Seylan asma papağanı (Loriculus beryllinus, Forster 1781), Sri Lanka'nın en belirgin endemik kuşlarından biridir — ömrünün tamamını ağaç tepelerinde geçiren, yere pek inmeyen, mücevher yeşili renkte küçük bir papağandır. Canlı tüylerine rağmen yapraklar arasında kolayca gözden kaçar; varlığının ilk işareti genellikle keskin, üç heceli bir ıslıktır — twit, twit, twit — kuşlar beslendikleri ağaçlar arasında hızla uçarken ağaç tepelerinde duyulur.
Seylan asma papağanı nasıl görünür?
Yetişkinler ağırlıklı olarak parlak yeşil, tıknaz ve kısa kuyrukludur. En belirgin ayırt edici özellikleri kırmızı alın, kırmızı kuyruk altı ve erkeklerde boğazdaki mavi lekedir. Dişiler genel olarak belirgin biçimde daha mattır ve boğazlarında yalnızca soluk bir mavi iz taşır; yüz ve kuyruk altındaki kırmızı işaretler de daha az doygundur. Yuvadan yeni çıkmış yavruların yüzü tüysüzdür ve olgunlaştıkça tüylenir; tam yetişkin tüy örtüsüne genellikle yumurtadan çıktıktan sonra yaklaşık bir yıl içinde ulaşılır.
Tür Psittaculidae ailesine mensuptur ve Sri Lanka'da bulunan tek hanging parrot türü olduğundan, iyi görüldüğünde teşhis edilmesi kolaydır. Küçük boyu ve hızlı, dümdüz uçuşu ilk bakışta bir ebabil ya da hızlı uçan küçük bir arıkuşunu andırabilir, ancak yeşil rengi ve kendine özgü sesi karışabileceği türleri hızla devre dışı bırakır.
Sri Lanka'da Seylan asma papağanı nerede bulunur?
Seylan asma papağanı ada genelinde geniş bir yayılım gösterir, ancak yaş bölgeyi ve orta dağlık kesimi belirgin biçimde tercih eder. Alçak ve orta rakımlı tepelerde yaklaşık 1.400 metreye kadar görülür; kuzeydoğu muson döneminde (üreme dışı mevsimde) ise bir miktar daha yükseklerde kaydedilebilir. Tür, yaş bölgenin ova kesimlerinde bol, tepelere komşu kuru bölge alanlarında ise orta sıklıkta bulunur.
Olgun yağmur ormanları, orman kenarları, büyük meyve veren ağaçların bulunduğu ev bahçeleri ve plantasyon kuşakları tür için uygun yaşam alanları sunar. Sri Lanka'nın geriye kalan en büyük ova yağmur ormanı olan Sinharaja Orman Rezervi, özellikle karışık türlerden oluşan kuş kümelerinin düzenli olarak ağaç tepelerinden geçtiği orman patikaları boyunca, türü görmek için en güvenilir yerler arasındadır. Kandy ve Ella çevresindeki orta yükseltili tepeler de iyi popülasyonlar barındırır.
Seylan asma papağanı ne yer?
Beslenmesi ağırlıklı olarak nektara dayalıdır; ağaç tepelerindeki çiçekli ağaçlardan toplanan nektar ve polen üzerine kuruludur. Mevcut olduğunda yumuşak, sulu meyveler ve taze tohumlar beslenmesini tamamlar. Uygun çiçekli ağaçlar dağınık biçimde bulunduğundan, kuşların yem aramak için hayli uzun mesafeler kat ettiği bilinmektedir. Verimli tek bir ağaçta yaklaşık yirmi bireye varan kümelerin birlikte beslendiği kaydedilmiştir; bu, kuşlar yeniden ormana dağılmadan önce kısa ama göze çarpan bir gösteri oluşturur.
Hanging Parrot'lar neden baş aşağı uyur?
Kuşun İngilizce adı doğrudan tünedikleri duruşa gönderme yapar. Geceleri Seylan asma papağanları ayaklarıyla bir dala tutunup, yarasalar gibi baş aşağı sarkar. Bu davranış Loriculus cinsinin tüm üyelerinde görülür ve yoğun yapraklar arasında ters duran bir siluetin kuş olarak daha güç tanınması sayesinde kuşların avcılardan gizli kalmasına yardımcı olduğu düşünülmektedir. Akşam karanlığında tüneyen bir grubu bulan her gözlemci için güvenilir bir ayırt edici özelliktir.
Seylan asma papağanı doğada nasıl davranır?
Tür tamamen ağaçlarda yaşar — beslenmesi, dinlenmesi, tünemesi ve üremesi için ağaç tepelerinden inmesi gerekmez. Kuşlar genellikle çiftler hâlinde hareket eder; yalnız bireyler görülse de eşi neredeyse her zaman yakınlardadır. Uçuşu hızlı ve kararlıdır; daha büyük papağanlara özgü süzülme hareketini pek göstermez. Sesini uçarken ısrarla çıkarır ve bu, yoğun orman içinde hareket eden kuşları izlemenin genellikle en güvenilir yoludur.
Seylan asma papağanı ne zaman üreme yapar?
Üreme mevsimi genel olarak Ocak ayından Ağustos ayına kadar uzanır. Çift oluşumu ve yuva yeri seçimi Ocak ayında gerçekleşir; yumurtalar Şubat'tan Ağustos'a kadar, Nisan ve Mayıs'ta belirgin bir doruğa ulaşacak şekilde kaydedilmiştir. Yuva, doğal bir ağaç kovuğunda ya da ağaçkakan deliğinde bulunur ve girişi genellikle yerden iki ile on iki metre arasındadır.
Yuva yapımı ve kuluçka yalnızca dişi tarafından gerçekleştirilir. Dişi yaprak şeritleri toplar ve bunları yuva boşluğuna alışılmadık bir yolla taşır: şeritleri gagasında taşımak yerine kuyruk altı tüylerinin arasına sıkıştırır. Tamamlanan yuva, gevşek biçimde bir araya getirilmiş yaprak şeritlerinden oluşur. Dişi genellikle iki ya da üç adet beyaz ve neredeyse yuvarlak yumurta bırakır.
Seylan asma papağanı tehlikede mi?
Tür, büyük ölçüde Sri Lanka'nın yaş bölgesi boyunca geniş yayılımı ve bozulmuş orman ile bahçe habitatlarına toleransı nedeniyle, IUCN Kırmızı Listesi'nde hâlihazırda "Az Tehdit Altında" (Least Concern) olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, olgun yaş bölge ormanlarının süregelen kaybı, türün üremek için bağımlı olduğu doğal kovuklara sahip büyük ve yaşlı ağaçların sayısını azaltmaktadır. Bu nedenle dağlık kesimde ve yaş ovalarda orman örtüsünün korunması, türün uzun vadeli istikrarı açısından önemlidir.
Kuş gözlemcileri Seylan asma papağanını nasıl görebilir?
Yaş bölgedeki orman kenarlarına sabahın erken saatlerinde yapılan ziyaretler, gözlem için en iyi şansı verir. Ağaç tepelerinin üzerinde duyulan kendine özgü üç notalı sesi dinleyin ve çiçekli ağaçları — özellikle yoğun çiçek açmış olanları — tarayın; birden fazla kuş burada toplanabilir. Kithulgala yakınlarındaki Makandawa Yağmur Ormanı, ulaşılabilir patikaları iyi bir ağaç örtüsüyle birleştiren verimli bir alandır. Hem yaş bölge ovalarını hem de orta dağlık kesimi kapsayan özel kuş gözlem programlarında bu türle bir hafta içinde genellikle birkaç kez karşılaşılır.
