මුන්නේශ්වරම් කෝවිල

ශ්‍රී මුන්නේශ්වරම් දේවස්ථානම යනු ශ්‍රී ලංකාව හි පැරණිතම හා ආගමික වශයෙන් වඩාත්ම ස්ථරගත වූ කෝවිල් සංකීර්ණවලින් එකකි. සිංහල සහ දෙමළ මිශ්‍ර ජනගහනයක් සහිත පුත්තලම් දිස්ත්‍රික්කයේ මුන්නේශ්වරම් ගම්මානයේ පිහිටි මෙම සංකීර්ණය, දිවයිනේ සියලු ආගමික ප්‍රජාවන්ගෙන් — හින්දු, බෞද්ධ, කතෝලික සහ මුස්ලිම් — බැතිමතුන් ආකර්ෂණය කරයි. එහි ලේඛනගත ඉතිහාසය අවම වශයෙන් ක්‍රි.ව. 1000 දක්වා දිව යන අතර, වාචික සම්ප්‍රදායන් මෙම ස්ථානය රාමායණයට සම්බන්ධ කරමින් වීර රජු රාම සමඟ ගළපයි.

මුන්නේශ්වරම් සංකීර්ණය සෑදෙන කෝවිල් මොනවාද?

මෙම සංකීර්ණය වෙන් වෙන් වශයෙන් දේවාල පහකින් සමන්විත වන අතර, එක් එක් දේවාලයට තමන්ගේම අධිපති දෙවියෙක් සහ වෙනම බැතිමත් පිරිසක් සිටී.

• ශිව කෝවිල — දෙමළ පූජකවරුන් විසින් පාලනය කරනු ලබන, මධ්‍යම හා විශාලතම ගොඩනැගිල්ලයි. එය ශ්‍රී ලංකාවේ හි පැරණි ශිව කෝවිල් පහෙන් එකක් වන අතර වැඩිම හින්දු වන්දනාකරුවන් පිරිසක් ආකර්ෂණය කරයි.
• ගණේශ කෝවිල — ආරම්භයන් සහ බාධක පිළිබඳ ඇත්රූ හිසැති දෙවියන්ට කැප වූ, හින්දු ප්‍රජාවන් පුරා ගෞරවයට පාත්‍ර වූ දේවාලයයි.
• කාලි කෝවිල — පහෙන් සංස්කෘතිකව වඩාත්ම අන්තර්-ආගමික දේවාලය වන අතර, හින්දු බැතිමතුන් සමඟම සිංහල බෞද්ධයන් සහ රෝම කතෝලිකයන් ද ආකර්ෂණය කරයි. එහි ජනප්‍රියත්වය, දෙමළ හින්දු දෙවඟනක් වූ කාලි සිංහල බෞද්ධ ජන ආගමට අවශෝෂණය වූ සියවස් ගණනාවක් පැවති ක්‍රියාවලියක් පිළිබිඹු කරයි.
• අයියනායක කෝවිල — දෙමළ සහ සිංහල යන සම්ප්‍රදායන් දෙකෙහිම වන්දනාමාන කරනු ලබන ආරක්ෂක දෙවියෙකුට කැප වී ඇත.
• බෞද්ධ විහාරය — මෙම සංකීර්ණය සෑම විටම හුදෙක් හින්දු භූමියක් නොව, හවුල් ආගමික භූමියක් ලෙස පැවති බවට සිහිකැඳවීමකි.

ශිව, ගණේශ සහ කාලි කෝවිල් දෙමළ භාරකරුවන් විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. අයියනායක සහ බෞද්ධ දේවස්ථාන වෙන වෙනම ක්‍රියාත්මක වේ. මෙම පරිපාලනමය වෙන්වීම නොතකා, 19 වන සියවසින් පසු කාලයේ බහුතර අමුත්තන් පැමිණ ඇත්තේ සිංහල බෞද්ධ ප්‍රජාවන්ගෙනි.

මුන්නේශ්වරම්හි ඓතිහාසික පසුබිම කුමක්ද?

කෝවිලේ වාර්තාගත ඉතිහාසය දිගු මෙන්ම කැළඹිලි සහිතය. යටත්විජිත යුගයේදී පෘතුගීසි හමුදා දෙවරක් මෙම සංකීර්ණය විනාශ කළහ. සෑම අවස්ථාවකදීම දේශීය සිංහල හා දෙමළ ප්‍රජාවන් එය යළි ගොඩනැගූ අතර, එය මෙම ස්ථානයේ ගැඹුරු ප්‍රජාමූලික වැදගත්කම පිළිබඳ සාක්ෂියකි. පසුව පෘතුගීසීහු ඊට අයත් ඉඩම් ජේසු සංඝයාට පැවරූ අතර, ඔවුහු මුල් කෝවිලේ අත්තිවාරම මත කතෝලික දේවස්ථානයක් ඉදිකළහ. ආගමික ඉතිහාසයන්ගේ මෙම ස්ථරගත වීම, මෙම ස්ථානයේ හින්දු ස්වභාවය මකා දැමීම වෙනුවට, අද එය නිර්වචනය කරන අන්තර්-ආගමික භක්තිය තවත් ගැඹුරු කර ඇති බව පෙනේ.

18 වන සියවසේ අගභාගය වන විට, අවට කලාපය පුරා පැතිර ගිය ජනවිකාශ හා ආගමික වෙනස්කම් හේතුවෙන්, ආසන්නයේ පිහිටි බොහෝ ගම්මාන තවදුරටත් කෝවිල් පරිපාලනයට සෘජුව සම්බන්ධ නොවීය. එහෙත් මරදන්කුලම සහ උඩප්පු යන ගම්මාන දෙක කෝවිලේ ප්‍රධාන උත්සව සංවිධානය කිරීම සමඟ සමීපව බැඳී පවතී.

විද්වතුන් වන රිචඩ් ගොම්බ්‍රිච් සහ ගණනාත් ඔබේසේකර, කාලි වන්දනාව දකුණු ඉන්දියාව හරහා ශ්‍රී ලංකාවට වෙත පැමිණි ආකාරය ලේඛනගත කරති. ක්‍රි.ව. 12 වන සියවසට පෙර දෙමළ හින්දු කෝවිල් තුළ කාලි දේවාල තිබෙන්නට ඇති නමුත්, සිංහල බෞද්ධ බැතිමතුන් අතර පුළුල් ලෙස ජනප්‍රිය වූ කාලි දේවාලයක් පිළිබඳ දන්නා පැරණිතම උදාහරණය මුන්නේශ්වරම්ය. කාලිගේ ළඟපාත හලාවත වෙත පැමිණීම සහ ඇය මුන්නේශ්වරම්හි වාසය කිරීම විස්තර කරන දේශීය මිථ්‍යාවක්, ආරක්ෂක චාරිත්‍ර සඳහා සහ ඓතිහාසිකව හූනියම් සඳහා වූ ස්ථානයක් ලෙස කෝවිලේ කීර්තියට දායක විය.

කාලි දේවාලයේ භූමිකාව කාලයත් සමඟ වෙනස් වී ඇත්තේ කෙසේද?

1970 දශකයේ මුල් භාගයේදී, මුන්නේශ්වරම් වෙත පැමිණි සිංහල අමුත්තන්ගෙන් බහුතරයක් විශේෂයෙන්ම හූනියම් සම්බන්ධ චාරිත්‍ර සොයා පැමිණියහ. 1990 දශකය වන විට අඩකට වැඩි පිරිසක් පැමිණියේ සාමාන්‍ය වන්දනාව සඳහාය — මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ හි සිංහල බෞද්ධ සම්ප්‍රදාය තුළ කාලි බියජනක අර්ධ දේවතාවියකගෙන් පෝෂණීය මව් දේවතාවියක් බවට සංස්කෘතිකව පරිවර්තනය වීමක් ලෙස මානව විද්‍යාඥයන් අර්ථකථනය කරන සැලකිය යුතු වෙනසකි.

1960 දශකයේ සිට, විශේෂයෙන් නාගරික ප්‍රදේශවල, කාලි දේවාල දිවයින පුරා පැතිර ගොස් ඇත. මේවා සාමාන්‍යයෙන් කළමනාකරණය කරනු ලබන්නේ පිරිමි හා කාන්තා යන දෙපාර්ශ්වයේම සිංහල ගිහි පුරෝහිතයන් විසින් වන අතර, ඔවුහු චාරිත්‍රමය මැදිහත්කරුවන් ලෙස කටයුතු කරමින්, දෙවියන් සහ බැතිමතුන් අතර සම්බන්ධක ලෙස ක්‍රියා කරන අතරතුර ඇතැම් විට අරූඪ තත්ත්වයන්ට පත් වෙති.

මුන්නේශ්වරම්හි සමරනු ලබන උත්සව මොනවාද?

වාර්ෂික දින දර්ශනයේ ප්‍රධාන උත්සව තුනක් මෙම සංකීර්ණයේ සනිටුහන් වේ.

1. නවරාත්‍රී — අධිපති දේවතාවියට ගෞරව කරමින් පැවැත්වෙන දින නවයක උත්සවයකි. එය දිව්‍ය ස්ත්‍රීත්වයේ විවිධ ස්වරූපයන්ට කැප වූ රාත්‍රී නවයක පුළුල් හින්දු සම්ප්‍රදාය අනුගමනය කරන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ හි දෙමළ හා සිංහල ප්‍රජාවන් පුරා වන්දනාකරුවන් ආකර්ෂණය කරයි.
2. සිවරාත්‍රී — ශිව දෙවියන් වෙනුවෙන් පවත්වනු ලබන රාත්‍රී පුරා පැවැත්වෙන නිදිවර්ජිත වන්දනාවක් වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් රාත්‍රිය පුරා අඛණ්ඩ යාඥා, උපවාස සහ භක්ති ගායනා ඇතුළත් වේ.
3. මුන්නේශ්වරම් උත්සවය — සංකීර්ණයේම සති හතරක සැමරුම වන අතර, තුනෙන් වඩාත්ම පුළුල් වේ. හින්දු, බෞද්ධ, කතෝලික සහ මුස්ලිම් බැතිමතුන් එයට සහභාගී වන අතර, එය ශ්‍රී ලංකාවේ හි ආගමික දින දර්ශනයේ සැබවින්ම බහු-ආගමික පොදු උත්සවයක් බවට පත් කරයි. මරදන්කුලම සහ උඩප්පු ගම්මාන සංවිධානාත්මක වශයෙන් කේන්ද්‍රීය භූමිකාවක් ඉටු කරයි.

මෙම උත්සව කිසිවකට සහභාගී වීමට සැලසුම් කරන අමුත්තන් විශාල ජනකාය බලාපොරොත්තු විය යුතු අතර, විශේෂයෙන් සති හතරක මුන්නේශ්වරම් උත්සවය සඳහා නවාතැන් හා ප්‍රවාහනය කල් ඇතිව සකස් කරගත යුතුය.

මුන්නේශ්වරම් කෝවිල පිහිටා ඇත්තේ කොහේද, එතැනට යන්නේ කෙසේද?

කෝවිල පිහිටා ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ හි වයඹ වෙරළේ පුත්තලම් දිස්ත්‍රික්කය තුළ මුන්නේශ්වරම් ගම්මානයේය. ආසන්නතම ප්‍රධාන නගරය වන්නේ දකුණු දෙසින් කෙටි දුරකින් පිහිටි, කොළඹ සිට මාර්ගයෙන් හොඳින් සම්බන්ධ වී ඇති හලාවතයි. කොළඹ–පුත්තලම් මහාමාර්ගය මෙම වෙරළබඩ කොරිඩෝව හරහා දිවෙන බැවින්, අගනුවර සිට දිනක චාරිකාවක් කළ හැකිය. මුන්නේශ්වරම් සමඟ තවත් උතුරු දෙසින් පමණ පැයක රිය පැදීමක් දුරින් පිහිටිවිල්පත්තු ජාතික වනෝද්‍යානය වෙත ගමනක් ද එක්කරන සංචාරකයින්ට මෙම මාර්ගය කාර්යක්ෂමව භාවිත කළ හැකිය.

කෝවිල දක්වා කෙටි ඉදිරි ගමන සඳහා හලාවතෙහි ටුක්-ටුක් රථ සහ කුලී රථ ලබාගත හැකිය. පෞද්ගලික වාහනවලින් පැමිණෙන අමුත්තන්ට ගම්මානය තුළ වාහන නැවැත්වීමේ පහසුකම් ඇත; එහෙත් උත්සව කාලවලදී ඉඩ සීමිත විය හැකිය.

කෝවිලේ රාමායණ සම්ප්‍රදාය නිශ්චිතය: යුද්ධයෙන් පසු අයෝධ්‍යාවට ආපසු යන අතරතුර, බ්‍රාහ්මණයෙකු වූ රාවණ මැරීමේ පාපය තමා පසුපස එළවන බව දැනුණු රාම මෙහි නැවතී ඇති බව කියවේ. එයින් නිදහස් වීමට ලිංග හතරක් ස්ථාපනය කරන ලෙස ශිව දෙවියන් ඔහුට පැවසීය — මානාවරි, කෝණේශ්වරම්, කේතීශ්වරම් සහ ඉන්දියාවේ රාමේශ්වරම් යන ස්ථානවල — එබැවින් මුන්නේශ්වරම් එම චාරිකා මාර්ගයේ ශිව කෝවිල්වල ප්‍රධානත්වයේ පිහිටා තිබේ.

සැකෙවින්

• පිහිටීම: හලාවත–කුරුණෑගල මාර්ගයේ හලාවත නගරයේ සිට ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර් 1.2ක් — හලාවතින් මිනිත්තු 10ක් පමණ
• කොළඹ සිට: කිලෝමීටර් 86ක් පමණ
• විවෘත වේලාවන්: උදේ 6.00 සිට රාත්‍රී 8.00 දක්වා පමණ
• වෙන් කළ යුතු කාලය: අවම වශයෙන් මිනිත්තු 30ක්; පූජා වේලාවන්හිදී ඊට වැඩි කාලයක්
• ඉතිහාසය: පෘතුගීසීන් විසින් විනාශ කර 1753 දී නැවත කැප කරන ලද අතර, 1875 දී ප්‍රතිසංස්කරණය කෙරිණි; ගෝපුරම 1963 දී නිම කරන ලදී

දුර ප්‍රමාණ සහ ප්‍රවේශය පිළිබඳ මූලාශ්‍රය: ශ්‍රී ලංකා සංචාරක මණ්ඩලය හිරාමායණ යාත්‍රා මාර්ගෝපදේශය (SLTDA).

යාමට පෙර අමුත්තන් දැනගත යුත්තේ කුමක්ද?

මුන්නේශ්වරම් යනු උරුම ස්මාරකයක් නොව, ක්‍රියාකාරී වන්දනා ස්ථානයකි. සියලු ආගම්වල අමුත්තන් සාදරයෙන් පිළිගනු ලැබේ; එහෙත් සුපුරුදු ආචාර ධර්ම අදාළ වේ: ඕනෑම කෝවිල් ගොඩනැගිල්ලකට ඇතුළු වීමට පෙර පාවහන් ගලවන්න, විනීතව ඇඳුම් අඳින්න (උරහිස් සහ දණහිස් ආවරණය වන පරිදි), සහ පැහැදිලිව අවසර දී නොමැති නම් අභ්‍යන්තර ගර්භගෘහ තුළ ඡායාරූප ගැනීමෙන් වළකින්න. සංකීර්ණයේ පූජකවරුන් සහ සේවකයන් දෙමළ සහ සිංහල කතා කරන අතර, සමහරුන්ට ඉංග්‍රීසි පිළිබඳ ප්‍රායෝගික දැනුමක් ඇත.

වසරේ ඕනෑම අවස්ථාවක මෙම සංකීර්ණයට පැමිණිය හැකි නමුත්, උත්සව කාලවලදී වාතාවරණය වඩාත් පොහොසත්ය. වඩාත් මෙනෙහිකාරී චාරිකාවක් කැමති අයට උදෑසන කාලය සාමාන්‍යයෙන් නිහඬ වේ. ස්ථානයට ඇතුළුවීම නොමිලේ වුවද, පූජා සහ පරිත්‍යාග සිරිතකි.

දකුණු දෙසින් පිහිටි මීගමුව වෙරළබඩ තීරය මුන්නේශ්වරම් චාරිකාවක් සමඟ හොඳින් ගැළපෙන අතර, යටත්විජිත යුගයේ ක්‍රිස්තියානි උරුමය සහ පුත්තලම් වෙරළේ ජීවමාන හින්දු සම්ප්‍රදායන් අතර වෙනසක් ගෙනහැර දක්වයි.