cejloński?
Gatunek ten wydaje charakterystyczne, łagodne gruchanie — cichsze i bardziej melodyjne niż u gołębia domowego. Na terenach leśnych ten głos jest często pierwszą oznaką obecności ptaka; małe grupy odzywające się z owocującego figowca lub dzikiego drzewa mango potrafią stworzyć żywy, kaskadowy chór. Doświadczeni obserwatorzy ptaków wykorzystują te odgłosy, by zlokalizować stada, zanim ptaki staną się widoczne w prześwitach koron drzew.
Gdzie na Sri Lance można zobaczyć trenona cejlońskiego?
Gatunek jest szeroko rozpowszechniony w strefie wilgotnej i pośredniej, od poziomu morza aż po pogórza. Do najpewniejszych miejsc należą:
- Nizinne lasy strefy wilgotnej — Rezerwat Leśny Sinharaja gości populacje osiadłe przez cały rok, szczególnie w okolicach owocujących figowców i innych drzew leśnych.
- Parki narodowe strefy suchej — owocujące drzewa wzdłuż granic Parku Narodowego Udawalawe i Parku Narodowego Wilpattu przyciągają sezonowe stada.
- Ogrody na skraju lasu i ogrody przydomowe — ptaki regularnie zalatują do wiejskich ogrodów i sadów, gdy dostępne są owocujące drzewa, dzięki czemu są dostrzegalne nawet dla przypadkowych obserwatorów.
- Zarośla leśne strefy pośredniej — zdegradowane i wtórne płaty lasu w centralnych pogórzach również utrzymują spore liczebności.
Wczesny ranek to najlepsza pora na obserwację żerujących stad, gdy ptaki są najbardziej aktywne i głośne, zanim południowy upał zapędzi je w cień.
Czym żywi się treron cejloński?
Jak wszyscy przedstawiciele rodzaju Treron, gatunek ten jest obligatoryjnym owocożercą. Figi (Ficus spp.) stanowią podstawę diety, lecz ptaki korzystają także z szerokiego wachlarza drzew i krzewów leśnych o miękkich owocach. Są zwinnymi żerowcami: czepiają się zewnętrznych gałęzi i często zwisają głową w dół, by sięgnąć po owoc — zachowanie przypominające raczej papugi niż typowe gołębie. Na obszarach obfitujących w dzikie owoce stada liczące 10–30 osobników nie należą do rzadkości.
Ta owocożerność czyni trenona cejlońskiego ekologicznie ważnym rozsiewaczem nasion. Nasiona przechodzą przez przewód pokarmowy nienaruszone i są odkładane w pewnej odległości od drzewa macierzystego, przyczyniając się do odnawiania lasu.
Kiedy treron cejloński przystępuje do lęgów?
Sezon lęgowy trwa zwykle od grudnia do czerwca. Podobnie jak inne gołębiowate, treron cejloński buduje wyjątkowo wątłe, platformowe gniazdo z luźno splecionych gałązek, umieszczane zazwyczaj w rozwidleniu drzewa leśnego na umiarkowanej wysokości. Zniesienie liczy jedno lub dwa małe, białe jaja. Oboje rodzice dzielą się wysiadywaniem.
Pisklęta początkowo karmione są „ptasim mleczkiem" — bogatą w białko i tłuszcz wydzieliną wytwarzaną w wolu obojga dorosłych ptaków — a następnie przechodzą na zwracaną miazgę owocową. Taka strategia żywieniowa pozwala na szybki wzrost nawet wtedy, gdy bogaty w białko pokarm owadzi jest niedostępny.
Czy treron cejloński jest endemitem Sri Lanki?
Pozycja taksonomiczna Treron pompadora była kilkakrotnie rewidowana. Populacja ze Sri Lanki jest obecnie na ogół traktowana jako odrębny gatunek (nazywany niekiedy Treron lankijski) albo jako kompleks podgatunków, zależnie od przyjętego źródła. Jest blisko spokrewniona z populacjami Ashy-headed Green Pigeon występującymi w części Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, lecz forma ze Sri Lanki wykazuje konsekwentne różnice morfologiczne — zwłaszcza w rysunku skrzydła samca — które przemawiają za odrębnym ujęciem. Większość aktualnych list kontrolnych uznaje ją za endemit Sri Lanki, obserwatorzy ptaków powinni więc umieścić ją na swojej liście.
Jakie inne ptaki można zobaczyć obok trenona cejlońskiego?
Owocujące drzewa, które przyciągają trenona cejlońskiego, często gromadzą mieszane towarzystwo innych gatunków. W nizinnym lesie strefy wilgotnej można spodziewać się dzielenia koron drzew z Green Imperial Pigeon, różnymi barbetami i kwiatówkami. Na pogórzach częstymi towarzyszami są wilgi i fairy-bluebirds. Położony wyżej Park Narodowy Horton Plains skupia odmienne zespoły górskie, ale strefy przejściowe na jego niższych podejściach mogą dawać ciekawą mieszankę gatunków nizinnych i górskich.
Wskazówki dla wycieczek ornitologicznych nastawionych na trenona cejlońskiego
- Zabierzcie lornetkę 8×42 lub 10×42 — gęste korony drzew wynagradzają powiększenie.
- Przewodnik terenowy obejmujący endemity Sri Lanki (np. Birds of Sri Lanka autorstwa Gehana de Silva Wijeyeratne) jest nieoceniony przy porównywaniu na miejscu z podobnymi zielonymi gołębiami.
- Odwiedzajcie znane owocujące drzewa o świcie, by uzyskać najlepsze światło i zobaczyć najbardziej aktywne żerowanie.
- W pobliżu owocujących drzew zachowujcie ciszę i poruszajcie się powoli; spłoszone stada łatwo podrywają się do lotu.
- Lokalny przewodnik znający sezonowe cykle owocowania znacząco zwiększy szanse na obserwację.
