බස්නාහිර පළාත ශ්රී ලංකාවේ පළාත් නවය අතරින් කුඩාම වුවත් වැඩිම ජන ඝනත්වයක් සහිත පළාත වන අතර, එය වර්ග කිලෝමීටර 3,593ක් පමණ ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරයි. රටේ වාණිජ අගනුවර වන කොළඹ සහ ව්යවස්ථාදායක අගනුවර වන ශ්රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ මෙහි පිහිටා ඇති බැවින්, එය දිවයිනේ දේශපාලන හා ආර්ථික හදවතයි. කොළඹ, ගම්පහ සහ කළුතර යන දිස්ත්රික්ක තුනෙන් එකිනෙකට ආවේණික ස්වරූපයක් ඇත — කොළඹ නගරයේ ජවසම්පන්න නාගරික හරයේ සිට කළුතරේ කලපුවලින් හැඩගැසුණු වෙරළ තීරය දක්වා.
බස්නාහිර පළාතේ දිස්ත්රික්ක තුන මොනවාද?
බස්නාහිර පළාත පරිපාලන දිස්ත්රික්ක තුනකට බෙදා ඇති අතර, සෑම දිස්ත්‍රික්කයකටම තමන්ගේම ප්‍රධාන නගරයක් සහ නැරඹීමට වටින නගර කිහිපයක් ඇත.
- කොළඹ දිස්ත්රික්කය — වර්ග කිලෝමීටර 642ක්; කොළඹ නගරය කේන්ද්ර කර ගත් මෙම දිස්ත්රික්කයේ දෙහිවල, නුගේගොඩ, මහරගම, හෝමාගම, අවිස්සාවේල්ල සහ මොරටුව වැනි උපනගර ඇත.
- ගම්පහ දිස්ත්රික්කය — ආසන්න වශයෙන් වර්ග කිලෝමීටර 1,387ක්; ගම්පහ නගරය කේන්ද්ර කර ගත් මෙහි ප්‍රධාන නගර වන්නේ මීගමුව, වත්තල, ජා-ඇල, නිට්ටඹුව සහ වේයන්ගොඩයි.
- කළුතර දිස්ත්රික්කය — ආසන්න වශයෙන් වර්ග කිලෝමීටර 1,606ක්; කළුතර නගරය කේන්ද්ර කර ගත් මෙහි කැපී පෙනෙන මධ්‍යස්ථාන වන්නේ පානදුර, බේරුවල, අළුත්ගම, හොරණ සහ මතුගමයි.
කොළඹ නැරඹීමට සහ කිරීමට ඇත්තේ මොනවාද?
කොළඹ ශ්රී ලංකාවේ වාණිජ අගනුවර වන අතර ජාත්‍යන්තරව වඩාත්ම සම්බන්ධ වූ නගරයයි. කොටුව ප්‍රදේශයේ රටේ ප්‍රධාන මූල්‍ය ආයතන සහ යටත් විජිත යුගයේ ගෘහ නිර්මාණ පිහිටා ඇති අතර, පිටකොටුව තවමත් දකුණු ආසියාවේ වඩාත්ම ජවසම්පන්න වීදි වෙළඳපොළ ප්‍රදේශවලින් එකකි. ගාලු පාර දිගේ දකුණට යන විට, වැල්ලවත්ත, දෙහිවල සහ ගල්කිස්ස යන ප්රදේශ වඩාත් සන්සුන් වෙරළබඩ ස්වරූපයක් පිරිනමයි.
කොළඹට වහාම දකුණින් පිහිටි ගල්කිස්ස, එහි වෙරළ සහ 19 වන සියවසේ යටත් විජිත ආණ්ඩුකාරවරයාගේ නිල නිවසක් හෝටලයක් බවට පරිවර්තනය කළ සුප්‍රසිද්ධ Mount Lavinia Hotel සඳහා ප්‍රසිද්ධය. ඒ අසලම, දකුණු ආසියාවේ උසම ස්වයං ආධාරක ව්‍යුහය වන කොළඹ නෙළුම් කුළුණ නගරය සහ වෙරළ තීරය පුරා විහිදෙන දර්ශන පිරිනමයි. දෙහිවල ජාතික සත්වෝද්‍යානය ආසියාවේ විශාලතම සත්වෝද්‍යානවලින් එකක් වන අතර පවුල් සඳහා ජනප්‍රිය දිවා චාරිකාවකි.
අර්ධ දින කොළඹ නගර සංචාරයක් පැරණි පාර්ලිමේන්තු ගොඩනැගිල්ල, ගංගාරාම විහාරය සහ නිදහස් චතුරශ්‍රය ඇතුළු ප්‍රධාන සලකුණු කාර්යක්ෂමව ආවරණය කරයි.
ගම්පහ දිස්ත්රික්කය නැරඹීමට වටින්නේ ඇයි?
ගම්පහ දිස්ත්රික්කය කොළඹට උතුරින් පිහිටා ඇති අතර, කැලණි ගඟ මගින් අගනුවරින් වෙන් වේ. දිස්ත්රික්කයේ නම "ගම් පහ" යන සිංහල අර්ථයෙන් බිඳී ආ එකක් වන අතර, එහි ප්‍රධාන නගරය කොළඹ–මහනුවර මාර්ග කොරිඩෝව දිගේ දිස්ත්රික්කයේ ආසන්න වශයෙන් මධ්යයේ පිහිටා ඇත. මෑත වසරවලදී නව යටිතල පහසුකම් සහ වාණිජ ආයෝජන සමඟ ගම්පහ නගරය වේගයෙන් සංවර්ධනය වී ඇත.
මීගමුව දිස්ත්රික්කයේ සංචාරකයන්ට වඩාත්ම හිතකර ගමනාන්තයයි — ක්‍රියාකාරී කලපුවක්, ලන්දේසීන් ඉදි කළ ඇළ පද්ධතියක් සහ පෘතුගීසි හා ලන්දේසි යටත් විජිත බලපෑමෙන් හැඩගැසුණු කතෝලික උරුමයක් සහිත ඓතිහාසික ධීවර වරායකි. මීගමුවේ ලන්දේසි බලකොටුව පළාතේ හොඳින්ම සංරක්ෂණය වූ යටත් විජිත බලකොටුවලින් එකකි. බණ්ඩාරනායක ජාත්යන්තර ගුවන්තොටුපළ මෙම දිස්ත්රික්කය තුළ පිහිටා ඇති බැවින්, ශ්රී ලංකාවට පැමිණෙන බොහෝ සංචාරකයන් නතර නොවුණත් ගම්පහ හරහා ගමන් කරති — ගුවන් ගමනකට පෙර හෝ පසු මීගමුවේ එක් රැයක් ගත කිරීම ප්රදේශය ගවේෂණය කිරීමට ප්‍රායෝගික ක්‍රමයකි.
විශේෂිත මීගමුව නගර සංචාරයකට බලකොටුව, මාළු වෙළඳපොළ, ශාන්ත මරියා දේවස්ථානය සහ ඇළ පද්ධතිය දිගේ බෝට්ටු සවාරි ඇතුළත් වේ.
දිස්ත්‍රික්කයෙන් ඔබ්බට, උතුරින් පුත්තලම දිස්ත්රික්කයේ පිහිටි වෙරළබඩ නගරයක් වන ඉරණවිල, ඓතිහාසික ඉරණවිල රජමහා විහාරය සහ මහා පරිමාණ සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් බොහෝ දුරට අල්ලා නොගත් ප්‍රාදේශීය වාතාවරණයක් සහිත වඩාත් නිස්කලංක ධීවර ප්‍රජාවකි.
කළුතර දිස්ත්රික්කයේ මට දැකිය හැක්කේ මොනවාද?
කළුතර නගරය කොළඹට කිලෝමීටර 40ක් පමණ දකුණින්, කළු ගඟේ මෝය අසල පිහිටා ඇති අතර, දිවයිනේ නිරිතදිග නිකේතන වෙරළේ ආරම්භය සනිටුහන් කරයි. නරඹන්නන්ට ඇතුළු විය හැකි කුහරයක් සහිත දාගැබක් වන ගංගාතිලක විහාරය නගරයේ වඩාත්ම සුවිශේෂී ආගමික ස්මාරකයයි. මෝය ප්‍රදේශයම දර්ශනීය වන අතර, පාලම හරහා යන විට ගඟේ මෙන්ම ඉන්දියන් සාගරයේ ද දසුන් දැකිය හැක.
දිස්ත්රික්කය හරහා දකුණට යන විට, බේරුවල සහ අළුත්ගම එක්ව කොළඹට පහළින් ඇති පළමු වැදගත් වෙරළබඩ නිකේතන සමූහය සාදන අතර, නිරිතදිග මෝසම් නොවන කාලයේ සන්සුන් ජලය නිසා යුරෝපීය සංචාරකයන් අතර ජනප්‍රියය. මාදු ගඟ සෆාරිය — දිස්ත්‍රික් මායිමෙන් ඔබ්බෙහි බලපිටියේ පිහිටි ආරක්ෂිත රැම්සා තෙත්බිමක් වන මාදු ගඟ මත — ප්‍රදේශයේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය අර්ධ දින අත්දැකීම්වලින් එකක් වන අතර, එයට දූපත් 64ක් සහ පොහොසත් කඩොලාන වනාන්තර හරහා බෝට්ටු සංචාරයක් ඇතුළත් වේ.
කළුතර දිස්ත්රික්කයේ වෙරළබඩ නගර සිංහරාජ පාමුල කඳුකරය දෙසට අභ්‍යන්තරයට හෝ වෙරළ දිගේ හික්කඩුව දෙසට දිවා චාරිකා සඳහා ද පහසු කඳවුරකි.
බස්නාහිර පළාත නැරඹීමට හොඳම කාලය කුමක්ද?
බස්නාහිර පළාත ශ්රී ලංකාවේ තෙත් කලාපීය වෙරළේ පිහිටා ඇති අතර, මෝසම් කාල දෙකක් ලබයි. නිරිතදිග මෝසම ආසන්න වශයෙන් මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා පවතින අතර, කොළඹට සහ බටහිර වෙරළට අධික වර්ෂාපතනයක් ගෙන එයි. ආසන්න වශයෙන් ඔක්තෝබර් සිට ජනවාරි දක්වා ක්‍රියාත්මක වන ඊසානදිග මෝසම, දිවයිනේ මෙම පැත්තේ සාමාන්යයෙන් මෘදුය. දෙසැම්බර් සිට අප්රේල් දක්වා කාලය සාමාන්යයෙන් පළාතේ වියළිම සහ හිරු එළිය වැඩිම කාලය වන අතර, එය කොළඹ සහ කළුතර වෙරළ සඳහා ප්‍රධාන සංචාරක සමයයි.
එසේ වුවද, කොළඹ වසර පුරාම සංක්‍රමණ සහ ව්‍යාපාරික නගරයක් ලෙස ක්‍රියා කරන අතර, වැස්ස නිසා සංචාරය නතර වන්නේ කලාතුරකිනි — වැසි බොහෝ විට කෙටි කාලීන වන අතර, වසර පුරාම දහවල් උෂ්ණත්වය උණුසුම්ව පවතී.
බස්නාහිර පළාත තුළ ගමන් කරන්නේ කෙසේද?
බස්නාහිර පළාතට දිවයිනේ වඩාත්ම සංවර්ධිත ප්‍රවාහන ජාලය ඇත. අන්තර් නගර දුම්රිය, දිගු දුර බස් සහ අධිවේගී මාර්ග පද්ධතියේ කේන්ද්‍රස්ථානය කොළඹයි. දක්ෂිණ අධිවේගී මාර්ගය කොළඹ සිට කළුතර සහ ඉන් ඔබ්බට පැයකටත් අඩු කාලයකින් සම්බන්ධ කරන අතර, E02 පිටත වටරවුම් අධිවේගී මාර්ගය නගරයේ පර්යන්තය වටා ගමන් පහසු කරයි. කොළඹ තුළ මීටර් සහිත කුලී රථ සහ රථ ඇණවුම් යෙදුම් පුළුල්ව ලබා ගත හැකි අතර විශ්වාසදායකය.
ගුවනින් පැමිණෙන සංචාරකයන් සඳහා, කටුනායක (ගම්පහ දිස්ත්රික්කය) පිහිටි බණ්ඩාරනායක ජාත්යන්තර ගුවන්තොටුපළ සිට කොළඹ නගර මධ්‍යයට රථවාහන තදබදය අනුව කුලී රථයකින් හෝ පෞද්ගලික ප්‍රවාහනයකින් මිනිත්තු 30–45ක් පමණ ගත වේ. ලක්පුර පළාත පුරා පෞද්ගලික වාහන කුලියට දීම සහ රියදුරු සහිත ප්‍රවාහන සේවා සංවිධානය කරන අතර, එය ගමන් මලු සහිත පවුල් හෝ කණ්ඩායම් සඳහා විශේෂයෙන් පහසුය.
බස්නාහිර පළාතේ ප්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාල සහ අධ්‍යාපන ආයතන මොනවාද?
ශ්රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛ උසස් අධ්‍යාපන ආයතනවලින් විශාලතම කොටස බස්නාහිර පළාතේ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත. ප්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාල අතර කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය, ශ්රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය, මොරටුව විශ්වවිද්‍යාලය, ශ්රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලය සහ ශ්‍රීමත් ජෝන් කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්වවිද්‍යාලය වේ. ශ්රී ලංකා තොරතුරු තාක්ෂණ ආයතනය (SLIIT) ප්‍රමුඛ පෞද්ගලික ආයතන අතර වේ. රටේ ජාතික පාසල්වල ඉහළම ඝනත්වය ද මෙම පළාතේ ඇති අතර, එය ශ්රී ලංකාවේ වෘත්තීය හා ශාස්ත්‍රීය ජීවිතයේ කේන්ද්‍රය ලෙස එහි භූමිකාව පිළිබිඹු කරයි.
බස්නාහිර පළාතේ ලබා ගත හැකි ආහාර සහ සංස්කෘතික අත්දැකීම් මොනවාද?
කොළඹ ආහාර ක්ෂේත්‍රය පිටකොටුවේ වීදි අයිනේ ආප්ප සහ කොත්තු කඩවල සිට කොළඹ 7 ප්‍රදේශයේ සමකාලීන ශ්රී ලාංකේය ආහාර දක්වා සියල්ල ආවරණය කරයි. නගරයේ බහු සංස්කෘතික ඉතිහාසය — සිංහල, දෙමළ, යෝනක, බර්ගර් සහ යටත් විජිත යුරෝපීය — එහි ආගමික ගොඩනැගිලි, උත්සව සහ ආහාරවල පිළිබිඹු වේ. දෙහිවල–ගල්කිස්ස ප්‍රදේශයේ වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන දේදුනු සරුංගල් උළෙල වෙරළබඩ දින දර්ශනයේ වඩාත් වර්ණවත් ප්‍රජා උත්සවවලින් එකකි.
අලුයම පැයවල ක්‍රියාත්මක වන මීගමුවේ මාළු වෙළඳපොළ සංචාරකයන් සඳහා සැකසූ දර්ශනයක් නොව සැබෑ ක්‍රියාකාරී වරාය අත්දැකීමකි — මෙහි ගොඩබාන මසුන් දිවයින පුරා අවන්හල්වලට සැපයේ. වෙරළබඩ ධීවර ප්‍රජාවන් අතර පෘතුගීසි යුගයේ සිදු වූ ආගමික හැරවීම්වල උරුමයක් වන නගරයේ කතෝලික දේවස්ථාන, ශ්රී ලංකාවේ බොහෝ අභ්‍යන්තර ප්‍රදේශවලට වඩා වෙනස් ස්වරූපයක් මීගමුවට ලබා දෙයි.
අවට ස්ථාන
කි.මී. 25ක් පමණ ඇතුළත ස්ථාන 9, ළඟම ඒවා මුලින්.
- කඩුවෙලකි.මී. 2
- Malabeකි.මී. 3
- Kadawathaකි.මී. 3
- Pangiriwatta Railway Stationකි.මී. 3
- බියගමකි.මී. 4
- Korathota Rajamaha Viharayaකි.මී. 4
- Talangama Wetlandකි.මී. 5
- අතුරුගිරියකි.මී. 6
- Dompe Cityකි.මී. 10
ආශ්‍රිත ලිපි
සමීපව සම්බන්ධ මාතෘකා පිළිබඳ පිටු 5.
