Chai tea i lankijska herbata z mlekiem (kiri tea)

Chai oznacza po prostu herbatę. Słowo trafiło do hindi i wielu innych języków z chińskiego cha, a w całej Azji Południowej filiżanka chai to każda herbata, którą ludzie piją na co dzień. W krajach anglojęzycznych chai tea zaczęło jednak oznaczać jeden konkretny napój: czarną herbatę gotowaną na wolnym ogniu z mlekiem, cukrem i przyprawami, którą w Indiach nazywa się masala chai. Gdy więc w karcie kawiarni widnieje chai tea, chodzi o herbatę z przyprawami, choć nazwa dosłownie mówi dwa razy herbata.

Na Sri Lance codzienna herbata w ogóle nie jest przyprawiana. Pije się mocną czarną herbatę cejlońską albo bez dodatków, często z cukrem lub kawałkiem jaggery obok, albo jako kiri tea (kiri thé), słodką herbatę z mlekiem spienianą w filiżance. Ta strona wyjaśnia, jakie herbaty kryją się pod nazwą chai, i podaje przepis na lankijską kiri tea. Wersję z przyprawami znajdziesz w naszym przepisie na masala chai z herbatą cejlońską.

Czym różni się kiri tea od masala chai?

• Kiri tea to lankijska herbata z mlekiem: mocna czarna herbata, mleko i cukier, bez przypraw. Zwykle przygotowuje się ją z mlekiem w proszku; najpierw parzy się herbatę, a mleko dodaje się później.
• Masala chai to indyjska herbata z przyprawami: czarna herbata, mleko i cukier gotowane razem z kardamonem, imbirem, cynamonem, goździkami i często czarnym pieprzem. Nasz przepis na masala chai wykorzystuje herbatę cejlońską.
• Chai latte, sprzedawane w zachodnich kawiarniach, to zwykle słodki syrop lub proszek z przyprawami zmieszany ze spienionym gorącym mlekiem, często z niewielką ilością parzonej herbaty.

Wszystkie trzy łączy mocna czarna herbata oraz spora ilość mleka i cukru, ale smakują zupełnie inaczej: w kiri tea najważniejsza jest sama herbata, a w masala chai i chai latte prym wiodą przyprawy.

Czym jest zwykła herbata na Sri Lance?

Zwykła herbata, po syngalesku czasem nazywana kahata, to czarna herbata bez mleka i najczęściej pita filiżanka na wyspie: z samego rana, w ciągu dnia pracy i wieczorem. Zwykle słodzi się ją cukrem albo pije niesłodzoną, pogryzając mały kawałek jaggery, ciemnego cukru palmowego. Herbata z mlekiem to bardziej sycąca, nieco odświętna filiżanka, często pita do śniadania lub do przekąski po południu.

Jak przygotowują ją lankijskie herbaciarnie?

Małe herbaciarnie, zwane tea kades, można znaleźć w miastach i wsiach na całej Sri Lance. To codzienne miejsca spotkań, w których ludzie zatrzymują się na filiżankę herbaty i przekąskę. Podstawą są zwykła herbata i kiri tea. Herbatę parzy się mocną i trzyma w cieple, mleko w proszku i cukier miesza się w szklance, a następnie przelewa się herbatę z jednego naczynia do drugiego na długość ramienia, aż się spieni. Przelewanie z wysokości miesza mleko, lekko studzi herbatę i nadaje jej gęstą piankę, po której poznaje się dobrą herbatę z herbaciarni.

Czy można zrobić kiri tea ze świeżym mlekiem?

Tak, i wielu mieszkańców Sri Lanki żyjących za granicą tak robi. Na 2 filiżanki gotuj na wolnym ogniu 4 łyżeczki herbaty w 125 ml wody, aż płyn odparuje mniej więcej o połowę i ściemnieje, a następnie dodaj 600 ml świeżego pełnego mleka i podgrzewaj na średnio małym ogniu, od czasu do czasu mieszając. Zdejmij z ognia, gdy tylko mleko zacznie się podnosić, posłódź, przecedź i spień jak w przepisie. Taka herbata jest bardziej kremowa i mniej ostra w smaku niż wersja z mlekiem w proszku.

Jakiej herbaty użyć?

Użyj mocnej łamanej czarnej herbaty cejlońskiej, takiej jak BOP lub BOPF, albo mocnej codziennej czarnej herbaty w torebkach. Te drobnolistne gatunki szybko się parzą i dają ciemny, pełny napar, jakiego potrzebuje mleko; delikatne herbaty z całych liści lub herbaty aromatyzowane giną pod mlekiem i cukrem. Mieszanki herbaty z przyprawami sprzedawane jako chai służą do masala chai, a nie do kiri tea.