Yapahuwa

Wznosząca się prawie na sto metrów ponad płaską nizinną prowincją Północno-Zachodnią, granitowa formacja skalna Yapahuwa jest jedną z najbardziej spektakularnych atrakcji średniowiecznej Sri Lanki. Mniej odwiedzana niż Sigiriya: The Ancient Rock Fortress, nagradza tych, którzy jej poszukują, spokojniejszym doświadczeniem, misternie rzeźbionymi kamiennymi elementami oraz autentycznym poczuciem burzliwej historii, która ukształtowała tę wyspę.

Jaka jest historia Yapahuwy?

W 1272 roku król Bhuvanekabahu I przeniósł stolicę z Polonnaruwa na południe, do Yapahuwy, głównie w odpowiedzi na powtarzające się najazdy drawidyjskie z południowych Indii. Zabiera ze sobą Świętą Relikwię Zęba Buddy — najważniejszy symbol królewskiej legitymacji w królestwie Sinhalesów.

Życie stolicy było krótkotrwałe. Po śmierci króla Bhuvanekabahu w 1284 roku, siły Pandyanów z południowych Indii wykorzystały okazję do ponownej inwazji. Zdobyły Relikwię Zęba i zabrały ją z powrotem na podkontynent, co skutecznie zakończyło status Yapahuwy jako królewskiej siedziby. Miasto zostało w dużej mierze opuszczone mnichom buddyjskim i pustelnikom leśnym i pozostało takie przez wieki.

Relikwia Zęba została ostatecznie odzyskana drogą dyplomatyczną i znalazła swoje stałe miejsce w Kandy – podróż, która definiuje dużą część historii politycznej Sri Lanki.

Co można zobaczyć w Yapahuwa?

Forteca została zbudowana na i wokół masywnej granitowej skały, w koncepcji podobnej do Sigiriya, ale odmiennej w wykonaniu. Szerokie ceremonialne schody wznoszą się po niższej ścianie skalnej, flankowane bogato zdobionymi kamiennymi balustradami i postaciami strażniczymi. Rzeźby tutaj – ozdobne panele, stojące lwy i motywy lotosowe – są uważane za jedne z najwspanialszych przykładów kamieniarskiego rzemiosła syngaleskiego z XIII wieku.

Połowicznie wzniesiona na skale, zachowała się pozostałość portyku wejściowego do pałacu królewskiego. Dekoracyjny łuk i towarzyszące mu fryzy są niezwykle dobrze zachowane, a historycy architektury często porównują je z rzeźbionymi wejściami południowoindyjskich świątyń — co stanowi dowód na międzykulturowe wpływy tamtej epoki.

Z górnych partii skały zwiedzający mogą oglądać ruiny niewielkiej stupy na szczycie. Kilka elementów rzeźbiarskich tej stupy wykazuje cechy późniejszego okresu Kandyańskiego, co sugeruje, że działalność religijna na tym terenie trwała długo po opuszczeniu stolicy.

Na poziomie gruntu niewielkie muzeum na terenie stanowiska archeologicznego przechowuje artefakty wydobyte podczas wykopalisk, w tym figurki terakotowe, monety i fragmenty ozdobnych płytek. Okoliczny teren zawiera ruiny budowli pomocniczych — kąpielisk, świątyń pobocznych i umocnień ziemnych — które dają wyobrażenie o tym, jak cytadela mogłaby funkcjonować jako pełna osada królewska.

Jak Yapahuwa wypada w porównaniu do Sigiriyi?

Zarówno Sigiriya, jak i Yapahuwa wykorzystują wznoszącą się granitową skałę jako podstawę dla warownego kompleksu królewskiego i oba były stolicami w okresach niestabilności politycznej. Podobieństwa na tym w zasadzie się kończą. Słynna Ściana Lustrzana Sigirii, freski i ogrody wodne nie mają odpowiedników w Yapahuwa. Zamiast tego głównym artystycznym wyróżnikiem Yapahuwa jest rzeźbiona architektura kamienna — w szczególności portal schodowy, który nie ma bliskich odpowiedników gdziekolwiek indziej na Sri Lance.

Pod względem praktycznym Yapahuwa jest znacznie mniej zatłoczona. Odwiedzający, którym Sigiriya wydaje się zatłoczona, docenią spokojniejszą atmosferę, otaczający ją las krzewiasty oraz brak dużych grup turystycznych. Wspinaczka, choć miejscami stroma, jest wykonalna dla większości osób w dobrym stanie zdrowia.

Kiedy najlepiej odwiedzić Yapahuwa?

Yapahuwa leży w suchej strefie Sri Lanki, więc okres od grudnia do kwietnia oferuje zazwyczaj najbardziej niezawodną pogodę do odwiedzin. Ranki są chłodniejsze, a światło lepsze do fotografowania kamiennych rzeźb. Do zabytku można dotrzeć w ekstremalnym upale w okresie między monsunowym w marcu i kwietniu, dlatego zaleca się zabranie wody i rozpoczęcie wspinaczki przed południem. Do zabytku można dojechać przez cały rok, choć między majem a sierpniem możliwe są krótkie popołudniowe opady deszczu.

Jak dojechać do Yapahuwa z Colombo lub Kandy?

Yapahuwa znajduje się mniej więcej w połowie drogi między Kurunegala a Anuradhapura, przy drodze A28, co czyni go naturalnym przystankiem podczas objazdu Trójkąta Kulturowego. Z Colombo jazda zajmuje około trzy godziny przez Kurunegala; z Kandy należy liczyć około dwie do dwóch i pół godziny. Najbliższa stacja kolejowa to Maho Junction, obsługiwana przez pociągi linii Northern, a od stacji do stanowiska archeologicznego można dojechać krótką przejażdżką tuk-tukiem lub taksówką. Większość odwiedzających łączy wizytę w Yapahuwie z przystankiem w pobliskich ruinach Panduwasnuwary lub Dambadeniyi tego samego dnia.

Co warto wiedzieć?

• Bilety wstępu: Obcokrajowcy opłacają standardową opłatę za wstęp na teren stanowiska archeologicznego przy bramie wejściowej. Bilety można zarezerwować z wyprzedzeniem za pośrednictwem Lakpura, aby uniknąć stania w kolejce.
• Obuwie: Należy nosić buty z dobrą przyczepnością. Kamienne schody stają się śliskie, gdy są mokre.
• Kody ubioru: Jest to czynna świątynia. Ze szacunku dla mnichów i wiernych korzystających z górnych obszarów świątyni, ramiona i kolana powinny być zakryte.
• Czas trwania: Zwiedzanie całego kompleksu, w tym wejście na górę, muzeum i dolne ruiny, zajmuje około dwóch godzin.
• Udogodnienia: Podstawowe przekąski są dostępne w pobliżu wejścia. Na terenie samego kompleksu nie ma dużych restauracji.

Czy warto odwiedzić Yapahuwa w planie podróży po Sri Lance?

Dla podróżujących spędzających w Sri Lance ponad dziesięć dni, Yapahuwa stanowi wartościowy dodatek do programu zwiedzania Trójkąta Kulturowego. Wypełnia ona autentyczną lukę — dostarczając kontekst okresu pomiędzy upadkiem Polonnaruwy a ostateczną konsolidacją Królestwa Kandyan — i robi to poprzez fizyczne pozostałości o wyraźnej architekturze. Historycy, entuzjaści archeologii oraz podróżnicy preferujący spokojniejsze miejsca od atrakcji o dużym natężeniu ruchu, zwykle oceniają je szczególnie wysoko. Dla osób z napiętym harmonogramem, doskonale sprawdza się jako półdniowa wycieczka w połączeniu z jednym lub dwoma innymi miejscami w Prowincji Północno-Zachodniej.