මයුර නැටුම — සිංහලෙන් වචනාර්ථයෙන් "මොනර නැටුම" — ශ්රී ලංකාවේ වඩාත් දෘශ්යමය වශයෙන් සුවිශේෂී සම්භාව්ය නර්තන කලාවන්ගෙන් එකකි. උඩරට නර්තන සම්ප්රදාය තුළ මුල් බැසගත් එය, මොනරාගේ ස්වභාවික හැසිරීම නිරවද්ය චලන, වස්ත්රාභරණ සහ රිද්මයේ ශබ්දකෝෂයක් බවට පරිවර්තනය කරයි. මහනුවර සංස්කෘතික සංදර්ශනයකට හෝ උත්සවයකට සහභාගී වන අමුත්තන්ට, මයුර නැටුම බොහෝ විට මතකයේ වැඩිම කලක් රැඳී තිබෙන අංගයයි.
මයුර නැටුමේ සම්භවය කුමක්ද?
මයුර නැටුම අයත් වන්නේ සියවස් ගණනාවක් පුරා මධ්යම ශ්රී ලංකාවේ කඳුකර ප්රදේශයේ වර්ධනය වූ, උඩරට රාජධානි සමයේ දී පිරිපුන් ස්වරූපයකට පත් වූ උඩරට නර්තන ශෛලීන්ගේ පුළුල් පවුලටයි. සතුන් සහ ස්වභාවධර්මය අනුකරණය කරන නර්තන වර්ගයක් වන අනෙකුත් වන්නම් මෙන්ම, මොනර නැටුම ද කලාත්මක සම්ප්රදාය සහ ආගමික සංකේතවාදය යන දෙකින්ම පෝෂණය ලබයි. බෞද්ධ හා හින්දු නිරූපණ කලාවේ මොනරා දිගු කලක සිට දිව්යමය ආරක්ෂාව හා අධ්යාත්මික පවිත්රත්වය සමඟ සම්බන්ධ කර ඇති අතර, එය නර්තනයට විනෝදාස්වාදයෙන් ඔබ්බට විහිදෙන අර්ථයක් ලබා දෙයි.
මෙම ස්වරූපය ඇසළ පෙරහැර උත්සවය සමඟ සමීපව සම්බන්ධ වන අතර, එහි දී උඩරට නර්තනය — එහි නොයෙක් රූපවලින් — භක්තියේ හා සැමරුමේ ක්රියාවක් ලෙස සියවස් ගණනාවක් පුරා ඉදිරිපත් කර ඇත. මයුර නැටුම පිරිමි සහ ගැහැණු නර්තන ශිල්පීන් දෙපිරිස විසින්ම ඉදිරිපත් කරනු ලබන අතර, දෙපිරිස අතර නර්තන රචනාත්මක අවධාරණය සුළු වශයෙන් වෙනස් වේ.
මයුර නැටුමේ වස්ත්රාභරණ මෙතරම් සුවිශේෂී වන්නේ ඇයි?
වස්ත්රාභරණ හුදු අලංකාරයකට වඩා ප්රසංගයේ අනිවාර්ය අංගයකි. නර්තන ශිල්පීන් පළඳින්නේ මොනරාගේ සුප්රකට දර්ශනය ප්රතිනිර්මාණය කරන පුළුල් මොනර පිල් විදුලිපතක් සවිකළ විසිතුරු හිස්වැස්මකි. ඉතිරි ඇඳුම — සාමාන්යයෙන් මනාව මැසූ කබායක් සහ සායක් හෝ ඔතාගත් පහළ වස්ත්රයක් — මොනර පිල්, දිලිසෙන රෙදි සහ සෑම හැරීමකදීම ආලෝකය පරාවර්තනය කරන ලෝහමය අලංකරණවලින් ස්ථරගත කර ඇත.
සාම්ප්රදායික රිදී හෝ රිදී ආලේපිත ආභරණ අත් සහ පපුව අලංකාර කරයි; මෙය පුළුල් උඩරට නර්තන ඇඳුම් සමඟ බෙදාගන්නා ලක්ෂණයකි. දර්ශන අනුපිළිවෙලේ දී නර්තන ශිල්පියා දෑත් විවර කර පසුපසට නැමෙන විට, හිස්වැස්මේ සම්පූර්ණ විදුලිපත මුහුණ වටා මොනරෙකුගේ වලිගය ශරීරය වටා මෙන්ම රාමු කරයි — මෙම දෘශ්ය සමානතාව නිර්මාණය කිරීමට වස්ත්රාභරණ විශේෂයෙන්ම නිර්මාණය කර ඇත.
මෙම නර්තනය නිර්වචනය කරන චලන සහ ශිල්පීය ක්රම මොනවාද?
මයුර නැටුම තාක්ෂණික වශයෙන් ඉල්ලුම් සහගත ය. එහි චලන ශබ්දකෝෂයට ඇතුළත් වන්නේ:
- පාද චලන රටා — බෙර රිද්ම සමඟ පහරින්-පහරට ගැළපෙන සමමුහුර්ත නොවන පියවර අනුපිළිවෙල
- අත් සංඥා (මුද්රා) — සම්භාව්ය දකුණු ආසියානු නර්තන ව්යාකරණයෙන් ලබාගත් නිරවද්ය ඇඟිලි සහ මැණික්කටු පිහිටීම්, පිල් පිරිමැදීම, ඇවිදීම සහ පියාපත් විදහා පෑම නිරූපණය කිරීමට භාවිතා කරයි
- ගෙල හුදකලා කිරීම් — ජීවමාන මොනරෙකුගේ ලාක්ෂණික හිස් චලන අනුකරණය කරන තියුණු පාර්ශ්වික චලන
- බිම් වැඩ සහ විස්තාරණ — උස් වූ, දෑත් විවර කළ දර්ශන ඉරියව් බවට සංක්රමණය වන පහත් නැමී සිටින ඉරියව්, පෙම් සැරසිලි දර්ශනය නිරූපණය කරයි
- වෘත්තාකාර හැරීම් — පිහාටු සහිත හිස්වැස්ම පිටතට විහිදීමට ඉඩ සලසන කැරකෙන අනුපිළිවෙල, සම්පූර්ණයෙන් විදහාගත් වලිගයක මිත්යාව නිර්මාණය කරයි
නර්තනයේ සෑම කොටසක්ම නිශ්චිත හැසිරීමකට අනුරූප වේ: ආහාර සෙවීම, සීරුවෙන් සිටින ඉරියව්ව, පෙම් සැරසිලි දර්ශනය සහ විවේකයට නැවත පැමිණීම. උඩරට නර්තන සම්ප්රදාය හුරුපුරුදු පළපුරුදු ප්රේක්ෂකයන්ට සෑම අදියරක්ම කථාවක් ලෙස කියවිය හැක.
මයුර නැටුමට සහාය වන සංගීත භාණ්ඩ මොනවාද?
ප්රධාන සහායක භාණ්ඩය වන්නේ උඩරට බෙරය හෙවත් ගැට බෙරයයි — දෑතින් වාදනය කරන ද්විත්ව මුහුණත් බැරල් බෙරයක් වන අතර එය මූලික රිද්ම ව්යුහය සපයයි. එයට සහාය වන්නේ තම්මැට්ටම (කුඩා කෙටල් බෙර යුගලයක්) සහ බොහෝ විට හොරණෑව, ඕබෝවකට සමාන ද්විත්ව-පට්ටම් සුළං භාණ්ඩයක් වන අතර, එහි නාසික ස්වරය තනුමය පටිපාටියට ස්තරයක් එක් කරයි. ආරම්භක අනුපිළිවෙලවල් තුළ වේගය මනින ලද ගමනකින් ආරම්භ වී ක්රමයෙන් වේගවත් වෙමින්, නර්තන ශිල්පියාගේ දරාගැනීමේ ශක්තිය සහ නිරවද්යතාව පරීක්ෂා කරන වේගවත් හා සංකීර්ණ උච්චතම අවස්ථාවකට ළඟා වේ.
ශ්රී ලාංකික සංස්කෘතියේ මොනරාගේ සංකේතාත්මක අර්ථය කුමක්ද?
බෞද්ධ සම්ප්රදායේ, මොනරා නියෝජනය කරන්නේ වස පෝෂණය බවට පරිවර්තනය කිරීමේ හැකියාවයි — හානිකර මානසික තත්ත්ව ප්රඥාව බවට පරිවර්තනය කිරීමේ උපමාවකි. හින්දු නිරූපණ කලාවේ, මොනරා යනු ශ්රී ලංකාවේ පුළුල් ලෙස වන්දනාමාන කරන මුරුගන් (ස්කන්ධ) දෙවියන්ගේ වාහනයයි. මෙම ද්විත්ව අනුනාදය මයුර නැටුමට බෞද්ධ භක්ති උත්සව සහ පුළුල් පොදු සැමරුම් යන දෙකටම සුදුසු සංස්කෘතික ගැඹුරක් ලබා දෙයි. සමහර සන්දර්භවල නර්තනය ඉදිරිපත් කිරීම හුදු කලාත්මක එකක් නොව පින් රැස් කිරීමේ සහ අධ්යාත්මික පූජාවක ක්රියාවක් ලෙස අවබෝධ කරගනී.
අමුත්තන්ට ශ්රී ලංකාවේ මයුර නැටුම රඟ දකින අයුරු දැකිය හැක්කේ කොතැනදීද?
සත්ය උඩරට නර්තන සංදර්ශන — මයුර නැටුම ඇතුළුව — නැරඹීමට වඩාත්ම විශ්වාසදායක ස්ථාන වන්නේ මහනුවර නගරයේ සහ ඒ අවට සංස්කෘතික මධ්යස්ථානයි. ස්ථාන කිහිපයක් අමුත්තන් සඳහා සකස් කළ රාත්රී සංදර්ශන පවත්වන අතර, ඒවා ආසන්න වශයෙන් පැය 1ක් පමණ පවතින අතර නර්තන ආකාර කිහිපයක් ආවරණය කරයි. ලක්පුර විසින් පිරිනමන මහනුවර නගර චාරිකාව සාමාන්යයෙන් මෙම සංදර්ශනවලින් එකක් ඇතුළත් කරයි. අතිරේකව, මයුර නැටුම විශාල විහාර උත්සවවලදී, විශේෂයෙන් කඳුකර ප්රදේශයේ ද, ඉඳහිට මහනුවර කලාපයේ දේපළවල හෝටල් සංස්කෘතික සන්ධ්යාවන්හි ද දැකිය හැක.
ගැඹුරු උනන්දුවක් ඇති අයට, සමහර නර්තන පාසල් කෙටි කාලීන සිසුන් බාර ගනී; උඩරට නර්තන පාසලක අර්ධ-දින නිරීක්ෂණ සැසියක් වේදිකා සංදර්ශනයකට වඩා තාක්ෂණය පිළිබඳ පොහොසත් අවබෝධයක් ලබා දිය හැක.
අද මයුර නැටුම උගන්වන්නේ සහ සංරක්ෂණය කරන්නේ කෙසේද?
උඩරට නර්තනය සම්ප්රේෂණය කිරීම — මයුර නැටුම ඇතුළුව — බොහෝ දුරට පවත්වාගෙන යන්නේ ගුරුකුල ශෛලියේ ඉගැන්වීම තුළිනි, එහි දී සිසුන් වසර ගණනාවක් පුරා ජ්යෙෂ්ඨ ගුරුවරයෙකු යටතේ සෘජුව ඉගෙන ගනී. ශ්රී ලංකාවේ රජයේ පිළිගත් නර්තන ආයතන කිහිපයක් සහ විශ්වවිද්යාල කලා පීඨ උඩරට නර්තන විෂයයන් විධිමත් ලෙස උගන්වයි. සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්යාංශය වැනි ආයතන විසින් පරිපාලනය කරන තරඟ විභාග සහ සංස්කෘතික සම්මාන මෙම සම්ප්රදායට ආයතනික සහාය සපයයි. ජාත්යන්තරව, ඕස්ට්රේලියාවේ, එක්සත් රාජධානියේ සහ කැනඩාවේ ශ්රී ලාංකික ඩයස්පෝරා ප්රජාවන් ප්රජා උත්සවවලදී මයුර නැටුම රඟ දක්වන ක්රියාකාරී උඩරට නර්තන කණ්ඩායම් පවත්වාගෙන යන අතර, එමඟින් මෙම ස්වරූපය නව ප්රේක්ෂකයන් වෙත ළඟා වීමට උපකාරී වේ.
මයුර නැටුම අනෙකුත් දකුණු ආසියානු මොනර නැටුම් සමඟ සම්බන්ධද?
මොනර නැටුම් දකුණු සහ අග්නිදිග ආසියානු නර්තන සම්ප්රදායන් කිහිපයකම දක්නට ලැබේ — විශේෂයෙන්ම තමිල්නාඩුවේ මයිල් ආට්ටම සහ විවිධ බුරුම නර්තන ස්වරූප — එය කලාපය පුරා කුරුල්ලාගේ බෙදාගත් සංස්කෘතික වැදගත්කම පිළිබිඹු කරයි. කෙසේ වෙතත්, මයුර නැටුම එහි තාක්ෂණික සම්මුතීන්, වස්ත්රාභරණ නිර්මාණය සහ සංගීත සහාය අතින් සුවිශේෂී ලෙස ශ්රී ලාංකික ය. විශේෂයෙන්ම උඩරට බෙර වාදන ශෛලියට අසල්වැසි සම්ප්රදායන්හි සෘජු සමානතාවයක් නොමැති අතර, එය නර්තනයට ශ්රී ලාංකික ප්රසංග කලාවන් හුරුපුරුදු ඕනෑම අයෙකුට වහා හඳුනාගත හැකි ශබ්දමය අනන්යතාවයක් ලබා දෙයි.
ආශ්රිත ලිපි
සමීපව සම්බන්ධ මාතෘකා පිළිබඳ පිටු 4.


