රාමායණ මාර්ගය

රාමායණය මානව සාහිත්‍යයේ පැරණිතම හා වඩාත්ම බලපෑම් සහගත වීර කාව්‍ය අතර එකකි. සංස්කෘත බසින් රචිත එය, හින්දු දෙවියන් වන විෂ්ණුගේ සත්වන අවතාරය වූ රාම කුමරු, තම බිරිඳ සීතා පැහැරගෙන ගොස් ඔහුගේ දූපත් රාජධානිය වූ ලංකාවට රැගෙන ආ රාක්ෂ රජු රාවණා ලුහුබැඳ යන අයුරු විස්තර කරයි. මිථ්‍යාව හා ඉතිහාසය අතර මායිම පිළිබඳ විද්වතුන් විවාද කළද, දකුණු හා අග්නිදිග ආසියාව පුරා සිටින භක්තිකයෝ හා වන්දනාකරුවෝ ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ස්ථාන මෙම සිදුවීම්වල සැබෑ භූමි ලෙස සලකති. රාමායණ කථාව හා සම්බන්ධ ස්ථාන 50කට අධික ප්‍රමාණයක් දිවයින පුරා පිහිටා ඇති අතර, ඒවා අද සාමාන්‍යයෙන් රාමායණ මාර්ගය (Ramayana Trail) ලෙස හැඳින්වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ රාමායණ මාර්ගය යනු කුමක්ද?

රාමායණ මාර්ගය යනු රාමායණ කාව්‍යයේ සෘජුවම හෝ සම්ප්‍රදායානුකූලව සඳහන් වන ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන සම්බන්ධ කරන අවිධිමත් වන්දනා හා උරුම චාරිකාවකි. ඇලිපතන් හා ගුහා වැනි ස්වාභාවික සුවිශේෂී ස්ථානවල සිට සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ ක්‍රියාකාරී වන්දනා ස්ථාන ලෙස පැවති පුරාණ දේවාල සංකීර්ණ දක්වා ඒවා විහිදේ. මෙම මාර්ගය හින්දු වන්දනාකරුවන්, ඉතිහාස ලෝලීන් හා කුතුහලයෙන් යුත් සංචාරකයන් ආසන්න වශයෙන් සමාන ප්‍රමාණවලින් ආකර්ෂණය කරගන්නා අතර, ඈත වයඹ වෙරළේ සිට මධ්‍යම කඳුකරය හරහා ඈත දකුණ දක්වා මුළු දිවයිනම පාහේ ආවරණය කරයි.

බොහෝ රාමායණ මාර්ග චාරිකා මාර්ග ගමන් ලෙස සැලසුම් කර ඇති අතර, බොහෝ විට ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් සංස්කෘතික හා ස්වාභාවික විශේෂාංග සමඟ ඒකාබද්ධ කෙරේ. ප්‍රධාන ස්ථාන ආවරණය කරන නිශ්චිත චාරිකාවකට සාමාන්‍යයෙන් දින 5ක් සිට 7ක් දක්වා ගත වන නමුත්, වඩාත් සවිස්තරාත්මක ගවේෂණයක් සති 2ක දිවයින් සංචාරයකට ඇතුළත් කළ හැකිය.

ආදම්ගේ පාලම පිහිටා ඇත්තේ කොතැනද, එයට යා හැකිද?

රාමායණයේ දී ශ්‍රී ලංකාව වෙත ඉන්දියාවේ සිට එතර වීම සඳහා රාමගේ වානර සේනාව විසින් තනන ලද පාලම ලෙස හැඳින්වෙන ආදම්ගේ පාලම — හෙවත් රාම සේතු — ශ්‍රී ලංකාවේ මන්නාරම් දූපත හා ඉන්දියාවේ පම්බන් දූපත අතර ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර් 48ක් පුරා විහිදෙන හුණුගල් වැලි තලා හා වැලි බැම්මවල දාමයකි. මෙම ව්‍යුහය බොහෝ දුරට ජලයෙන් යට වී ඇති අතර පයින් ගමන් කළ නොහැකි නමුත්, මන්නාරම් වෙරළ තීරයෙන් ලැබෙන දසුන් හා ගුවනින් ගත් ඡායාරූප එහි විශිෂ්ට සරල රේඛීය හැඩය පිළිබඳ හැඟීමක් ලබා දෙයි.

එම භූ ලක්ෂණයම ඉස්ලාමීය සම්ප්‍රදායේ දී ආදම්ගේ පාලම ලෙස හැඳින්වෙන අතර, ස්වර්ගයෙන් නෙරපා හරින ලද පසු ආදම් මෙහි සිට එතර වූ බව එම සම්ප්‍රදාය පවසයි. කවර දෘෂ්ටි කෝණයකින් බැලුවද, එම භූ විද්‍යාත්මක සැකැස්ම සැබෑ හා පුරාණ එකකි. වයඹදිග පිහිටි පැතලි, සුළඟට නිරාවරණය වූ අර්ධද්වීපයක් වන මන්නාරම ද එහි යටත්විජිත යුගයේ බලකොටුව, අරාබි වෙළෙඳුන් විසින් හඳුන්වා දුන් බව විශ්වාස කෙරෙන බයෝබැබ් ගස් හා වැදගත් පක්ෂි සංක්‍රමණ මාර්ගවලට ආසන්න වීම නිසා තනිවම ගොස් බැලීමට වටී.

රාවණා ඇල්ල හා රාවණා ගුහාව අසල සිදු වූයේ කුමක්ද?

රාමායණ කථාවට අනුව, සීතා පැහැරගත් පසු රාවණා ඇය කඳුකරයට ඉහළින් පිහිටි ගුහාවක සැඟවූ බව කියවේ. සම්ප්‍රදාය මෙම සැඟවීමේ ස්ථානය ලෙස සලකන්නේ ඌව කඳුකරයේ ඇල්ල ට ඉහළින්, දැන් රාවණාගේ නම දරන ඇල්ලේ සිට ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර් 5ක් දුරින් පිහිටි රාවණා ගුහාවයි. මෙම ගුහාව මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1,000කට වැඩි උසකින් පිහිටා ඇති අතර කෙටි නමුත් බෑවුම් සහිත ගමනක් අවශ්‍ය වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ පළල්ම ඇලිපතන්වලින් එකක් වන රාවණා ඇල්ල, පුළුල් පඩිපෙළක් වැනි පාෂාණ මුහුණතක් මතින් මීටර් 25ක් පමණ පහළට වැටෙන අතර රාවණා ඇල්ල වනජීවී අභයභූමිය තුළ පිහිටා ඇත. ඊසාන දිග මෝසම් වර්ෂාව එය පූර්ණ ධාරිතාවට ගෙන එන, ආසන්න වශයෙන් ඔක්තෝබර් සිට ජනවාරි දක්වා වැඩි වැසි සහිත මාසවල දී ඇල්ල වඩාත් විශිෂ්ට ලෙස දිස් වේ. වියළි මාසවල දී දිය ඇල්ල පටු වන නමුත් පාෂාණ මුහුණත හා අවට වනාන්තරය ගවේෂණය කිරීමට වටී. ජනප්‍රවාදයට අනුව, සීතා තම සිරගතවීමේ කාලය තුළ ඇල්ලේ පාමුල ඇති තටාකවල නාන ලදී — මෙම විස්තරය නිසා බොහෝ අමුත්තන්ට මෙම ස්ථානය නිහඬ මෙනෙහි කිරීමේ තැනක් බවට පත්ව ඇත.

සීතා අම්මන් කෝවිලේ වැදගත්කම කුමක්ද?

සීතා අම්මන් කෝවිල, හෙවත් සීතා අම්මන් කෝවිල් ලෙසද හැඳින්වෙන එය, නුවරඑළිය ආසන්නයේ සීතා එළිය හි පිහිටා ඇති අතර වඩාත්ම ක්‍රියාකාරීව වන්දනා කරනු ලබන රාමායණ මාර්ග ස්ථානවලින් එකකි. රාවණා සීතා සිරකර තබාගත් උයන වූ අශෝක වාටිකාවේ භූමියේ එය පිහිටා ඇති බව විශ්වාස කෙරේ. කෝවිලේ රාම, සීතා, ලක්ෂ්මණ හා හනුමාන්ගේ රූප පිහිටුවා ඇති අතර එය තවමත් ක්‍රියාකාරී හින්දු වන්දනා ස්ථානයකි. කෝවිල අසල දිය පාර හරහා ඇති පාෂාණ මුහුණතේ ඇති වෘත්තාකාර වළවල් භක්තිකයන් විසින් හනුමාන්ගේ පා සටහන් ලෙස වන්දනා කරනු ලැබේ.

තේ වතුවලින් හා සිසිල් කඳුකර මීදුමෙන් වට වූ පරිසරය, නූතන ලෝකයෙන් සැබැවින්ම ඉවත් වූවක් ලෙස දැනෙන වාතාවරණයක් මෙම ස්ථානයට ලබා දෙයි. පැයක පමණ රිය ගමනක් දුරින් පිහිටි හෝර්ටන් තැන්න ජාතික වනෝද්‍යානය වෙත යන ගමනක් සමඟ එය පහසුවෙන් සම්බන්ධ කළ හැකිය.

ශ්‍රී මුන්නේශ්වරම් කෝවිල යනු කුමක්ද, එය වැදගත් වන්නේ ඇයි?

වයඹ වෙරළේ හලාවත ආසන්නයේ පිහිටි ශ්‍රී මුන්නේශ්වරම් දේවස්ථාන කෝවිල රාමායණ කථාවේ විශේෂිත ස්ථානයක් හිමිකර ගනී. රාවණා — ඔහුගේ දුෂ්ට ක්‍රියා නොතකා, උගත් බ්‍රාහ්මණයෙකු වූ — මරා දැමීමෙන් පසු, බ්‍රාහ්මණයෙකු මැරීමේ පාපයෙන් මිදීම පිණිස රාම මෙම ස්ථානයේ දී ශිව දෙවියන්ට යාච්ඤා කළ බව කියවේ. මෙම කෝවිල, ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළ තීරය වටා දිශානුගතව පිහිටි පුරාණ ශිව කෝවිල් පහක් වූ පංච ඊශ්වරම්වලින් එකක් වන අතර රටේ ශුද්ධතම ස්ථාන අතර සැලකේ.

පුරාණ කාලයේ සිට මෙම සංකීර්ණය කිහිප වතාවක්ම විනාශ කොට නැවත ගොඩනඟා ඇත, විශේෂයෙන්ම පෘතුගීසි යටත්විජිත යුගයේ දී; එහෙත් එය කිසි විටෙක ක්‍රියාකාරී භාවිතයෙන් ඉවත් වී නැත. අද එය හින්දු හා බෞද්ධ භක්තිකයන් දෙපිරිසම ආකර්ෂණය කරගන්නා අතර, මෙහි පැවැත්වෙන ප්‍රධාන උත්සව සඳහා වන්දනාකරුවන් දස දහස් ගණනක් පැමිණිය හැකිය. උතුරට පැය කිහිපයක රිය ගමනක් දුරින් පිහිටි විල්පත්තුව ජාතික වනෝද්‍යානය නිසා, එක් චාරිකාවකින් උරුමය හා වනජීවීන් එකට අත්විඳීමට වයඹ දිගු ආකර්ෂණීය ගමනාන්තයක් වේ.

තවත් කවර රාමායණ මාර්ග ස්ථාන නැරඹීමට වටීද?

• දිවුරුම්පොල විහාරය, වැලිමඩ: රාම වෙත ආපසු පැමිණි පසු තම පාරිශුද්ධත්වය ඔප්පු කිරීම සඳහා සීතා අග්නි පරීක්ෂාව (ගින්නෙන් පරීක්ෂාව) සිදු කළ ස්ථානය ලෙස විශ්වාස කෙරේ. දිවුරුම්පොල යන නම ආසන්න වශයෙන් "දිවුරුම් දෙන ස්ථානය" යන්න අදහස් කරන අතර, ප්‍රාදේශීය ආරවුල් සම්ප්‍රදායානුකූලව මෙහි දී කරන දිවුරුම් මගින් විසඳා ඇත.
• උස්සන්ගොඩ, දකුණු වෙරළ: හම්බන්තොට ආසන්නයේ පිහිටි, රතු පැහැති, ශාක විරල භූමි තුඩුවකි; සම්ප්‍රදායානුකූලව රාවණාගේ පුෂ්පක විමානය සඳහා වූ ගුවන් තොටුපළ ලෙස සැලකේ. ලැටරයිට් තැනිතලාව හා එහි වෙරළබඩ පරිසරය, මිථ්‍යා සම්බන්ධය නොතකාම විශිෂ්ට නැවතුමක් බවට එය පත් කරයි.
• රාවණාගල, රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය: සබරගමු කඳුකරයේ පිහිටි නාටකීය පාෂාණමය කඳු මුදුනක් වන අතර රාවණාගේ සැඟවීමේ ස්ථානය හා සම්බන්ධ කෙරේ. රාවණාගල කඳු මුදුනෙන් විහංගම දසුන් ලැබෙන අතර, ජනප්‍රවාදය හා භූ දර්ශනය යන දෙකටම උනන්දුවක් දක්වන කඳු නගින්නන් අතර එය ජනප්‍රිය වෙමින් පවතී.
• රුමස්සල, ගාල්ල ආසන්නයේ: උණවටුනට ඉහළින් පිහිටි වනාන්තර සහිත කන්දක් වන අතර, ලක්ෂ්මණ යළි සුවපත් කිරීමට අවශ්‍ය ඖෂධීය පැළෑටි සොයා හනුමාන් ලංකාවට රැගෙන ආ හිමාලයානු කන්දේ කැබැල්ලක් ලෙස කියනු ලැබේ. එහි බෑවුම්වල වැවෙන අසාමාන්‍ය ඖෂධීය ශාක විවිධත්වය සමඟ ප්‍රාදේශීය සම්ප්‍රදාය මෙම ජනප්‍රවාදය සම්බන්ධ කරයි.
• මන්නාරම බයෝබැබ් ගස් කලාපය: මෙය නිශ්චිතවම රාමායණ ස්ථානයක් නොවූවද, මන්නාරම නගරය ආසන්නයේ ඇති පුරාණ බයෝබැබ් ගස්, ආදම්ගේ පාලමට හා අර්ධද්වීපයේ පුළුල් මිථ්‍යා භූ දර්ශනයට යන ගමනක් සම්පූර්ණ කරයි.

රාමායණ මාර්ග චාරිකාව සැලසුම් කරන්නේ කෙසේද?

ප්‍රායෝගික රාමායණ මාර්ග චාරිකාවක් සාමාන්‍යයෙන් ආරම්භ වන්නේ වයඹ දිගින් — මන්නාරම හා ශ්‍රී මුන්නේශ්වරම් නැරඹීමෙන් — පසුව මහනුවර හරහා අභ්‍යන්තරයට ගොස් කඳුකරයට නැඟී සීතා එළිය, දිවුරුම්පොල හා ඇල්ල ප්‍රදේශය වෙත ළඟා වේ. ඇල්ලේ සිට මාර්ගය දකුණු දෙසට බැස උස්සන්ගොඩ දෙසට ගොස්, ගාල්ල ආසන්නයේ රුමස්සල හරහා දකුණු වෙරළ ඔස්සේ කොළඹ වෙත නැවත පැමිණේ.

පෞද්ගලික වාහනයක් හා රියදුරෙකු ඇතැයි සිතමින්, මෙම චාරිකාව දින 5ක් සිට 7ක් ඇතුළත පහසුවෙන් රිය පැදවිය හැකිය — මෙම ස්ථාන කිහිපයක් අතර පොදු ප්‍රවාහනය සීමිත හෝ ඍජු නොවේ. බොහෝ අමුත්තන් රාමායණ මාර්ගය පුළුල් ශ්‍රී ලංකා චාරිකාවකට ඇතුළත් කිරීමට තෝරා ගනිති; එය උතුරු මැද කලාපයේ සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණය හෝ දකුණේ වනජීවී උද්‍යාන සමඟ යුගල කරති.

රාමායණ මාර්ගයේ සංචාරය කිරීමට හොඳම කාලය කවදාද?

රාමායණ මාර්ගය දිවයිනේ විවිධ දේශගුණ කලාප හරහා විහිදෙන බැවින්, සෑම අතින්ම සුදුසු එක් මාසයක් නැත. සාමාන්‍ය නියමයක් ලෙස, දෙසැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලය බටහිර හා දකුණු වෙරළ තීරවල වඩාත්ම විශ්වාසදායක වියළි කාලගුණය ලබා දෙන අතර, ඇල්ල හා නුවරඑළිය අවට කඳුකර ස්ථාන ජනවාරි සිට අප්‍රේල් දක්වා වඩාත් පැහැදිලි හා අඩු වැසි සහිත වේ. වයඹ දිග මන්නාරම කලාපය සාමාන්‍යයෙන් වඩාත්ම වියළි වන්නේ මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා ය.

මෙම මාර්ගය අනෙකුත් ශ්‍රී ලංකා ගමනාන්ත සමඟ ඒකාබද්ධ කරන අමුත්තන්ට, දිවයින පුරා සංචාරය සඳහා වඩාත්ම සමතුලිත කාල වකවානුව ලෙස ජනවාරි සිට මාර්තු දක්වා කාලය පුළුල් ලෙස සැලකේ. විශේෂයෙන්ම රාවණා ඇල්ල ඔක්තෝබර් සිට ජනවාරි දක්වා වැසි වලින් පසු එහි පූර්ණ ධාරිතාවෙන් පවතී — එබැවින් එම කාලය තුළ ඇල්ල වෙත යන ගමනක් සැලසුම් කිරීමෙන්, ඉඳහිට ඇද හැළෙන වැස්සේ වියදමින් වඩාත් නාටකීය දිය ඇල්ලක් නැරඹිය හැකිය.