හොරණෑව යනු ශ්රී ලාංකික ද්විත්ව නළ සුළං වාද්ය භාණ්ඩයයි; එය Kandyan pipe හෙවත් temple clarinet යනුවෙන් ද හඳුන්වනු ලැබේ. එය ඔබෝ හා වෙනත් සංස්කෘතිවල විවිධ නම් යටතේ දක්නට ලැබෙන ද්විත්ව නළ වාද්ය භාණ්ඩවලට ඥාති සම්බන්ධ වන නමුත්, සිංහල බෞද්ධ චාරිත්ර සංගීතය තුළ එය තමන්ගේම ස්වභාවයක් ගොඩනඟා ගෙන ඇත. මෙය අලංකාරාත්මක අනුකෘතියක් නොව, සම්ප්රදායික රටාවට අනුව විශේෂඥ කලාකරුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද, ක්රීඩා කළ හැකි භාණ්ඩයකි. සිංහල බෞද්ධයන් අතර එය අධ්යාත්මිකත්වය සමඟ බැඳී ඇති අතර, රාජකීය හා ආගමික අවස්ථාවල භාවිත වන වාද්ය භාණ්ඩයක් ලෙස බොහෝ කලක් සිට සලකනු ලැබේ.
පංචතූර්ය යනුවෙන් හඳුන්වන වාද්ය භාණ්ඩ ස්වදේශීය වර්ගීකරණය තුළ, හොරණෑව සුෂිර — එනම් ඊ ශ්වාස ශ්රේණිය — යටතේ වැටේ. එම පද්ධතිය මත ගොඩනැගී ඇති චාරිත්ර ගායනා කණ්ඩායම් තුළ, එය බෙර — ඒ අතර තම්මැට්ටම — හා සම තත්ත්වයෙන් නිලය දැරුවේ ය; ඒවාට යටත් ව නොව, ඒකල තාලයකට පමණක් රැගෙන යා නොහැකි ස්වර රේඛාව සපයමින්. එය දකුණු පළාතේ සහ Kandy ඇතුළු බෞද්ධ විහාර මංගල්ය හා පෙරහැර ශෝභා යාත්රාවලදී ශ්රවණය කළ හැකි අතර, සොකරි, කෝලම් හා නාඩගම් යන සම්භාව්ය සිංහල රංග කලා රූපවල ද එය ඇසේ.
එහි නාදය විනිවිද යන, ඉහළ ස්වරයකින් යුත් එකක් වන අතර, ශාලාවක් පිරවීම සඳහා නොව, විවෘත විහාර පරිශ්රවල එළිමහනේ ඈතට ඇසෙන ලෙස ගොඩනැගී ඇත. දක්ෂ වාදකයින් ආශ්වාස නොකර නිරවිච්ඡින්න ස්වර රේඛාවක් පවත්වා ගැනීමට කාන්ද්රීය හුස්ම ශිල්පය භාවිත කරති; දක්ෂ වාදකයෙකුගේ නිර්ණායක ලක්ෂණය ලෙස සලකනු ලබන්නේ මෙම ශිල්පයයි. මෑත දශකවල දී මෙම ශිල්පය ප්රගුණ කළ වාදකයින්ගේ සංඛ්යාව අඩු වී ඇත.
භාණ්ඩය කොටස් හතරකින් සෑදී ඇත:
- මූහුක්කුව — අග්රය ඇති ලෝහ සීනුව.
- හොරණේ කන්ද — ඇඟිලි සිදුරු සහිත ප්රධාන ශරීරය.
- නල්ලි කුර — මවුත්පීස් ප්රධාන ශරීරයට සම්බන්ධ කරන ලෝහ නළය.
- ඉපියාව — පාල් කොළවලින් සාදා නූලෙන් බැඳි ද්විත්ව නළය.
ලෝහ කොටස් සාමාන්යයෙන් තඹ, රතු-ලෝහ (brass) හෝ රිදී වලින් සෑදී ඇති අතර, ප්රධාන ශරීරය කළුවර හෝ නෙදුන් දැව ලෙල්ලාගෙන නිර්මාණය කෙරේ. හොරණෑවක් සෑදීමේ සම්මත සම්ප්රදායික ක්රමයක් පවතින අතර, ශ්රී ලංකා හි වාද්ය භාණ්ඩ ශිල්පීන් අතර එය ලිඛිතව සටහන් නොකොට, වාචික ව පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට දරා ගෙන යයි.
- උස: 28cm
- පළල: 8cm
