ශ්රී ලංකා හි සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණයේ අවට තැනිතලාවෙන් මීටර් 180ක් උසට නැඟී සිටින සීගිරිය, පුරාණ ලෝකයේ නිර්මාණකරණයේ වඩාත් නිර්භීත ජයග්‍රහණයන්ගෙන් එකකි. රාජකීය මාළිගාවක්, බලකොටුවක් සහ සියුම් ලෙස සැලසුම් කළ රාජකීය උයන් සමූහයක් — මේ සියල්ල එකම ගිනිකඳු පාෂාණ කුළුණකින් කැටයම් කර, ඒ වටා ගොඩනඟා ඇත — මෙම ස්ථානය ලොව පුරා සංචාරකයන් ආකර්ෂණය කරගන්නා අතර 1982 සිට යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම නාමලේඛනයේ ස්ථානයක් හිමිකරගෙන ඇත. එහි කතාව එක් අතකින් දේශපාලන කුමන්ත්‍රණයක් වන අතර අනෙක් අතකින් වාස්තුවිද්‍යාත්මක අභිලාෂයකි; තවද මුදුනට නැඟීම, ශ්රී ලාංකික චාරිකාවක අමතක නොවන අත්දැකීමක් ලෙස තවමත් රැඳී තිබේ.
සීගිරි පාෂාණ බලකොටුවේ ඉතිහාසය කුමක්ද?
සීගිරියේ මානව ඉතිහාසය අවම වශයෙන් ක්රි.පූ. තුන්වන සියවස දක්වා දිව යයි. එකල බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා පාෂාණයේ පාමුල ලෙන්වල නවාතැන් සකස් කරගත්හ. එම ලෙන් තුළ හමු වූ ශිලා ලේඛන මගින්, මෙය රාජකීය නිවහනක් වීමට බොහෝ කලකට පෙර භික්ෂු ආරාමයක් ලෙස පැවති බව තහවුරු වේ.
සීගිරිය බලකොටු මාළිගාවක් බවට පත් කළ සිදුවීම් ක්රි.ව. පස්වන සියවසේ, අනුරාධපුර රාජධානියේ ඇති වූ තියුණු රාජ්ය උරුමය පිළිබඳ ගැටුමක් අතරතුර දිග හැරුණි. ක්රි.ව. 455 පමණ සිට 473 පමණ දක්වා රාජ්‍යය කළ ධාතුසේන රජුට පුතුන් දෙදෙනෙක් විය: අග්‍ර මෙහෙසියගෙන් උපන්, සිංහාසනයේ උරුමක්කාරයා ලෙස නම් කළ මොග්ගල්ලාන සහ අඩු තරාතිරමේ බිසවකගෙන් උපන් කස්සප. තමා බැහැර කිරීම පිළිගැනීමට අකැමැති කස්සප, බලය අත්පත් කරගෙන — මොග්ගල්ලාන ඉන්දියාව වෙත පලවා හැර පියා සිරගත කළේය.
ධාතුසේනගේ අවසානය පුරාවෘත්තයක් බවට පත් වී ඇත. රාජ්ය භාණ්ඩාගාරයේ ස්ථානය හෙළි නොකළහොත් මරණය ලැබෙන බවට තර්ජනය කළ විට, ධාතුසේන කස්සප රැගෙන ගියේ තමා විසින්ම ඉදිකරවූ මහා කලාවැව වෙතටයි. දිය තුළ ඉණ දක්වා ගිලී සිටිමින්, ඔහු ජලය තම ඇඟිලි අතරින් ගලා යන්නට ඉඩ දී, තමාගේ එකම වස්තුව මෙයම බව ප්‍රකාශ කළේය. කම්පා නොවූ කස්සප, තම පියා කුටියක බැඳ මුද්‍රා තැබීය. මුල් යුගයේ සිංහල ශිෂ්ටාචාරයට ජල කළමනාකරණය කෙතරම් මූලික වූයේද යන්න — සහ බලය කෙතරම් නිර්දය ලෙස ලුහුබැඳ ගිය හැකිද යන්න — මෙම කතාව අදටත් සිහිගන්වයි.
කස්සප ක්රි.ව. 477 සිට 495 පමණ දක්වා සීගිරියේ සිට රාජ්‍යය කළේය. සම්ප්‍රදායට අනුව, මුළු සංකීර්ණයම වසර හතක් තුළ නිම කර ඇත. ධන දෙවි කුවේරගේ දිව්ය වාසස්ථානය වූ අලකමන්දාව සිහිගන්වන ලෙස ඔහු මෙම පාෂාණය සැලසුම් කළ අතර, කිසිදු විස්තරයක් අහම්බයට භාර නොකළේය — අවසන් නැගීම රාමු කරන කැටයම් කළ සිංහ පා යුගලේ සිට, පහළ ජල උයන් පෝෂණය කරන සංකීර්ණ ජල තාක්ෂණ පද්ධතිය දක්වා.
අවසානයේ මොග්ගල්ලාන දෙමළ කුලී හේවා හමුදාවක නායකත්වයෙන් ඉන්දියාව සිට නැවත පැමිණියේය. පහසුවෙන් ආක්‍රමණය කළ නොහැකි යැයි පෙනුණු තම බලකොටුව ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවට, කස්සප ඇතු පිට නැඟී තැනිතලාවේ ආක්‍රමණිකයන් හමුවීමට පිටත් විය. ඔහුගේ ඇතා තැති ගෙන හැරී ගිය අතර, ඔහුගේ හමුදාව එය පසුබැසීමක් ලෙස වටහාගත් නිසා යුද්ධය බිඳ වැටුණි. අත්අඩංගුවට පත්වීම නිසැක බැවින්, කස්සප ක්රි.ව. 495 දී තමා විසින්ම දිවි නසාගත්තේය. සීගිරිය නැවතත් බෞද්ධ භික්ෂු සමාජයට පවරා දුන් අතර, දහසය සහ දහහත් වන සියවස්වල මහනුවර රාජධානිය විසින් ඉඳහිට හමුදා අවශ්‍යතා සඳහා යොදාගැනීම හැරුණු විට, දහතුන් වන හෝ දහහතර වන සියවස වන විට එය අත්හැර දමන තෙක් එම භූමිකාව පැවතුණි. ඉන් පසු, 1831 වර්ෂයේ බ්රිතාන්ය නිලධාරී මේජර් ජොනතන් ෆෝබ්ස් පොළොන්නරුව සිට අශ්වයෙන් නැවත එනවිට එය දුටු තෙක්, මෙම ස්ථානය බොහෝ දුරට අමතක වී පැවතුණි.
සීගිරියේ දැකිය හැකි සහ ගවේෂණය කළ හැකි දේ මොනවාද?
ජල උයන්
පාෂාණය දෙසට යන මාවත, ලොව පැරණිතම භූ දර්ශන උයන් අතරට ගැනෙන විශිෂ්ට උයන් අනුපිළිවෙළක් හරහා ගමන් කරයි. සමමිතික පොකුණු, ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් ක්‍රියාත්මක වන ජල පද්ධතියකින් පෝෂණය වන උල්පත් සහ පටු බැම්ම මාවත්, පැහැදිලිවම හිතාමතාම නිර්මාණය කළ ගාම්භීර පිළිගැනීමක හැඟීමක් ජනිත කරයි. වැසි කාලයේ මෙම උල්පත් තවමත් ක්‍රියාත්මක වේ — පස්වන සියවසේ ඉංජිනේරු කලාවේ දියුණුවට එය සාක්ෂියකි.
ගල් උයන්
ජල උයන්වලින් ඔබ්බට, මාවත ගල් උයන් හරහා ඉහළට නැඟේ. එහි දැවැන්ත ග්‍රැනයිට් පාෂාණ කඳු බෑවුම පුරා විසිර පවතී. සමීපව බැලුවහොත් ඒවායේ මතුපිටේ කැපූ තිරස් කණු සලකුණු දැකිය හැකිය — වරෙක පාෂාණ මුහුණත් ඇල කර ඉදිකළ ලී රාමු සහ ගඩොල් ගොඩනැගිලිවල පදනම් ඒවා විය. මෙම කලාපයේ ලෙන්වල, කස්සපගේ රාජ්ය සමයට පෙර සහ පසු පැවති භික්ෂු සමාජයේ සලකුණු තවමත් රැඳී තිබේ.
තැටි උයන්
ගල් උයන්වලට ඉහළින්, තැටි ආකාරයෙන් සැකසූ උයන් පෙළක් පාෂාණයේ පහළ බෑවුම් දිගේ පියවරෙන් පියවර ඉහළට යයි. මෙම තැටි පඩිපෙළ සහ මාවත් මගින් සම්බන්ධ වන අතර, ඒවා රඳවා තබන පවුරු තවමත් බොහෝ දුරට නොබිඳී පවතී. පහළ ඇති පොදු ප්‍රදේශ සහ ඉහළ ඇති රාජකීය භූමි අතර සංක්‍රාන්ති අවකාශය ලෙස මෙම කලාපය ක්‍රියා කර ඇත.
සිත්තම් ගැලරිය (කැටපත් පවුර)
බටහිර මුහුණතේ ආසන්න වශයෙන් අඩක් උසින්, ස්වාභාවික පාෂාණ වියනක් යට ආරක්ෂිතව ඇති සිත්තම් පෙළක් කාන්තාවන් නිරූපණය කරයි — සාමාන්යයෙන් දිව්ය අප්සරාවන් ලෙස හෝ කස්සපගේ රාජ සභාවේ බිසෝවරුන් ලෙස හඳුනාගනු ලැබේ — ඉන්දියාව හි අජන්තා ලෙන් සිතුවම් සමඟ සැසඳිය හැකි සුමට, විශ්වාසදායක ශෛලියකින් නිර්මාණය කර ඇත. මුලින් රූප සිය ගණනක් තිබූ බව සිතිය හැකිය; අද වන විට 22ක් පමණ සාධාරණ තත්ත්වයකින් ඉතිරිව ඇත. ගැලරියට යාබදව ඇති කැටපත් පවුර — වරෙක පිළිබිඹු වන තරමට ඔප දමා තිබූ — හයවන සියවසේ සිට දහතුන් වන සියවස දක්වා පැමිණි අමුත්තන් විසින් තැබූ ලිවීම්වලින් වැසී ගොස් ඇති අතර, එය ලිඛිත සිංහල පද්‍ය එකතුවක් ලෙස පැරණිතම එකක් බවට පත් කරයි.
සිංහ තලාව සහ මුදුනේ මාළිගාව
නැගීමේ අවසන් අදියර දැවැන්ත කැටයම් කළ සිංහ පා දෙකක් අතරින් ගමන් කරයි — වරෙක ස්මාරක දොරටුවක් සැදුණු පූර්ණ සිංහ රූපයේ ඉතිරි කොටස් ඒවා වේ. එම පාද වලින්, බොහෝ දුරට සිරස් වූ පාෂාණ මුහුණතට සවි කළ යකඩ පඩිපෙළ සහ මාවත් මුදුනේ තැනිතලාව වෙත ගෙන යයි. අවට වනාන්තරය සහ තැනිතලාව හරහා දිශා සියල්ලෙන්ම විහිදුණු දර්ශන දැකිය හැකිය. මුදුනේ මාළිගාවේ පදනම් සලකුණු, පාෂාණයෙහිම කැපූ ජල ටැංකි සහ රාජකීය සභා තලාවක් ලෙස භාවිත වූ බවට සැක කෙරෙන සිංහාසනාකාර ආසනයක් දැකිය හැකිය.
සීගිරි මුදුනට නැඟීම කෙතරම් අපහසුද?
මෙම නැඟීමට පඩිපෙළ ගණනාවක් ඇතුළත් වන අතර ඒවායින් සමහරක් තරමක් බෑවුම් සහිතය. ඉහළ කොටසේ විවෘත මාවත්, උසින් අපහසුතාවක් දැනෙන අයට තරමක් අස්ථිර ලෙස දැනිය හැකිය. පාෂාණයේ පාමුල සිට මුදුනට මුළු නැඟීම පඩි 1,200ක් පමණ වේ. සාමාන්ය තත්ත්වයන් යටතේ, යහපත් සෞඛ්‍යයකින් යුත් වැඩිහිටියෙකුට මිනිත්තු 30 සිට 45 අතර කාලයකින් නැඟීම නිම කළ හැකිය. පාමුල ඇති උයන් සඳහා සහ සිත්තම් ගැලරියේ මොහොතක් ගත කිරීමට අමතර කාලයක් වෙන් කරගන්න. මාවත උදෑසන කලින්ම විවෘත වේ; පෙරවරු 7ට පෙර ආරම්භ කිරීමෙන් සංචාරක තදබදය සහ රස්නය යන දෙකම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරගත හැකිය.
සීගිරිය නැරඹීමට හොඳම කාලය කවරේද?
සීගිරිය වර්ෂය පුරාම විවෘත වුවත්, කාලගුණික තත්ත්වයන් ඍතුව අනුව සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වේ. දෙසැම්බර් සිට අප්රේල් දක්වා කාලය වඩාත් විශ්වාසදායක වියළි කාලගුණයක් සහ මුදුනේ සිට පැහැදිලි දර්ශන ලබා දෙයි. මැයි සිට ජූලි දක්වා කාලයද, විශේෂයෙන් වළාකුළු ගොඩනැගීමට පෙර උදෑසන කාලයේ, සුදුසු විය හැකිය. වැඩිම වර්ෂාපතනය ඔක්තෝබර් සහ නොවැම්බර් අතර සිදුවන අතර, එවිට මාවත් සිසිල් වී තෙත් වන අතර ඉහළ සිට දර්ශන අඳුරු විය හැකිය.
ඍතුව කුමක් වුවත්, උදෑසන කලින්ම ආරම්භ කිරීම — පෙරවරු 7 වන විට ස්ථානයට පැමිණීම — ඉතා යෝග්‍ය වේ. මුදුන බොහෝ නිස්කලංක වන අතර, ආලෝකය සිසිල් වන අතර, පහත් කෝණයෙන් වැටෙන උදෑසන හිරු එළිය අවට තැනිතලාව මධ්‍යාහ්නයේ කලාතුරකින් ලැබෙන අයුරින් ආලෝකමත් කරයි. උදෑසන අවසන් වන විට ස්ථානය සැලකිය යුතු ලෙස කාර්යබහුල වේ.
කොළඹ හෝ මහනුවර සිට සීගිරියට යන්නේ කෙසේද?
සීගිරිය පිහිටා ඇත්තේ ශ්රී ලංකා හි මධ්‍යම පළාතේ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ, කොළඹ සිට කි.මී. 170ක් පමණ සහ මහනුවර සිට කි.මී. 90ක් පමණ දුරින්. බොහෝ අමුත්තන්ට වඩාත් ප්‍රායෝගික විකල්පය පෞද්ගලික රථයක් හෝ සංවිධානාත්මක චාරිකාවකි — කොළඹ සිට මාර්ග ගමන ගමනාගමන තදබදය අනුව පැය තුනක් හෝ හතරක් පමණ ගත වන අතර, මහනුවර සිට පැය දෙකක් හෝ දෙකහමාරක් පමණ වේ. ආසන්නයේ ඇති සීගිරිය ගම නගරය සහ විශාල මධ්‍යස්ථානයක් වන හබරණ යන දෙකම ස්ථානයට ආසන්නව නවාතැන් පහසුකම් සපයයි. දකුණු දෙසින් කි.මී. 17ක් පමණ දුරින් පිහිටි දඹුල්ල, සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණය ගවේෂණය කරන සංචාරකයන්ගේ පොදු නවාතැන් මධ්‍යස්ථානයකි.
සීගිරිය අනෙකුත් උරුම ස්ථාන සමඟ එකතු කරන අමුත්තන් බොහෝ විට එය නැඟෙනහිර දෙසින් කි.මී. 50ක් පමණ දුරින් පිහිටි මධ්‍යතන යුගයේ අග නගරය වූ පොළොන්නරුව හි දිනක් සමඟ යා කරන අතර, එය එක් දිගු දිනකට ස්ථාන දෙකක් ඇතුළත් ස්වාභාවික චාරිකාවක් සාදයි.
සීගිරිය නැරඹීම සඳහා ප්‍රායෝගික විස්තර මොනවාද?
| විස්තරය | තොරතුරු |
|---|---|
| විවෘත වන වේලාවන් | සාමාන්යයෙන් දිනපතා පෙරවරු 7 – පස්වරු 5:30 |
| ඇතුල්වීමේ ගාස්තුව | විදේශීය වැඩිහිටියන් (SAARC නොවන): USD 35; SAARC වැඩිහිටියන් USD 20 (මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදලේ ගාස්තුව; සංචාරය කරන අවස්ථාවේ තහවුරු කරගන්න) |
| ඡායාරූපකරණය | ස්ථානය පුරා අවසර ඇත; ත්‍රිපාද සඳහා වෙනම බලපත්‍රයක් අවශ්‍ය විය හැකිය |
| ඇඳුම් රටාව | විධිමත් ආගමික ඇඳුම් රටාවක් නැත, නමුත් සුවපහසු, ලිස්සන නොයන පාවහන් අත්‍යවශ්‍ය වේ |
| ආසන්නතම නගරය | සීගිරිය ගම (කි.මී. 2ක් පමණ); දඹුල්ල (කි.මී. 17ක් පමණ) |
| මාර්ගෝපදේශක චාරිකා | ඇතුල්වීමේ දොරටුව අසල බලපත්‍රලාභී මාර්ගෝපදේශකයන් ලබා ගත හැකිය; ඉහළ ඉල්ලුම් කාලයේ කලින් වෙන්කරවා ගැනීම නිර්දේශ කෙරේ |
නැඟීම සඳහා ප්‍රමාණවත් ජලය රැගෙන එන්න — පාෂාණය මතුපිට පාන වර්ග ලබා ගැනීමේ හැකියාව සීමිතය. පෙරවරු 9 සිට පස්වරු 3 අතර හිරු එළියෙන් ආරක්ෂාව සහ තොප්පියක් යෝග්‍ය වේ. ඉහළ මාවත් විවෘත වන අතර සැලකිය යුතු උසක් ඇති බැවින්, දරුණු උස් බිය (vertigo) ඇති අමුත්තන්ට මෙම ස්ථානය නිර්දේශ නොකෙරේ.
සීගිරිය අවට නැරඹීමට වටිනා තවත් මොනවාද?
දකුණු දෙසින් කි.මී. 17ක් පමණ දුරින් පිහිටි දඹුල්ල ලෙන් විහාරයේ, බුදු පිළිම 150කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇති ලෙන් විහාර පහක් ඇති අතර, එය ආසියාවේ වඩාත් හොඳින් සුරැකී ඇති ලෙන් විහාර සංකීර්ණ අතරින් එකකි. සීගිරියෙන් උදෑසන කලින්ම ආරම්භ කරන්නේ නම්, එක් දිනකින් මෙම ස්ථාන දෙකම නැරඹීම කළ හැක්කකි. දඹුල්ල සහ හබරණ අවට ක්‍රියාත්මක වන උණුසුම් වායු බැලූන චාරිකා, පා ගමනින් කිසිසේත් ලබාගත නොහැකි ආකාරයේ ගුවනෙන් පෙනෙන පාෂාණයේ දර්ශනයක් ලබා දෙයි. තවත් ඈතට ගියහොත්, හබරණ ප්‍රදේශය අවට වන ජීවීන් අතර වන අලින් හමුවීමේ අවස්ථාව ලැබේ — විශේෂයෙන් හබරණ සහ මින්නේරිය අතර මාර්ගය දිගේ සන්ධ්‍යා කාලයේ.
ශිලාවට උතුරින් වහාම, පිදුරංගල බොහෝ සංචාරකයන් වඩා හොඳ දර්ශනය ලෙස සලකන දෙය ඉදිරිපත් කරයි — සීගිරිය ම, පැතලි දසුනකින්, නිහඬ හා ළඟා වීමට පහසු මුදුනකින් දකින ලද ආකාරයෙන්. භූමියේ ඇතුළතම, සීගිරිය කෞතුකාගාරය බිතු සිතුවම් හා ජල විද්‍යා ඉංජිනේරු විද්‍යාව සන්දර්භය තුළ තබා, නැගීමට පෙර හෝ පසු ගත කළ හැකි පැයක් සාධාරණීකරණය කරන ස්ථානයකි.
අවට ස්ථාන
කි.මී. 25ක් පමණ ඇතුළත ස්ථාන 10, ළඟම ඒවා මුලින්.
- Deraniyagala Caveකි.මී. 1ට අඩු
- සීගිරිය නගරයකි.මී. 1ට අඩු
- Athreya Ayurvedic Spa, Sigiriyaකි.මී. 1ට අඩු
- Athreya Ayurvedic Spa, Sigiriyaකි.මී. 1ට අඩු
- Gold Routeකි.මී. 1ට අඩු
- Inner Moatකි.මී. 1ට අඩු
- Moatකි.මී. 1ට අඩු
- Naipena Caveකි.මී. 1ට අඩු
- Sigiriya Villageකි.මී. 1ට අඩු
- Aligala (Elephant Rock)කි.මී. 1ට අඩු
ආශ්‍රිත ලිපි
සමීපව සම්බන්ධ මාතෘකා පිළිබඳ පිටු 3.
