මගුල් මඩුව (රාජකීය සභා මණ්ඩපය)

මගුල් මඩුව, රාජකීය සභා මණ්ඩපය, මහනුවර රාජකීය මාලිගා සංකීර්ණයේ, ශ්‍රී දළදා මාළිගාවට එකාබද්ධව පිහිටි, පැති විවෘත දැව මණ්ඩපයකි. එය මහනුවර අවසාන රජවරුන් රාජ්‍ය කටයුතු පැවැත් වූ ශාලාව වන අතර, දිවයිනේ අවසාන ස්වාධීන රාජධානිය අවසන් කරමින් 1815 මාර්තු මාසයේ මහනුවර සම්මුතිය අත්සන් කරන ලද ස්ථානය ද මෙයයි. තියුණු බෑවුම් සහිත මහනුවර ආකාරයේ වහලයක් යටින් පිහිටි කැටයම් කළ දැව කුළුණු පෙළවල් නිසා, එය තවමත් පවතින මහනුවර දැව ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ අලංකාරතම ආදර්ශයන්ගෙන් එකක් බවට පත් වේ. සිංහලෙන් මෙම නම අදහස් කරන්නේ දළ වශයෙන් "උත්සව මණ්ඩපය" යන්නයි: මගුල් යන්නෙහි තේරුම සුභ හෝ උත්සවශීලී යන්නයි, මඩුව යන්නෙහි තේරුම මණ්ඩපයයි.

ඉතිහාසය

මෙම ශාලාව රාජාධි රාජසිංහ රජු විසින් 1780 දශකයේ මුල් භාගයේ ආරම්භ කරන ලදී. දේවාලයේ නිල වාර්තාවට අනුව එය 1783 දී ආරම්භ වූ බව කියැවෙන අතර, වෙනත් ලේඛකයින් 1784 යන වසර දක්වති. එහි නිර්මාණ ශිල්පියා ලෙස සැලකෙන්නේ එකල ප්‍රමුඛතම රාජකීය ශිල්පියා වූ දේවේන්ද්‍ර මුලාචාරීය. මෙම වැඩකටයුතු වසර ගණනාවක් පුරා ක්‍රියාත්මක විය. එය මහනුවර අවසාන රජු වූ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු යටතේ සම්පූර්ණ කරන ලදී.

රජවරුන් යටතේ, මගුල් මඩුව රාජ්‍යයේ විධිමත් කටයුතු සිදු කරන වේදිකාව විය. රජු මෙහි විදේශීය තානාපතීවරුන් සහ නියෝජිතයින් පිළිගැන්වූ අතර, රාජකීය ප්‍රදාන ලබා දුන් අතර, විනිශ්චය ද සිදු කළේය, ඊට හේතුව මෙම ශාලාව රාජධානියේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ලෙසද සේවය කළ බැවිනි. ඇසළ පෙරහැරේ අවසානයේ, පෙරහැරට සහභාගී වන දේවාල වල පූජකවරුන් වන කපුරාළවරුන් මෙහි දී සභාවට වාර්තා ඉදිරිපත් කළහ.

1815 මහනුවර සම්මුතිය

1815 වසරේ මුල් භාගයේ, ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහට විරුද්ධ වූ ප්‍රමුඛ මහනුවර ප්‍රධානීන්ගේ සහයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා මහනුවරට ඇතුළු විය. 1815 මාර්තු 2 වැනිදා බ්‍රිතාන්‍යයන් සහ මහනුවර ප්‍රධානීන් මගුල් මඩුවේ මහනුවර සම්මුතිය අවසන් කළහ. මෙම ගිවිසුම රජු පදවියෙන් පහ කළ අතර, රාජධානිය බ්‍රිතාන්‍ය රාජ්‍යය යටතට පත් කළේය, එමෙන්ම බුද්ධාගම සහ මහනුවර නීති හා චාරිත්‍ර ආරක්ෂා කිරීමට පොරොන්දු විය. මෙයින්, වසර දෙදහසකට වැඩි කාලයක් පැවති සිංහල රාජාණ්ඩුව අවසන් වූ අතර, දිවයින සම්පූර්ණයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතට පත් විය. රාජධානියේ දීර්ඝ ප්‍රතිරෝධයේ හා එහි බිඳවැටීමේ කතාව අපගේ ලංකාවේ අවසාන රාජධානිය පිටුවේ විස්තර කර ඇත.

මුල් බ්‍රිතාන්‍ය යුගයේ සිදුවීම්වල කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස මෙම ශාලාව පැවතුණි. 1817 සිට 1818 දක්වා පැවති අසාර්ථක කැරැල්ලෙන් පසුව, කැරලිකාර නායකයින් වූ කැප්පෙටිපොල සහ මඩුගල්ලේ හට මරණ දඬුවම නියම කරනු ලැබුවේ මෙහි ය. ටික කලක් එම ශාලාව ක්‍රිස්තියානි ආගමික උපාසනාව සඳහාද භාවිත කරන ලදී.

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය

මගුල් මඩුව සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ දැවයෙන් තැනී ඇත. එහි කුළුණු හල්මිල්ල, නා සහ තේක්ක ලීවලින් කපා, මහනුවර දැව ශිල්පයට සුවිශේෂී වූ ප්‍රවාහමාන මල් හා රූප ආශ්‍රිත මෝස්තරවලින් කැටයම් කර ඇති අතර, ලක්ෂ්මී දේවතාවියගේ රූපද ඊට ඇතුළත් ය. මෙම කුළුණු දිගු පෙළවල් වශයෙන් සිටගෙන, විශාල වියන් සහිත ඉහළ, තියුණු බෑවුම් සහිත වහලයක් දරාගෙන, ශාලාවේ පැති විවෘතව තබයි.

මෙම ශාලාව අද තරම් විශාල ප්‍රමාණයෙන් මුලින් තනා තිබුණේ නැත. එය මුලින් තනන විට මීටර් 18 ක් සහ මීටර් 10.9 ක් පමණ ප්‍රමාණයෙන් තිබුණි. 1875 දී වේල්ස් කුමරුගේ සංචාරය සඳහා, බ්‍රිතාන්‍යයන් එය මීටර් 9.6 කින් දිග හැරියහ, ඒ සඳහා මාලිගාවේ රැජිනියන් වැඩසිටි පළ්ලේ වහලයෙන් ගෙන ආ කැටයම් කළ දැව කුළුණු දහසයක්, එනම් එක් එක් පැත්තට අටක් බැගින්, භාවිත කරන ලදී. ඒ වට්ටෝරුවට ආදේශක ලෙස පළ්ලේ වහලයේ ගඩොල් කුළුණු ඉදිකරන ලදී. අද වනවිට මෙම ශාලාවේ දිගු පෙළවල් දෙකකින් කැටයම් කළ කුළුණු හැට හතරක් ඇත.

මෙම නිර්මාණය ඉන් පසු බහුලව අගය කරනු ලැබ ඇත. ශ්‍රී ලංකාව රටේ නිදහස සනිටුහන් කිරීම සඳහා කොළඹ නිදහස් මහ විද්‍යාල ස්මාරක මණ්ඩපය ඉදි කළ විට, එහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් එය මගුල් මඩුව ආදර්ශයට ගනිමින් නිර්මාණය කළහ, එමගින් 1815 දී රාජධානියේ අවසානය සහ ස්වයං පාලනය නැවත පැමිණීම යා කරන ලදී.

සංචාරය කිරීම

මගුල් මඩුව රාජකීය මාලිගා සංකීර්ණය තුළ, ප්‍රධාන දේවාල ගොඩනැගිල්ලට උතුරින් කෙටි දුරක් ඇවිදීමෙන් ලගාවිය හැකි ස්ථානයක පිහිටා ඇති අතර, බොහෝ සංචාරකයින් මෙය දළදා මාළිගාවේ සංචාරයේ කොටසක් ලෙස නරඹති. එහි විවෘත පැති නිසා, කැටයම් කළ කුළුණු සහ වහල දැව, අවට භූමියෙන් නැරඹිය හැකිය. ඇතුළට යෑම සම්බන්ධ විධිවිධාන වෙනස් විය හැකි බැවින්, දේවාල කාර්ය මණ්ඩලයේ හෝ ඔබේ මාර්ගෝපදේශකයාගේ උපදෙස් අනුගමනය කරන්න. ශුද්ධ භූමියේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ වලදී මෙන්ම, උරහිස් සහ දණහිස් ආවරණය කරමින් නිහතමානීව ඇඳුම් ඇඳීම වැදගත් ය.

ආසන්නයේ

• මහනුවර සම්මුතිය සම්බන්ධ ලේඛන ඇතුළත් වන, දේවාලයේම කෞතුකාගාරය වන ශ්‍රී දළදා කෞතුකාගාරය.
• පළ්ලේ වහලයේ පිහිටි මහනුවර ජාතික කෞතුකාගාරය සහ ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ කෞතුකාගාරය ඇතුළත් වූ රාජකීය මාලිගාව.
• විනාඩි කීපයක ඇවිදීමකින් ලගාවිය හැකි නාථ දේවාලය සහ මහනුවර වැව.