Park Narodowy Lahugala Kitulana

Ukryty we wschodniej strefie suchej Sri Lanka, Park Narodowy Lahugala Kitulana robi imponujące wrażenie jak na rezerwat tej wielkości. Obejmując stosunkowo niewielki obszar, park zdobył sobie ugruntowaną renomę wśród miłośników przyrody dzięki niezawodnym obserwacjom słoni, bogatemu światu ptaków i rzadkiemu poczuciu spokoju, którego większe, tłumniej odwiedzane parki rzadko potrafią zaoferować. Leży około 318 km na wschód od Colombo, stanowiąc naturalne uzupełnienie tras łączących starożytne miasta regionu północno-centralnego z dzikim wybrzeżem wschodu.

Co sprawia, że Park Narodowy Lahugala Kitulana ma ekologiczne znaczenie?

Ekologiczna wartość parku opiera się na trzech połączonych ze sobą zbiornikach — Lahugala, Kitulana i Sengamuwa — które odprowadzają wodę do rzeki Heda Oya. Razem tworzą rozległy system mokradeł pośród skądinąd suchego krajobrazu. Otaczająca roślinność należy do strefy suchych lasów wiecznie zielonych Sri Lanka, charakteryzujących się gatunkami drzew odpornymi na długie okresy suszy.

Dominująca trawa Sacciolepis interrupta rośnie obficie wokół zbiornika Lahugala i jest głównym magnesem dla słoni. Ten jeden botaniczny czynnik ukształtował tożsamość parku: w szczytowych okresach żerowania przy brzegach zbiornika gromadzą się stada liczące nawet 150 słoni lankijskich, co czyni to miejsce jednym z najbardziej wiarygodnych w kraju do obserwowania dużych skupisk tych zwierząt w stosunkowo niezakłóconym otoczeniu.

Kiedy najlepiej odwiedzić Lahugala Kitulana?

Park otrzymuje roczne opady rzędu około 1 650 milimetrów. Monsun północno-wschodni przynosi deszcze od listopada do grudnia, natomiast dwa odrębne okresy suche przypadają od maja do października oraz od stycznia do marca. Koncentracje słoni przy zbiornikach są zwykle najwyższe w porze suchej, gdy woda i trawa są gdzie indziej rzadkością, a zwierzęta zbiegają się ku rezerwuarom.

Płaski teren — urozmaicony jedynie sporadycznymi skalistymi wychodniami — sprawia, że obserwacja zwierząt jest stosunkowo łatwa przez cały rok, choć wizyty w porze suchej zazwyczaj zapewniają lepszą widoczność dzięki rzednącej roślinności.

Jakie ssaki można zobaczyć w parku?

Słoń lankijski jest bezsprzecznie gatunkiem flagowym, lecz park zamieszkuje też szersza społeczność ssaków typowa dla lasów strefy suchej. Do udokumentowanych gatunków należą:

• Lampart lankijski
• Niedźwiedź wargacz
• Kot rybacki i kot rdzawoplamy
• Szakal złocisty
• Dzik
• Jeleń aksis lankijski i sambar lankijski
• Muntjak indyjski
• Łuskownik indyjski
• Zając indyjski
• Makak toque i langur szaropęczkowaty

Obserwacje lamparta i niedźwiedzia wargacza są tutaj mniej przewidywalne niż w większych parkach, jednak zwarta wielkość rezerwatu sprawia, że cierpliwi obserwatorzy napotykali te gatunki w pobliżu brzegów zbiornika wczesnym rankiem.

Jakie ptaki odnotowano w Lahugala Kitulana?

System mokradeł przyciąga imponującą różnorodność ptaków wodnych i leśnych. Do najczęściej obserwowanych należą:

• Pelikan różowy i pelikan łatkodzioby
• Marabut malajski, bocian wełnistoszyi i marabut jawajski
• Dziobodziób azjatycki
• Czapla purpurowa
• Bielik białobrzuchy i rybołów szarogłowy
• Zimorodek zwyczajny, zimorodek bociani i zimorodek białogardły

Dwa endemiczne gatunki godne szczególnej uwagi to Malkoha czerwonolica i kur lankijski, oba obecne na skraju suchego lasu. Park ma też historyczne znaczenie dla ornitologów: ostatnie potwierdzone obserwacje Anastomusa monachus w Sri Lanka — gatunku uznawanego obecnie za lokalnie wymarły — zostały odnotowane właśnie tutaj.

Czy w pobliżu Lahugala Kitulana znajduje się zabytek kulturowy?

Bezpośrednio przy granicy parku stoi Magul Maha Vihara, starożytny kompleks buddyjski o znacznym historycznym znaczeniu. Zgodnie z tradycją kronikarską świątynię wzniesiono dla upamiętnienia ślubu króla Kavantissy z księżniczką Viharamahadevi, a później poświęcono ją wspólnocie monastycznej. Na terenie kompleksu zachowały się dobrze utrzymane ruiny, w tym dagoba, kamień strażniczy i kamień księżycowy — warto połączyć jego zwiedzanie z poranną lub popołudniową wizytą w parku. Podobnie głęboka starożytna historia czeka dalej na północ w Polonnaruwa, jeśli trasa obejmuje prowincję północno-centralną.

Jak dostać się do Parku Narodowego Lahugala Kitulana z Colombo?

Park leży około 318 km od Colombo; można do niego dotrzeć drogą A4 przez Ratnapura i Buttala lub drogą A1 do Kandy, a następnie na wschód przez Mahiyanganaya. Czas przejazdu wynosi zwykle od pięciu do siedmiu godzin, w zależności od wybranej trasy i stanu dróg. Najbliższe większe miasto to Pottuvil, które służy też jako baza dla odwiedzających pobliski Park Narodowy Kumana. Prywatny pojazd lub zorganizowany transfer na safari to najpraktyczniejszy sposób dotarcia do rezerwatu i poruszania się po nim, gdyż opcje transportu publicznego do bramy parku są ograniczone.

Jakie są główne wyzwania ochrony przyrody w parku?

Pomimo chronionego statusu — po raz pierwszy wyznaczonego jako sanktuarium przyrody 1 lipca 1966 roku i podwyższonego do rangi parku narodowego 31 października 1980 roku — Lahugala Kitulana nadal zmaga się z presją ze strony okolicznych społeczności. Kłusownictwo, nielegalne wycinanie drzew, pozyskiwanie drewna opałowego i wypasanie bydła w strefie buforowej pozostają udokumentowanymi zagrożeniami. Konflikt na linii człowiek–słoń wzdłuż południowej granicy skłonił Sri Lanka Wildlife Conservation Society do uruchomienia projektu budowy elektrycznego ogrodzenia, mającego chronić cztery sąsiadujące wioski i jednocześnie ograniczać odwetowe szkody wyrządzane słoniom. Działania te odzwierciedlają szersze ogólnokrajowe wyzwanie, jakim jest zarządzanie dziką przyrodą w mozaice terenów leśnych i rolniczych.

Turyści, którzy wybierają safari z przewodnikiem — doświadczonym przyrodnikiem — bezpośrednio wspierają lokalną gospodarkę w sposób sprzyjający długoterminowej ochronie przyrody. Aby zobaczyć, jak podobne wyzwania są rozwiązywane w innym parku strefy suchej, warto odwiedzić Elephant Transit Home w pobliżu Udawalawe, gdzie rehabilituje się osierocone słonie często dotknięte konfliktem człowieka z dziką przyrodą.

Jak Lahugala wypada na tle innych parków we wschodniej Sri Lanka?

Lahugala Kitulana jest często odwiedzana wraz z Parkiem Narodowym Kumana, położonym na południowym wschodzie, który słynie z kolonii ptaków wodnych w sezonie lęgowym (mniej więcej od kwietnia do lipca). Razem oba parki tworzą interesujący wschodni szlak przyrodniczy, pozostający znacznie mniej skomercjalizowanym niż Yala na południowym zachodzie. Park Narodowy Wilpattu na północnym zachodzie oferuje odmienne doświadczenie ekosystemu strefy suchej dla podróżnych budujących szerszą trasę po parkach przyrody Sri Lanka.

Niewielki rozmiar Lahugala — często postrzegany jako wada — jest w praktyce jedną z jej zalet: pojazdów safari jest mniej, spotkania z dziką przyrodą rzadziej zakłócane przez ruch drogowy, a tempo porannej przejażdżki daje naprawdę poczucie odkrywania czegoś nieznanego.