Kiedy królestwo Polonnaruwa upadło pod najazdem południowoindyjskiego najeźdźcy Kalingi Magi na początku XIII wieku, polityczne i duchowe serce Sri Lanki zostało zmuszone do przesunięcia się na zachód. Król Vijayabahu III — odnotowany również jako Vathhimi Vijayabahu — założył nową stolicę w Dambadeniya w 1232 roku, chroniąc swój dwór, a co najważniejsze, świętą Relikwię Zęba Buddy pod ochroną Skały Dambadeniya. Zespół świątynny, znany obecnie jako Sri Wijayasundararamaya Rajamaha Viharaya, stanowi jeden z najbardziej bezpośrednich zachowanych łączników z tym krótkim, ale znaczącym rozdziałem historii Lankan.
Jaka jest historyczna znaczenie świątyni Sri Wijayasundararamaya?
Historyczne relacje sugerują, że w Królestwie Dambadeniya wzniesiono dwie świątynie relikwii: jedną na szczycie Skały Dambadeniya, gdzie znajdował się pałac królewski, a drugą w obrębie wewnętrznego miasta. Sri Wijayasundararamaya identyfikowana jest właśnie jako ta wewnętrznomiejska świątynia relikwii. Jej Tampita Viharaya – podwyższona, wielopoziomowa świątynia z wizerunkami, osadzona na kamiennej platformie – jest powszechnie uważana za pierwotną strukturę zbudowaną w okresie Dambadeniya, aby przechowywać i chronić Relikwię Zęba.
Zatem świątynia zajmuje wyjątkowe miejsce w dziedzictwie buddyjskim Sri Lanki: nie jest to jedynie miejsce kultu, ale namacalny ślad dawnej stolicy, która zachowała Therawadę buddyjską przez jeden z najbardziej burzliwych wieków na wyspie. Esala Perahera Festival, który do dziś świętuje procesję Relikwii Zęba, ma korzenie sięgające bezpośrednio rytuałów odprawianych w świątyniach takich jak ta.
Jak dojechać do Dambadeniya Sri Wijayasundararamaya?
Świątynia znajduje się w pobliżu miasta Dambadeniya, w Prowincji Północno-Zachodniej, mniej więcej pomiędzy Kurunegala a Wariyapola. Z Colombo dojazd samochodem trwa zazwyczaj od dwóch do dwóch i pół godziny autostradą A10. Z Kurunegala – najbliższego większego miasta – podróż zajmuje poniżej 30 kilometrów. Do kompleksu świątynnego można dojechać samochodem lub tuk-tukiem, choć ostatni odcinek drogi prowadzi granitowymi schodami, które zwiedzający pokonują pieszo.
Co można zobaczyć w kompleksie świątynnym?
Wszystkie główne budowle religijne wzniesiono na podwyższeniach, do których prowadzą szerokie schody z granitu. Na szczycie schodów stoi Vahalkada – brama osadzona na czterech kamiennych filarach pod kwadratowym dachem, z dużymi granitowymi ościeżnicami tworzącymi wejście. Naukowcy uważają, że była to Wschodnia Brama do wewnętrznego miasta Królestwa Dambadeniya, co czyni ją jednym z nielicznych zachowanych nadziemnych elementów pierwotnego kompleksu królewskiego.
Tampita Viharaya
Centralnym punktem kompleksu jest Tampita Viharaya, dwukondygnacyjny budynek z wizerunkami wzniesiony na kamiennej platformie o wymiarach około 18 stóp 6 cali długości i 11 stóp 11 cali szerokości. Pierwotnie został zbudowany przez króla Parakramabahu II (1244–1279), syna Vijayabahu III, jako trzypiętrowy relikwiarz, a następnie został przekształcony w obecną dwukondygnacyjną formę za panowania króla Sri Wikrama Rajasinhe (1798–1815) przez Meegasthanne Adhikaram, znanego również jako Dumbara Maha Nilame.
zdjęcie parteru
Trójstopowa ścieżka okrążająca budynek z wizerunkami biegnie wokół pomieszczenia na parterze. Zwiedzający wchodzą przez duże drewniane ramy drzwi wykonane w stylu Chandrawanka. Po obu stronach wejścia znajdują się posągi bóstw stróżujących, z których każdy trzyma doniczkę z kwiatami — motyw powszechny w architekturze świątynnej okresu Kandyańskiego. Nad framugą drzwi wciąż widoczny jest obraz Hansa Pututuwa (przedstawiający świętego gęsia), choć niektóre elementy dekoracyjne wokół ramy ucierpiały w wyniku późniejszych renowacji. Wewnątrz znajduje się posąg Buddy w pozycji siedzącej, będący głównym wizerunkiem, któremu towarzyszą dwie stojące figury Buddy po obu stronach.
Komnata relikwii na piętrze
Drewniane schody prowadzą na drugie piętro, które spoczywa na kombinacji 14 granitowych i 12 drewnianych filarów. Sala kultu na tym poziomie ma około 29 stóp długości i 19 stóp szerokości, z dwustopową ścieżką do okrążania, zamkniętą drewnianą balustradą. Dwa bóstwa Nagaraja — ponownie przedstawione z doniczkami kwiatowymi — stoją na straży przy tym wejściu, odzwierciedlając układ znajdujący się poniżej.
Freski wewnątrz tej komnaty należą do najbardziej historycznie znaczących w całym kompleksie. Szczegółowy obraz Dalada Perahera (procesji Relikwii Zęba) przedstawia prowadzącego procesję słonia, Relikwię Zęba niesioną na palankinie oraz króla w geście czci. Portrety króla Parakramabahu II i Meegasthanne Adhikaram również znajdują się tutaj – nietypowy przypadek upamiętnienia świeckiego mecenasa w sakralnej pracy malarskiej.
Jakie cechy architektoniczne wyróżniają tę świątynię?
Typologia Tampita Viharaya – podwyższona, filarowa świątynia – jest charakterystyczna dla architektury buddyjskiej Sri Lanki i występuje tylko w niewielu miejscach na wyspie. To, co wyróżnia Sri Wijayasundararamaya, to hybrydowa konstrukcja: granitowe filary z pierwotnej budowli z XIII wieku sąsiadują z drewnianymi filarami dodanymi w późnym okresie Kandyańskim, tworząc warstwowy zapis ewolucji budynku na przestrzeni sześciu stuleci.
Brama Vahalkada u podstaw schodów łączy podobnie epoki. Jej forma odzwierciedla język architektoniczny wcześniejszych okresów Anuradhapury i Polonnaruwy, a została dostosowana i utrzymywana aż do epoki Kandyańskiej, pełniąc funkcję zarówno ceremonialnego progu, jak i granicy miasta.
Kiedy najlepiej odwiedzić Dambadeniya Sri Wijayasundararamaya?
Świątynię można zwiedzać przez cały rok. Prowincja Północno-Zachodnia Sri Lanki ma klimat pod wpływem monsunu północno-wschodniego (mniej więcej od października do stycznia), dlatego suchsze miesiące od lutego do września zazwyczaj oferują bardziej komfortowe warunki do zwiedzania zabytków na świeżym powietrzu. Zalecane są wizyty rano: światło jest chłodniejsze, teren jest spokojniejszy, a granitowe schody i tarasy są łatwiejsze do pokonania przed nadejściem upału w południe.
W dni poya (pełni księżyca) w świątyni ożywia się, a lokalna społeczność może odprawiać ceremonie, które goście mogą oglądać z szacunkiem. Ubieraj się skromnie — ramiona i kolana powinny być zakryte — i zdejmuj obuwie przed wejściem do jakiejkolwiek świątyni.
Jak wpisuje się Sri Wijayasundararamaya w szerszą trasę dziedzictwa?
Dambadeniya rzadko pojawia się w standardowych trasach turystycznych, co oznacza, że świątynia przyjmuje znacznie mniej odwiedzających niż bardziej znane zabytki. Dla podróżników zainteresowanych Sri Lanką poza głównymi atrakcjami, idealnie komponuje się z ruinami fortecy skalnej Dambadeniya (w tym samym mieście), starożytnymi stolicami Prowincji Północno-Centralnej oraz świątyniami skalnymi w Kurunegala. Oddane dziedzictwu trasy przez Prowincje Północno-Zachodnią i Północno-Centralną mogą objąć kilka rzadko odwiedzanych królewskich miejsc w jednej wielodniowej podróży.
| Szczegół | Informacje |
|---|---|
| Lokalizacja | Dambadeniya, Prowincja Północno-Zachodnia |
| Okres królestwa | 1232 – ok. 1270 n.e. (Królestwo Dambadeniya) |
| Kluczowy budowniczy | Król Parakramabahu II (1244–1279) |
| Późniejsza renowacja | Meegasthanne Adhikaram, panowanie Sri Wikrama Rajasinhe (1798–1815) |
| Typ architektury | Tampita Viharaya (podniesiony filarowy dom obrazów) |
| Najbliższe miasto | Kurunegala (poniżej 30 km) |
| Kod ubioru | Ramiona i kolana zakryte; bez obuwia wewnątrz świątyń |
Miejsca w pobliżu
Miejsca w promieniu ok. 25 km (10), od najbliższego.
Powiązane artykuły
Strony o blisko powiązanej tematyce: 9.
