වයඹ පළාත

ශ්‍රී ලංකාවේ වයඹ පළාත කොළඹ දෛනික ගමන් කලාපයේ අද්දර සිට උතුරට, පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයේ ලුණු පිටි සහ කලපු දක්වා විහිදේ. වර්ග කිලෝමීටර 7,888ක් පමණ ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරන මෙම පළාත කුරුණෑගල සහ පුත්තලම යන පරිපාලන දිස්ත්‍රික්ක දෙකකට බෙදී ඇති අතර, ආසන්න වශයෙන් මිලියන 2.18ක පදිංචිකරුවන් සිටී; ඔවුන්ගෙන් බහුතරය සිංහල වන අතර, පුත්තලම අවට සැලකිය යුතු ශ්‍රී ලංකා යෝනක ප්‍රජාවන් ද, උඩප්පුව සහ මුන්නේශ්වරම් වැනි වෙරළබඩ ගම්මානවල දෙමළ ප්‍රජාවන් ද වෙසෙති.

පළාතේ ආර්ථිකය වෙනස් ජීවනෝපාය කිහිපයක් ආවරණය කරයි: දකුණේ පොල් සහ රබර් වගාව, වෙරළ දිගේ ධීවර කර්මාන්තය සහ ඉස්සන් වගාව, සහ — දිගු වෙරළ තීරය නිසා — වර්ධනය වන වෙරළබඩ සංචාරක ව්‍යාපාරය. දකුණේ සාපේක්ෂව තෙත් පහත්බිම් වනාන්තරයේ සිට උතුරු පුත්තලම අභ්‍යන්තරයේ සැබෑ ශුෂ්ක පඳුරු බිම් දක්වා වෙනස් වන එය ශ්‍රී ලංකාවේ භූගෝලීය වශයෙන් වඩාත් විවිධාකාර පළාත්වලින් එකකි.

වයඹ පළාත පිටුපස ඇති ඉතිහාසය කුමක්ද?

ආසන්න වශයෙන් 12 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට 14 වන සියවසේ මැද භාගය දක්වා කාලයේ, නැවත නැවතත් සිදු වූ දකුණු ඉන්දියානු ආක්‍රමණ නිසා ශ්‍රී ලාංකේය රජවරුන්ට උතුරේ පුරාණ ජල ශිෂ්ටාචාර නගර අතහැර දකුණට සහ බටහිරට පසු බැසීමට සිදු විය. ඔවුන් ගමන් කරන විට, සෑම රාජවංශයක්ම වර්තමාන වයඹ පළාතේ නව අගනුවරක් ඉදි කළ අතර, මධ්‍යකාලීන බලකොටු නගරවල විස්මිත දාමයක් ඉතිරි කළේය.

• පඬුවස්නුවර — මෙම පෙළෙහි මුල්ම අගනුවරවලින් එකක් වන මෙහි මාළිගා සංකීර්ණයක සහ දිය අගලක නටබුන් ඇත.
• දඹදෙණිය — තුන්වන විජයබාහු රජුගේ සහ ඉන් පසු පාලකයන්ගේ අගනුවර; පොළොන්නරුවේ බිඳවැටීමෙන් පසු දළදා වහන්සේ මෙහි තැන්පත් කර තිබිණි.
• යාපහුව — නාටකාකාර කළුගල් පර්වත බලකොටුවක් වන මෙහි සිංහ පඩිපෙළ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ සීගිරියේ සිංහ පඩිපෙළ සිහිගන්වයි; 13 වන සියවසේදී දළදා වහන්සේ කෙටි කලක් මෙහි වැඩ සිටියහ.
• කුරුණෑගල — මෙම අනුප්‍රාප්තියේ අවසාන මධ්‍යකාලීන අගනුවර වන මෙය දැන් 28,000ක් පමණ ජනගහනයක් සහිත පළාත් අගනගරයයි.

මෙම රාජකීය ස්ථානවලින් ඔබ්බට, පළාතේ පුරාණ බෞද්ධ ගල් විහාර දුසිම් ගණනක් ඇති අතර, ඒවායින් බොහොමයක ආරම්භය ක්‍රි.පූ. 1 වන සියවසට දිව යයි; වසර දෙදහසකට අධික කාලයක් පුරා ශ්‍රී ලාංකේය කලා සංවර්ධනය සටහන් කරන බිතු සහ වියන් සිතුවම්, දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමා සහ ශිලා ලේඛන ඒවායේ සංරක්ෂණය වී ඇත.

කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ මට දැකිය හැක්කේ සහ කළ හැක්කේ මොනවාද?

කුරුණෑගල නගරය විශාල අළු පැහැති ගල් පර්වතයක් — ඇතාගල — යට පිහිටා ඇති අතර, එය නගරයට එහි ස්වරූපයෙන් කොටසක් ලබා දෙයි. අවට දිස්ත්‍රික්කය ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාත්මකව වඩාත්ම ඵලදායී ප්‍රදේශවලින් එකක් වන අතර, මධ්‍යකාලීන අගනුවර ස්ථාන සාධාරණ දුරක් පුරා විසිරී ඇති බැවින් නගරයේ සිට එක් දිනක වටරවුම් චාරිකාවකින් ළඟා විය හැක.

තවමත් භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩ වසන මුල් කාලීන වනාන්තර ආරාමයක් වන අරන්කැලේ සහ ලන්දේසි යුගයේ ඇත්දළ දොරටුව සහ 18 වන සියවසේ සිතුවම් සඳහා ප්‍රසිද්ධ රිදී විහාරය වැනි ගල් විහාර, ප්‍රධාන බලකොටු ස්ථානවලින් ඔබ්බට බලන නරඹන්නන්ට ත්‍යාගශීලී අත්දැකීම් ලබා දෙයි. රටේ ඝනත්වයෙන් වැඩිම පොල් වතු ද මෙම දිස්ත්‍රික්කයේ ඇත — මෙහි පොල් වගාව ජාතික නිෂ්පාදනයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් සපයන අතර කෘෂි සැකසුම් කර්මාන්ත සමූහයක් ද ඉදිරියට ගෙන යයි.

පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයේ දැකිය හැක්කේ මොනවාද?

පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කය පළාතේ වඩාත් වියළි උතුරු කෙළවර අත්පත් කර ගනී. පුත්තලම නගරය (ජනගහනය ආසන්න වශයෙන් 45,000) සහ කුඩා ධීවර වරාය වන හලාවත (24,000ක් පමණ) වෙරළබඩ තීරයේ ප්‍රධාන නගර වේ. ලුණු ලේවායන් සහ විශාල කලපු භූ දර්ශනයේ ලක්ෂණ වන අතර; ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම කලපුවලින් එකක් වන පුත්තලම කලපුව වාණිජ ධීවර කර්මාන්තයට මෙන්ම ඉස්සන් ජලජ වගාවට ද සහාය වේ.

දිස්ත්‍රික්කය ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ආරක්ෂිත වනජීවී ප්‍රදේශය වන විල්පත්තු ජාතික වනෝද්‍යානයට මායිම් වන අතර, එය විල්ලු ලෙස හැඳින්වෙන ස්වාභාවික විල් සහිත භූ දර්ශනයක දිවියන් සහ වලසුන් නැරඹීමට රටේ හොඳම ස්ථානවලින් එකකි. විල්පත්තුවට ප්‍රවේශය සාමාන්‍යයෙන් නොච්චියාගම හරහා හෝ පුත්තලමට නැගෙනහිරින් ඇති මාර්ග හරහා වේ.

හලාවත අසල මුන්නේශ්වරම්හි, දිවයින පුරා සිට විශේෂයෙන් එහි වාර්ෂික උත්සව කාලයේ වන්දනාකරුවන් ආකර්ෂණය කරන සැලකිය යුතු පෞරාණිකත්වයක් ඇති හින්දු කෝවිල් සංකීර්ණයක් ඇත. ඉරණවිල රජමහා විහාරය — කුඩා වෙරළබඩ නගරයක් වන ඉරණවිල පිහිටි — ඕනෑම වෙරළබඩ ගමන් සැලැස්මක නතර වීමට වටින, ප්‍රාදේශීය වශයෙන් වැදගත් තවත් ආගමික ස්ථානයකි.

වයඹ පළාතේ වෙරළ කෙබඳුද?

දකුණේ වයික්කාල සිට උතුරේ පුත්තලම අසල ලන්දේසි බොක්ක දක්වා දිවෙන, බොහෝ දුරට අඛණ්ඩ ඉන්දියන් සාගර වෙරළ තීරයක් පළාතට හිමිය. මෙම වෙරළ පුළුල් වන අතර, බටහිරට මුහුණලා ඇති වෙරළේ වසරේ වැඩි කාලයක් සාපේක්ෂව සන්සුන් මුහුදක් ඇත; බොහෝ තැන්වල ඒවා පිටුපස කලපු හෝ ගංගා මෝය පිහිටා ඇති අතර, එය සාම්ප්‍රදායික වෙරළබඩ නවාතැන්වලට දර්ශනීය ස්තරයක් එක් කරයි.

සාගර ක්‍රියාකාරකම් සඳහා කල්පිටිය කැපී පෙනේ. කන්දකුලිය සහ කරතිව්වලට ඔබ්බෙන් මුහුදේ ස්නෝකල් කරන්නන් සහ කිමිදුම්කරුවන් ආකර්ෂණය කරන කොරල් සැකැස්ම ඇති අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම කොරල්පරවලින් එකක් වන බාර් ගල්පරය වෙරළේ සිට කෙටි බෝට්ටු ගමනක් දුරින් පිහිටා ඇත. ආසන්න වශයෙන් නොවැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලයේ කල්පිටිය අර්ධද්වීපයේ දූපත් අතර නාලිකාවල ස්පිනර් ඩොල්ෆින් රැස් වන බැවින්, එම කාලයේ බෝට්ටු චාරිකා වටී.

වයඹ පළාත නැරඹීමට හොඳම කාලය කවදාද?

පළාතට පැහැදිලි වියළි කාලයක් සහිත නිවර්තන දේශගුණයක් ඇතත්, දකුණේ සිට උතුරට තත්ත්වයන් සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වේ. කුරුණෑගල අවට දකුණු ප්‍රදේශවලට වාර්ෂිකව මිලිමීටර 2,000ක් පමණ වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ වියළිම කලාපවලින් එකක් වන උතුරු පුත්තලම ප්‍රදේශයේ සාමාන්‍යය මිලිමීටර 1,100ට ආසන්නය. සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය ජනවාරියේ 26°C පමණ සිට අප්‍රේල් මාසයේ 29°C පමණ දක්වා පරාසයක පවතින අතර, වසර පුරාම උණුසුම් හා සාපේක්ෂව ස්ථාවරව පවතී.

ඊසානදිග මෝසම දිවයිනේ මෙම පැත්තේ අහස බොහෝ දුරට පැහැදිලිව තබන නොවැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලය බටහිර වෙරළේ වෙරළබඩ සංචාර සඳහා සුදුසුය. අභ්‍යන්තර පුරාවිද්‍යා ස්ථාන වසර පුරාම සුවපහසුව නැරඹිය හැකි වුවද, මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා මාසවල කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයට ඉහළ ආර්ද්‍රතාවක් සහ ඉඳහිට සවස් වැසි ලැබේ.

කොළඹ සිට වයඹ පළාතට යන්නේ කෙසේද?

කුරුණෑගල A10 මහා මාර්ගයේ කොළඹට කිලෝමීටර 95ක් පමණ ඊසාන දෙසින් පිහිටා ඇත — මධ්‍යස්ථ රථවාහන තදබදයක් යටතේ සාමාන්‍යයෙන් මිනිත්තු 90ක සිට පැය දෙකක් දක්වා රිය ගමනකි. නගරය ප්‍රධාන කොළඹ–අනුරාධපුර දුම්රිය මාර්ගයේ ද පිහිටා ඇති අතර, දිනපතා ගමන් වාර කිහිපයක් ඇත. පුත්තලම මීගමුව සහ හලාවත හරහා සම්බන්ධ වන A3 වෙරළබඩ මාර්ගය ඔස්සේ කොළඹට කිලෝමීටර 130ක් පමණ උතුරින් පිහිටා ඇත; රථවාහන තදබදය අනුව එම මාර්ගයට පැය දෙකක සිට තුනක් පමණ ගත වේ. මධ්‍යකාලීන අගනුවර ස්ථාන අතර පොදු ප්‍රවාහන සම්බන්ධතා සීමිත බැවින්, අභ්‍යන්තර පුරාවිද්‍යා ස්ථාන කාර්යක්ෂමව ආවරණය කිරීමට පෞද්ගලික ප්‍රවාහනය වඩාත්ම ප්‍රායෝගික විකල්පයයි. දැනටමත් මීගමුවේ නවාතැන් ගෙන සිටින නරඹන්නන්ට, උතුරට කල්පිටිය දක්වා වෙරළබඩ තීරය පහසු දිවා හෝ රාත්‍රී නවාතැන් සහිත දිගුවකි.

වයඹ පළාතේ දැකිය හැකි වනජීවීන් මොනවාද?

පළාතේ ඊසානදිග අද්දර මායිම් වන විල්පත්තු ජාතික වනෝද්‍යානය ප්‍රමුඛ වනජීවී ගමනාන්තයයි. අලි ඇතුන්, වලසුන්, තිත් මුවන් සහ පුළුල් පරාසයක ජල පක්ෂීන් සමඟ, ඕනෑම ශ්‍රී ලාංකේය වනෝද්‍යානයක ඉහළම දිවි ඝනත්වයන්ගෙන් එකක් එහි ඇත. වනෝද්‍යානයේ සුවිශේෂී විල්ලු — නොගැඹුරු, තණකොළ සහිත විල් ද්‍රෝණි — තවත් දකුණින් ඇති වඩාත් ප්‍රසිද්ධ තෙත්බිම්වලට සමාන සංඛ්‍යාවලින් කිඹුලන් සහ ජල පක්ෂීන්ට සහාය වේ.

උත්තර අර්ධගෝලයේ ශීත කාලයේදී පුත්තලම කලපුව සහ කල්පිටිය අවට කිවුල් දිය ප්‍රදේශ ෆ්ලෙමින්ගෝ කුරුල්ලන් සහ වෙරළ පක්ෂීන් ආකර්ෂණය කරන අතර, වෙරළබඩ නවාතැනකට අනුපූරක වන සන්සුන් කුරුලු නැරඹීමක් පිරිනමයි. වෙරළ දිගේ ගංගා මෝය ජල මාර්ග කිහිපයක කිඹුලන් නැරඹීම කළ හැක.