Hambantota — Sri Lanka'nın derin güneyindeki liman şehri

Hambantota, Sri Lanka'nın güneyindeki kıyı şeridinde yaklaşık 6,12° K, 81,12° D koordinatlarında yer almakta ve doğrudan Hint Okyanusu'na bakmaktadır. Ülkenin yüzölçümü bakımından en büyük ilçelerinden biri olan Hambantota İlçesi'nin idari merkezidir ve güneyde okyanus, kuzeyde ise geniş bir kurak iklim çalılığı ile dikenli orman kuşağı arasında sıkışmış dar bir kıyı alçak arazisinde konuşlanmaktadır. Çevredeki peyzaj, iklim tarafından belirleyici biçimde şekillendirilmiştir: yıllık yağış miktarı düşüktür, arazi yılın büyük bölümünde kavrulmaktadır ve okyanusdan esen rüzgar neredeyse hiç dinmemektedir.

Coğrafya ve Konumu

İlçe, düz kıyı şeridinden sığ göletler (sulama rezervuarları), mevsimlik nehirler, tuz düzlükleri ve parçalı kuru yaprak dökmeyen ormanlardan oluşan bir araziye doğru uzanmaktadır. Arazi, Sri Lanka'nın orta yaylalarının güney etekleriyle birleşmeden önce yalnızca hafifçe yükselmektedir. Kasabaya yakın mesafede uluslararası öneme sahip iki korunan alan bulunmaktadır: kabaca 15 km batıda yer alan ve Ramsar listesinde kayıtlı bir kıyı sulak alanı olan Bundala Milli Parkı ile yaklaşık 50 km kuzeyde başlayan Udawalawe Milli Parkı. Kısmen açık alanlı safari ilkelerine göre tasarlanmış bir zooloji rezervi olan Ridiyagama Safari Park ise ilçe sınırları içinde, kasaba merkezine kısa bir sürüş mesafesinde faaliyet göstermektedir.

Tarih

Hambantota adının, Hollandalı ve İngiliz sömürge kuvvetlerinde görev yapan ve torunları bugün hâlâ ilçede küçük bir topluluk oluşturan Malayalı ve Cava kökenli yerleşimcilerin bıraktığı dilsel bir iz olarak Malay dilindeki sampan (düz tabanlı bir tekne) ve thota (liman ya da iskele) sözcüklerinden türediğine yaygın biçimde inanılmaktadır. Kasaba, doğal lagünü ve güney deniz yollarına yakınlığı nedeniyle Hollandalılar'ın, ardından da İngilizler'in değer verdiği küçük bir sömürge ticaret merkezi ve idari merkez olarak büyümüştür. Kıyıyı çevreleyen geniş düz tuzlalarda gerçekleştirilen tuz üretimi, burada yüzyıllardır süregelen ekonomik bir faaliyet olup bugün hâlâ varlığını korumaktadır.

2004 Hint Okyanusu tsunamisi Hambantota kıyısında ağır tahribata yol açmış ve kasaba merkezinin büyük bölümü sonraki yıllarda yeniden inşa edilmiştir. 2007 yılı civarında başlayan yoğun altyapı yatırımları dönemi; fiziksel ölçek bakımından Güney Asya'nın en büyüklerinden biri olan yeni bir derin su limanını, uluslararası bir kriket stadyumunu ve kasabanın yaklaşık 18 km kuzeyindeki Mattala'da büyük bir havalimanını hayata geçirmiştir; ancak havalimanı, açılışından bu yana kapasitesinin çok altında faaliyet göstermektedir.

Ekolojik Statü

İlçenin kıyı sulak alanları, uluslararası alanda en fazla tanınan ekolojik varlığıdır. Bundala Milli Parkı, 1993 yılında milli park olarak ilan edilmiş ve 1990 yılında Uluslararası Öneme Sahip Ramsar Sulak Alanı olarak tanınmıştır; Orta Asya Göç Yolu üzerinde göçmen su kuşları için kritik bir konaklama noktası işlevi gören bir lagünler ve acısu kütleleri zincirini koruma altına almaktadır. İç kesimlerin büyük bölümünü kaplayan kurak iklim çalı ormanı; Asya fili, Sri Lanka leoparı ve ay ayısı gibi türlere ev sahipliği yapmakta olmakla birlikte bu türlere kasabanın hemen çevresinde değil, komşu milli parklarda rastlanmaktadır.

Kıyı şeridinin kendisi — uzun, rüzgara açık ve uzun kesimlerinde resiften yoksun yapısıyla — yuvalama yapan deniz kaplumbağalarını çekmektedir; ilçedeki çeşitli plaj alanları, Ekim ile Nisan arasındaki yuvalama mevsiminde kaplumbağa koruma kapsamında izlenmektedir.

Büyüklük ve İdari Sınırlar

Hambantota İlçesi yaklaşık 2.609 kilometre kare yüzölçümüyle Sri Lanka'nın yüzölçümü bakımından beşinci büyük ilçesidir. Hambantota kasabası ilçenin idari merkezidir; ilçe içindeki diğer önemli yerleşim yerleri arasında Tissamaharama, Tangalle ve Ambalantota yer almaktadır. İlçe, batıda Matara, kuzeyde Ratnapura ve Monaragala ile sınır komşusudur; güney cephesinin tamamı boyunca Hint Okyanusu'na kıyısı bulunmaktadır.