Nilavarai Bezdonna Studnia

Na północnych obrzeżach Jaffny, w rejonie Puttur w okręgu Valikaamam East, zawalona jaskinia wapienna przyciąga ciekawskich gości od ponad wieku. Znana lokalnie jako Nilavarai Well — a potocznie jako „bezdenna studnia” — jest jednym z najbardziej intrygujących geologicznie miejsc na północy Sri Lanki. Pomimo nazwy, ma dno; w nadmiarze oferuje natomiast tajemnicę.

Co to jest Nilavarai Bottomless Well?

Studnia nie została wykopana ręcznie w tradycyjnym sensie. Powstała, gdy zapadła się skorupa powierzchniowa nad naturalną jaskinią wapienną, odsłaniając podziemną komorę połączoną z podziemnym źródłem wody. Otwór ma około 7,6 metra długości i 12 metrów szerokości – wystarczająco duży, by sprawiać wrażenie zatopionego stawu, a nie studni gospodarczej. Lot schodów kamiennych prowadzi w dół do powierzchni wody, która znajduje się około 4,3 metra pod poziomem gruntu.

Woda w górnej części jest słodka. Mieszkańcy okolicznych gospodarstw od dawna z niej korzystają, a mówi się, że studnia nigdy nie wysycha – nawet podczas długotrwałych susz. Poniżej głębokości około 12–18 metrów woda staje się jednak słonawą, a ostatecznie słoną, co wskazuje na połączenie z morzem lub wodami gruntowymi pływowymi znajdującymi się poniżej.

Co mówi nauka o studni?

Najwcześniejsze udokumentowane systematyczne badania Nilavarai zostały opublikowane w wydaniu z lat 1865–66 Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland. Badacze pobierali próbki wody z głębokości 45 stóp, 95 stóp i 145 stóp za pomocą szczelnych urządzeń z zaworami i wysyłali je do Anglii w celu przeprowadzenia analizy chemicznej. Wyniki wykazały, że studnia zdecydowanie nie jest bezdenna — miała dno na głębokości około 145–150 stóp — oraz że zasolenie zaczynało się między 40 a 50 stopami. W próbkach pobranych z pobliża dna wykryto wyraźny zapach siarkowodoru.

Ta sama ekspedycja zbadała również powszechne przekonanie, że poziom wody podnosi się i opada w synchronizacji z pływami. Naukowcy mierzyli poziom wody w lagunie Jaffna, na wybrzeżu Valvettithurai oraz w studni Nilavarai co pół godziny, od godziny 6:00 do 18:00. Poziom wody na wybrzeżu spadł około godziny 6:30 i zaczął się podnosić około godziny 14:00–14:30 — klasyczny dwudzienny wzorzec pływów. Studnia Nilavarai spadła jednak o godzinie 6:30, ponownie wzrosła o godzinie 9:30 i ponownie spadła po godzinie 14:00: trzy cykle w ciągu jednego dnia w porównaniu do dwóch cykli morza. Związek z ruchem pływów został zdementowany, ale przyczyna potrójnych wahań nigdy nie została wyjaśniona i pozostaje nierozwiązana.

Co odkryli współcześni odkrywcy?

Około 150 lat po wiktoriańskiej badaniu, nurkowie ze Sri Lanka Navy wyposażeni w zautomatyzowany robot nurkowy przeprowadzili dokładniejszą ekspedycję. Ich ustalenia skorygowały wcześniejsze szacunki: dno studni znajduje się w przybliżeniu na głębokości 52,5 metra (172 stopy) poniżej powierzchni wody, głębiej niż sięgano w XIX-wiecznych sondach. Woda słodka zajmuje pierwsze 18,3 metra (około 60 stóp), poza którymi zasolenie stopniowo wzrasta. Nurkowie poinformowali również o odkryciu poziomego przejścia przypominającego tunel w pobliżu podstawy, co może wyjaśnić, w jaki sposób woda zewnętrzna dostaje się do komory — choć pełny zasięg tej podziemnej sieci nie został jeszcze zmapowany.

Czy Nilavarai jest dobrze skomunikowane z Keerimalai?

Lokalna tradycja głosi, że studnia Nilavarai jest hydrologicznie połączona z basenem słodkowodnym Keerimalai na północnym wybrzeżu, w odległości około 10 kilometrów. Najczęściej powtarzana historia mówi, że owoc limonki wrzucony do studni znaleziono pływający w Keerimalai. Nie opublikowano żadnego kontrolowanego naukowego testu tej tezy, a różniąca się chemia wody obu miejsc sprawia, że bezpośredni, otwarty kanał jest mało prawdopodobny — choć pośrednie połączenie przez regionalny system wodonośny wapienny nie może być wykluczone. Ekspedycja marynarki wojennej nie znalazła definitywnych dowodów na bezpośrednie przejście do Keerimalai, ale podziemna geologia Półwyspu Jaffna pozostaje nie w pełni zbadana.

Dlaczego opóźniono naukowe badania Nilavarai?

Półwysep Jaffna został poważnie dotknięty konfliktem wewnętrznym w Sri Lance, który skutecznie ograniczał badania i turystykę cywilną na północy przez prawie trzy dekady. Po zakończeniu konfliktu w 2009 roku dostęp do regionu stopniowo się poprawił, a jego naturalne i kulturowe zabytki – w tym Nilavarai – ponownie zaczęły przyciągać badaczy i podróżników. Wyprawa morska opisana powyżej była jednym z pierwszych systematycznych współczesnych badań studni.

Jak dostać się z Jaffny do Nilavarai Bottomless Well?

Studnia znajduje się w Puttur, w obrębie obszaru Grama Seva Navakkiri w Valikaamam East — w odległości około 10–15 kilometrów na południowy wschód od miasta Jaffna. Najwygodniej dojechać tam wynajętym prywatnym samochodem lub tuk-tukiem z Jaffna. Droga dojazdowa prowadzi przez płaskie tereny rolne, typowe dla półwyspu, a sama lokalizacja jest skromna: nie ma tam dużego kompleksu dla zwiedzających, co nadaje jej cichą, autentyczną atmosferę. Jeśli planujesz połączyć wizytę z innymi atrakcjami Jaffny, takimi jak Keerimalai lub świątynia Nallur Kandaswamy, zarezerwuj sobie około pół dnia.

Co powinni wiedzieć odwiedzający przed wyjazdem?

• Strona jest otwarta dla zwiedzających i zazwyczaj nie pobiera się opłat za wstęp, choć może się to zmienić w czasie lokalnych festiwali.
• Schody prowadzące w dół do poziomu wody mogą być śliskie — należy nosić obuwie z dobrą przyczepnością.
• Pływanie lub wchodzenie do studni jest zabronione.
• Okolica jest głównie zamieszkana przez osoby posługujące się językiem tamilskim; podstawowe zwroty w języku tamilskim lub sinhala mogą się przydać, choć młodsi mieszkańcy miasta Jaffna często mówią po angielsku.
• Wczesne poranne wizyty są chłodniejsze i zwykle spokojniejsze.
• Połącz wizytę z wodami słodkowodnymi Keerimalai i plażą Casuarina, aby w pełni wykorzystać dzień na Półwyspie Jaffna.

Co sprawia, że Nilavarai jest geologicznie istotne?

Półwysep Jaffna leży na płaskiej platformie wapiennej, a cechy krasowe – jaskinie, zapadliska i podziemne systemy drenażowe – są naturalną konsekwencją tej geologii. Nilavarai jest jedną z bardziej spektakularnych powierzchniowych manifestacji tego krajobrazu krasowego: miejscem, w którym granica między słodkowodnym zbiornikiem a otaczającym słonym morzem jest widoczna w jednym szybie. Potrójna dzienna fluktuacja poziomu wody, wciąż niewyjaśniona po 160 latach sporadycznych badań, czyni to miejsce miejscem o autentycznym zainteresowaniu naukowym, poza jego folklorem. Dla geologów badających dynamikę interfejsu słodko-słonego w środowiskach wapiennych, Półwysep Jaffna jako całość – a Nilavarai w szczególności – stanowi słabo zbadane miejsce badawcze.

Dla podróżników studnia oferuje coś rzadszego niż wypolerowany zabytek dziedzictwa: zjawisko naturalne, które od pokoleń zadziwia naukowców i wciąż wymyka się pełnemu wyjaśnieniu. Jej dyskretna sceneria, z dala od utartych szlaków turystycznych, sprawia, że jest to jedno z tych miejsc, które nagradza ciekawskich znacznie bardziej niż przypadkowych zwiedzających.