රබන (රබන්) යනු ශ්රී ලංකාවේ ඉතාම පැරණි තාලවාද්ය භාණ්ඩයක් වන අතර, එය වඩාත්ම ප්රජාතාන්ත්රික භාණ්ඩය ද වේ — ආරම්භ කිරීමට කිසිදු විධිමත් පුහුණුවක් අවශ්ය නොවන, ළමයා හා වැඩිහිටියා, කඳුකර ගම්මාන හා වෙරළාන්ත ජනාවාස සේ සැමට සමාන ලෙස අයිතිවාසිකම් ඇති භාණ්ඩයකි. එහි පළල, විවෘත මුහුණත හා ඇතිල්ලෙන් නිකුත් වන උණුසුම් ශබ්දය, දිවයිනේ සෑම සැමරීමකම නාදයෙන් වෙන් කළ නොහැකි සේ බැඳී ඇත; ඒ අතරෙන් විශේෂ ස්ථානයක් ගන්නේ සෑම අප්රේල් මාසයකම පැවැත්වෙන සිංහල හා දෙමළ අලුත් අවුරුද්දයි. රබන තේරුම් ගැනීම යනු ශ්රී ලාංකික සංස්කෘතිය ප්රීතිය හා ප්රජා අඛණ්ඩතාව සනිටුහන් කරන ආකාරය ගැන මූලික දෙයක් තේරුම් ගැනීමයි.
රබාන යනු කුමක්ද, එය නිර්මාණය කරන්නේ කෙසේද?
රබාන යනු එකම හිසක් ඇති රාමු සහිත බෙරයකි. එහි රවුම් ලී රාමුව ගොඩ නගා ඇත්තේ ඝන, වැඩ කිරීමට පහසු දෘඩ දෑර වලින් — සාම්ප්රදායිකව සූරිය, කොළොම්, කෙහෙල් (නීම්), කොස් හෝ මරා ලීයෙන් — දෘඪතාව සහ ශබ්ද ගුණය යන දෙකම සඳහාම තෝරා ගනිමිනි. රාමුව හරහා තදින් අදින ලද එළුම් සම, දාර ඔස්සේ සවිකොට, ලැයිස්තු මතුපිට සාදයි. රාමු විෂ්කම්භය කුඩාම පෞද්ගලික භාණ්ඩ සඳහා අඟල් 24 පමණ සිට විශාලතම ප්රජා රබාන සඳහා අඟල් 48 දක්වා විහිදේ.
ස්වරශ්රේය හෝ යාන්ත්රික සවිකිරීම් භාවිත නොකෙරේ. සමේ තතැන්ව — ඒ නිසාම ශ්රෝණිය — සම්පූර්ණයෙන්ම ගිනිතාපය මගින් පාලනය කෙරේ; ඒ නිසාම ගිනිදැල්ල, ප්රායෝගික කාර්යභාරයක් මෙන්ම, සැසිය ආරම්භ කිරීමේ චාරිත්රාත්මක කාර්යභාරයක් ද ඉටු කරයි.
රබාන ප්රධාන වර්ග දෙක මොනවාද?
පුළුල් ප්රවර්ග දෙකක් එදිනෙදා හා උත්සව ජීවිතයේ භාණ්ඩයේ භාවිතය නිර්වචනය කරයි.
- අත් රබන (hand rabana): කුඩා, ගෙන යා හැකි ස්වරූපය. එය ඉණ මත හෝ එක් අතක තබාගෙන අනෙක් අතෙන් ගසන අතර, ඒකල වාදනය, ළමයින් ඉගෙන ගැනීම සහ නිවසේ අනියම් සංගීත කටයුතු සඳහා ප්රායෝගිකව ගැළපේ.
- බංකු රබන (bench rabana): අලුත් අවුරුදු සැමරුම් නිර්වචනය කරන විශාල ප්රජා බෙරයයි. බංකු යනු ආසනය යන අර්ථය දෙන සිංහල වචනය වන අතර, භාණ්ඩය ඒ වටා වාඩිවී සිටින ක්රීඩකයන්ට සුවපහසු උසකට රඳාගෙන සිටීමට යොදන ලී රාමු තුනෙන් ඒ නම ලබාගෙන ඇත. බංකු රබාන ගම්මාන අවුරුදු රැස්වීම්වල කේන්ද්ර ස්ථානය වන අතර, අමුත්තන්ට වඩාත් ඉඩ ඇති ස්වරූපය ද එයයි.
අලුත් අවුරුදු කාලයේ බංකු රබාන වාදනය කරන්නේ කෙසේද?
පළමු තාලය ගසන්නටත් පෙර, කණ්ඩායම් නායකයා සාම්ප්රදායිකව බංකු රබාන යට කුඩා ගිනිදැල්ලක් ජ්වලිත කරයි. ගිනිතාපය එළුම් සම රත් කොට තද කරන අතර, ශ්රෝණිය ඉහළ නංවා ශබ්ද ගුණය වැඩිකරයි — සැසිය ආරම්භ කිරීමේ චාරිත්රාත්මක ස්පර්ශය ද ගෙන දෙන ප්රායෝගික ස්වර සකස් කිරීමේ ක්රමයකි. සම සූදානම් වූ පසු, ක්රීඩකයන් — සාමාන්යයෙන් ගැහැනු ළමයින් හා කාන්තාවන් වුවත්, ඒ සම්ප්රදාය කිසිවෙකුටත් සීමා නොවේ — බෙරය වටා අඩු ආසනවල හෝ ඉඟනා ගෙන රවුමට වාඩිවෙති; දෙඅත් ඇල්ල හා ඇඟිලිවලින් ගැසීම ආරම්භ කෙරේ.
මූලික තාල ඒකකය සුරල් යයි හැඳින්වේ. දොන්තරිකිතාතරිකිත වැනි රටා සාමාන්ය ආරම්භක සුරල් ලෙස භාවිත වෙමින්, ස්රේෂ්ඨ ව්යායාමයක් ලෙසත්, අනෙක් අය සහභාගිවීමට ආරාධනයක් ලෙසත් ක්රියා කෙරේ. ශ්රද්ධාව වර්ධනය වෙත්ම, රවුම පුළුල් වෙත්ම, නායකයා රබන් පදයක් — ප්රශ්නෝත්තර ශෛලියේ ගායනා කෙරෙන ගීය — හඳුන්වා දෙයි. රබන් ක්රීඩා තරඟ, දිවයිනේ අලුත් අවුරුදු උත්සව හා ප්රජා සාංස්කෘතික උත්සවවල ජනප්රිය අංගයකි.
දැනගත යුතු ආශ්රිත නමුත් වෙනස් ස්වරූපයක් නම්, විශේෂිත සාංස්කෘතික ප්රදර්ශනවල කොටසක් ලෙස ඉදිරිපත් කෙරෙන භ්රාමක ස්වරූපය වන කාරකවාන රබාන සහ බෙරයේ රිද්මයට නැටුම් රෙදිකළ රබන් නැටුම ය.
රබන් පද හා රබන් කවි යනු කුමක්ද?
රබන් පද (රබන් පද) යනු බෙරයේ රිද්මයට ගයනා ලිරිකල් ගීය. ඒවා විශාල විෂය පරාසයක් ආවරණය කරයි: ගම්වල දෛනික ජීවිතය, අස්වනු කාලයේ සෞන්දර්යය, අසල්වැසියන් අතර ක්රීඩාශීලී හාස්ය, බුදුන් හා රජුන්ගේ ප්රශංසාව සහ සිංහල අලුත් අවුරුදු චාරිත්ර. උදින් උදින් වර පෙත්තප්පු යන වාක්ය ඛණ්ඩය, සැසිය ක්රියාත්මක බව සංඥා කරන ප්රසිද්ධ ආරම්භක පෙළ කිහිපයෙන් එකකි.
ගීතිකා බොහෝ විට කාලීනව, සිනාබරිතව සහ හස්ය සහිතව, ශිල්ප ගායකයෝ ප්රතිවාදී කණ්ඩායමක් ගැයූ දෙයට ප්රතිචාරයක් ලෙස ක්ෂණිකව නව ගීතිකා රචනා කරමිනි. රබන් කවි යන යෙදුම වචනවල කාව්යමය ගුණය අවධාරණය කරන අතර, වරම් යනු පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට නොවෙනස්ව පැවත ආ නිශ්චිත සාම්ප්රදායික ගීතිකා ය. රුහුණු (දකුණු) සම්ප්රදායේ — විශේෂයෙන් ලිරිකල් සංයුතියේ සූක්ෂ්මතාව සඳහා ප්රසිද්ධ — රබන් සුරල් හා ආශ්රිත ගීතිකා, Kandyan කඳුකරයේ හෝ පහත රට බස්නාහිර වෙරළේ ශෛලීන්ගෙන් වෙනස්, සිය ම ප්රාදේශීය ස්වරය හා යෙදුම් රැගෙන ඇත.
සිංහල අලුත් අවුරුදු සැමරීමේ රබාන ඉටු කරන කාර්යභාරය කුමක්ද?
සාම්ප්රදායික ශ්රී ලාංකීය ගෘහස්ථ හෝ ගමක අවුරුදු සැමරීමක් රබාන ශබ්දය නොමැතිව සම්පූර්ණ යයි සැලකෙන්නේ නැත. බෙරය, අලුත් අවුරුදු අනුක්රමයේ සෑම අදියරකදීම දිස් වේ: නැකත් ශුභ කාලවලදී, ගිනිතැබීමේදී, තෙල් ගෑමේ චාරිත්රයේදී සහ අවුරුදු ක්රීඩා — ඉන් අනතුරු ක්රීඩා හා සාංස්කෘතික උත්සව — පුරාවට. අප්රේල් 13 හෝ 14 උදෑසන, අසල්වැසි ප්රදේශය හරහා ගලා එන ඒ හුරුපුරුදු ආරම්භක රිද්මය, බොහෝ ශ්රී ලාංකිකයන් සඳහා, නව වසර ඇත්තෙන්ම පැමිණ ඇති බවේ පැහැදිලිම සංඥාවයි.
අලුත් අවුරුද්දෙන් ඔබ්බට, භාණ්ඩය ප්රජා ප්රීතියේ වෙනත් මොහොතවලත් ලකුණු කරයි: පෙරහර ගමන්, විවාහ මංගල, හා අස්වනු ස්තූතිය. එහි පැමිණීම, ස්ථීරසාරතාවය හා අඛණ්ඩතාව නිරූපණය කරයි, ගාම්භීරත්වය නොව — ඒ නිසාම, චාරිත්රාත්මක ඔළිඳ බෙරවලින් වෙනස් සාංස්කෘතික ස්ථානයක් එය දරයි.
රබාන ශ්රී ලංකාවේ වෙනත් බෙර වලින් වෙනස් වන්නේ කෙසේද?
ශ්රී ලංකාවට සමෘද්ධ තාලවාද්ය උරුමයක් ඇති අතර, රබාන ඒ අතරේ සුවිශේෂ ස්ථානයක් ගනී. පහතින් ඇති සංසන්දනය ප්රධාන වෙනස්කම් ගෙනහැර දක්වයි.
| බෙරය | හිස ගණන | ගසන ආකාරය | ප්රාථමික සන්දර්භය |
|---|---|---|---|
| Raban | එකක් | අත් | ප්රජා සැමරුම්, අලුත් අවුරුද්ද |
| Geta beraya | දෙකක් | දඩු | Kandyan නැටුම, බෞද්ධ චාරිත්ර |
| Dawula | එකක් | අත් හා දඬු | පහත රට බෙර කණ්ඩායම් |
| Tammattama | යුගල කළේ | වක්ර දඬු | Kandyan කණ්ඩායම් |
ගේට බෙරයාගෙන් ඔබ්බට — Kandyගේ විධිමත් නැටුම හා බෞද්ධ චාරිත්ර සමග බැඳුණු — රබාන ආරම්භ කිරීමට කිසිදු විශේෂඥ පුහුණුවක් අවශ්ය නොවේ. ප්රවේශ්යතාවය, ඒ සම්ප්රදාය එය වෘත්තීය භාණ්ඩයක් නොව ප්රජා භාණ්ඩයක් ලෙස පැවත ආ ප්රධාන හේතුවයි. ඕනෑම කෙනෙකුට බෙරය ළඟ වාඩිවිය හැකිය; ප්රාවීණ්යය, ඇත්ත වශයෙන්ම, අවුරුදු ගණනාවකින් ලැබේ.
ශ්රී ලංකාවේ රබාන සම්ප්රදායන් අත්දැකිය හැක්කේ කොතැනද?
රබන් සංස්කෘතිය හා ඉතාම ගැඹුරු ලෙස හමුවෙන්නට ඇති ඉඩ, අප්රේල් මාසයේ සිංහල අලුත් අවුරුදු කාලයේදී, දිවයිනේ ගම් මට්ටමේ සැමරීම්වලදී — නරඹන්නන්ට විවෘත ප්රජා වාදන සැසි ඉදිරිපත් කෙරෙන — ය. Kandy ප්රදේශයේ හා ග්රාමීය පහත රටේ සාංස්කෘතික ගම්මාන, ඔවුන්ගේ උරුම වැඩසටහන්වල කොටසක් ලෙස රබාන ප්රදර්ශනද ඇතුළත් කරන විටක් ඇත. ධර්ම පාසල් සමඟ සම්බන්ධ ශාලා, සාංස්කෘතික අධ්යාපනයේ කොටසක් ලෙස රබාන පුහුණු ව රඳා සිටී, මෙන්ම අලුත් අවුරුදු කාලය තුළ නගර උද්යාන හා ගම්බද පොදු ස්ථාන දෙකෙහිම රජයේ ප්රකාශ ප්රදර්ශනයන් ද සාමාන්ය ය.
සාහිත්යමය මානයෙහි උනන්දුවක් ඇත්තන් සඳහා, රබන් පද එකතු සිංහල-භාෂා ග්රන්ථ ලෙස ප්රකාශිත ය; ප්රාදේශීය සම්ප්රදායන්ගෙන් ගීතිකා සුරකිමිනි — දකුණු පළාතේ රුහුණු ශෛලිය, ලිරිකල් සංයුතියේ සූක්ෂ්මතාව සඳහා විශේෂයෙන් ප්රකට ය.
රබාන සම්ප්රදාය අද ද ක්රියාකාරීව ආචරණය කෙරෙනවාද?
ඔව්, නමුත් එහි සමාජමය ස්වරූපය මාරු වී ඇත. නාගරික පරිසරවල ස්වාභාවිකව ඇති වෙන අසල්වැසි බංකු රබාන සැසි, කලක් තිබූ ස්ථරයට සාපේක්ෂව දැන් ගොඩ ගේ ය, නමුත් විධිමත් තරඟ, පාසල් විෂය නිර්දේශ හා සාංස්කෘතික සංවිධාන වැඩසටහන් ඒ සම්ප්රදායට නව ආයතනික සහාය ලබා දී ඇත. ජාතික කලා සභා කාලානුරූපව ප්රාදේශීය ශෛලීන් ලේඛනගත කරයි, රුහුණු සම්ප්රදායේ රබන් පදවල පටිගත කිරීම්, වැඩිහිටි ගායකයෝ ගෙවී ගිය විට නැතිවී යාමේ අනතුරකට ලක් ලිරිකල් ස්වරූප සුරැකීමට ලේඛනාගාරවල රඳවා ඇත. භාණ්ඩය ම ක්රියාකාරී නිෂ්පාදනයේ ඇත; දිස්ත්රික් කිහිපයක ශිල්පීන්, සියවස් ගණනාවක් ඔස්සේ භාවිත කෙරෙන ඒ ම ද්රව්ය හා ක්රම යොදා, ලී රාමු අතින් කැටයම් කර සම අදිමින් සිටිති.
ආශ්රිත ලිපි
සමීපව සම්බන්ධ මාතෘකා පිළිබඳ පිටු 3.
