මඩොල් දූව

මඩොල් දූව යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු වෙරළ තීරයේ, ගාල්ලෙන් නැගෙනහිරට කිලෝමීටර් 15ක් පමණ දුරින් කොග්ගල වැවේ ඇළ දොළ අතර ඇති කුඩා දූපතකි. මේ දූව, මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ ගේ අමරණීය සිංහල නවකතාවේ — ඒ නමින්ම හඳුන්වන — කතාවේ පසුබිම ලෙස ප්‍රකට ය; ශ්‍රී ලාංකික පාසල් දරු දරුවන් පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ ඒ නවකතාව කියවමින් හැදී වැඩී ඇත. අද දා, කොග්ගල වැවේ බෝට්ටුවෙන් ගොඩ එන සංචාරකයෝ, නූතන සිංහල සාහිත්‍යයේ වඩාත් ප්‍රිය නවකතාවලින් එකට ජීවය දුන් භූ දර්ශනය සොයා ගෙන් ඒ දූව වෙත ළඟා වෙති.

මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ කව්රුන් ද? මඩොල් දූව ඇයි වැදගත් ද?

මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ (1890–1976) නූතන සිංහල නවකතාවේ පියා ලෙස පුළුල් ලෙස සැළකේ. කොග්ගල ගම්මානයේ ඉපිද, ළමා කාලයේ සිට හොඳින් හඳුනාගත් කලපුව, දූපත් සහ ධීවර ජනතාව, 1947 දී ප්‍රථමවරට ප්‍රකාශිත මඩොල් දූව නවකතාව ලිවීමේ දී ඔහු ආශ්‍රය කළේ ය. එම නවකතාව, ජනතාවෙන් ඉවත් කරලූ තරුණ කොල්ලන් කණ්ඩායමක් — උපාලි, ජින්නා, රණදේව, දඟදාස, සහ සිරිපාල — ජනශූන්‍ය දූව තම රැකවරණය ලෙස ගෙන, එහිදී ජීවිතය ගොඩ නගා ගැනීමට ගන්නා අරගලය හා ගැටෙයි. 1976 දී, වික්‍රමසිංහ ජීවිතයෙන් සමුගත් ඒ ම වර්ෂයේ ම, ඒ නවකතාව චිත්‍රපටයක් ලෙස රූගත කෙරිණ; ඒ හරහා ශ්‍රී ලංකාවේ සාංස්කෘතික මතකයේ ඒ දූපතේ ස්ථානය තවදුරටත් ශක්තිමත් විය.

කොග්ගලේ වික්‍රමසිංහ ගේ හිටපු නිවස කෞතුකාගාරයකට පරිවර්තනය කර ඇත. ඒ ගොඩනැගිල්ලෙහි ඔහුගේ පෞද්ගලික දේ දෑ, ව්‍යාප්ත සිංහල ජන සාරංගී එකතුවක් සමඟ — ජන නිර්මාණ ලී ගහට, උළෙල වෙස් මුහුණු, සහ ජන නර්තකයෝ පැළඳූ ඇඳුම් — ආරක්ෂා කෙරේ. ශ්‍රී ලංකාවේ සාහිත්‍යමය හා සාංස්කෘතික උරුමය කෙරෙහි සිත් ගන්නා සංචාරකයන්ට, ඒ කෞතුකාගාරය, දූව ම සංචාරය කිරීමේ ස්වභාවික අනුබද්ධ රසාස්වාදයකි.

මඩොල් දූව දූපතේ ඔබට දක්නට ලැබෙන දේ මොනවා ද?

දූව කුඩා ය; නිහඬ ය. එහි වඩාත් හඳුනාගත හැකි සලකුණ නම් සෙක්කු ගල — සාම්ප්‍රදායික තෙල් ඇඹරුම් ගල — ය; වික්‍රමසිංහ ගේ නවකතාවේ ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් හොබවන ඒ ගල, අදටත් දූවේ ම ඇත. වෙරළ දිගේ ඇවිද යන සංචාරකයන්ට, ඝන කඩොළු නිකෙතන හා, නවකතාකරුවෙකු ඒ ස්ථානය අව්‍යාජ සැඟවෙන ස්ථානයක් ලෙස මනසින් ඇඳ ගැනීමේ හේතු කවරේදැ යි පහසුවෙන් වටහා ගත හැකි නිශ්ශබ්දතාවක් හමු වේ.

මඩොල් දූව වෙත ගමන ගමනාන්ත සංචාරය ම තරම් ඵලදායී ය. කොග්ගල වැව, ශ්‍රී ලංකාවේ ලොකු ම ස්වභාවික වෙරළ කලපු අතර එකකි; දිය ඇලි ගණනාවකින් පෝෂිත ව, කඩොළු වගුරු මගින් ඉන් ප්‍රිත ය. දූව කරා ගෙවෙන ගමන්, බෝට්ටු සංචාරයේ දී කත්දූව දූපත ජාතිය ගිය සිදුවීම් ලෝකයෙන් සනාථ කෙරෙන, ද්විතීය ලෝක යුද සමයේ සමුද්‍ර ගුවන් නෞකා භූමියක් ලෙස ආශ්‍රය කළ බව කියැවෙන, නිශ්ශබ්ද හා ශාකෝපශාකිත තුළිකාවක ස්ථානයක් ලෙස — ඒ දූව ගෙන් යයි. වැවේ අනෙකුත් කුඩා දූපත් හෙළ කොකු, ශාලිකා, සහ හෙළ ජල කූකු ඇතුළු ජල සපා කොළ ජාතීන්ගේ සමාජ රැඳී ගෙන සිටින්නේ, දහවල සිට සන්ධ්‍යාව කරා, කඩොළු ශාඛා දිගේ ය.

• සෙක්කු ගල: නවකතාවේ සඳහන් තෙල් ඇඹරුම් ගල, දූවේ අදටත් දකින්නට ඇත.
• කඩොළු වනාන්තර: වැවේ ඉවුරු ශ්‍රී ලංකාවට හට ආවේනික ජාතීන් ඇතුළු කඩොළු ශාක ජාතීන් ගණනාවකට ආශ්‍රය දේ.
• කත්දූව දූපත: වැව හරහා ගෙවෙන ගමනේ ඓතිහාසිකව ආකර්ශනීය නතරවීමකි.
• කුරුළු ජීවය: හෙළ කොකු, ශාලිකා, හෙළ ජල කූකු සහ අනෙකුත් ජල සපා කොළ කුරුළු, විශේෂයෙන් ම අළු කාල හා දිවා අවසානයේ, සාමාන්‍යයෙන් දකින්නට ලැබේ.
• මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ කෞතුකාගාරය: කොග්ගලේ ප්‍රධාන ගොඩබිමේ, වැවේ ඉවුරෙන් ස්වල්ප දුරකිනි.

ගාල්ල හෝ කොළඹ සිට මඩොල් දූව වෙත ඔබ කෙසේ ළඟා වේ ද?

කොග්ගල සහ ගාල්ල සහ මාතර අතර වෙරළ මාර්ගයේ (A2) පිහිටා ඇත. ගාල්ල සිට ඔරු ගමන විනාඩි 20–25 ක් පමණ ගත වේ; කොළඹ සිට, රථ වාහන තත්ත්වය අනුව, පැය දෙකහමාරක සිට තුනක් දක්වා ගත කරන්නට සූදානම් වන්න. ළගම ම දුම්රිය ස්ථානය කොළඹ–මාතර වෙරළ මාර්ගයෙන් සේවය ලබන කොග්ගල ය. කොග්ගල වැව සංචාර, කොග්ගල ප්‍රදේශය ආසන්නයේ ඇති වැවේ ඉවුරෙන් ආරම්භ වේ; ප්‍රාදේශීය බෝට්ටු නිළධාරීන්, මඩොල් දූව සහ අනෙකුත් දූපත් ගණනාවක් ඇතුළත් මඟ පෙන්වූ ගමන් ඉදිරිපත් කරති. ගාල්ල නගර සංචාරය, කොග්ගල වැවේ දහවල ගත කිරීමත් සමඟ ස්වභාවිකව ගළපේ; ඒ හරහා, දකුණු වෙරළේ රසවත් සහ විවිධ ලෙස ගෙවෙන දිනයකි.

කොග්ගල වැව සහ මඩොල් දූව සංචාරය සඳහා හොඳ ම කාලය කවදා ද?

දකුණු වෙරළ, දෙසැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා, ශීතල ඊසාන දිග මෝසම් හේතුවෙන් දූපතේ ඉතිරි ප්‍රදේශ ජල ජලයෙන් ඇති වෙද්දී, වඩාත් ශුෂ්ක හා සන්සුන් කාළගුණය අත්විඳියි. ඒ මාසවලදී, වැවේ තත්ත්වය සාමාන්‍යයෙන් ශාන්ත ය; ඒ නිසා බෝට්ටු සංචාරයේ සුවදායී ය. නිරිතදිග මෝසම, මැයි මාසය පමණ ළඟා ව ජූනි හා ජූලි හරහා තීව්‍ර ව, ඒ වෙරළට රළු රළ හා වැඩිපුර වැසි ගෙනෙයි; බොහෝ ස්ථානවල කෙටි සංචාර, හිතකර දිනවලදී, ඒ කාලයේ ද කළ හැකි ය. කූරුළු නිරීක්ෂණය, ඔක්තෝබර් සිට මාර්තු දක්වා ආසන්නව සංක්‍රමණික ජාතීන් ස්ථිර ගහනය ඉහළ නැංවීම සමඟ, වසර පුරාවට ම ප්‍රතිලාභදායකිය.

කොග්ගල ආසන්නයේ තවත් කළ හැකි දේ මොනවා ද?

කොග්ගල සහ ඒ ආශ්‍රිත වෙරළ තීරය, මඩොල් දූවේ සාහිත්‍ය සංචාරයෙන් ඔබ්බට අත්දැකීම් ගොන්නක් ලබා දේ. කොග්ගල සමුද්‍ර කැස්බෑ සංරක්ෂණ ව්‍යාපෘතිය, නගරය ආසන්නයේ, 1990 ගණන්වල සිට, වෙරළ මත කූඩු ගා ගෙන, ඒ වෙරළේ කූ ගා ගන්නා සමුද්‍ර කැස්බෑ ජාතීන්ගේ බිත්තර ආරක්ෂා කර හා පෝෂණය කිරීමේ කාර්යයේ නිරත ව ඇත. ආරක්ෂණ වැඩ සටහන ගැන ඉගෙන ගන්නා, සහ ය සෘතුවේ, බිත්තරගෙන් නිකුත් වූ කිනිත්ත බිළිඳු දකින්නා සංචාරකයන්ට ඒ අවස්ථාව ලැබේ. ආසන්නයේ කැස්බෑ ආරක්ෂා කිරීමේ කාර්ය ය ගැන වැඩිදුර දැනගන්නා, කොග්ගල සමුද්‍ර කැස්බෑ සංරක්ෂණ ව්‍යාපෘතිය පිටුව බලන්න.

ඉඩිකඩ ස්ථානවල — ශ්‍රී ලංකාවට ම ඒ දකුණු වෙරළ කොටසේ ආවේනික — කොරළ ධීවර, අදටත් කොග්ගල සහ වෑලිගම ආසන්නයේ සිළු ගොළු නිකිරිල්ල ගානේ ටිකිරෝල් ගසාගෙන සිටිති. මාදු ගඟ සෆාරි, බලපිටිය ආසන්නයේ වෙරළ ඉදිරිපිට, කඩොළු හා දූපත් බෝට්ටු සංචාරයේ සිරසා අත්දැකීමක් ලබා දෙන අතර, දකුණු වෙරළේ අතිරේක දිනයක් ඇත්නම්, ඒ ගමන සලකා බලන්නේ ය.

සිංහරාජ වන රක්ෂිතය, ශ්‍රී ලංකාවේ ශේෂ ව ඇති ප්‍රාථමික පහතරට වැසි වනාන්තරයේ අවසාන ශක්‍ය කොටස හා UNESCO ලෝක උරුමයක් ලෙස, කොග්ගල සිට ඇතුළු ගමාන්ත කිලෝමීටර් 60–70ක් පමණ ඇත; ඒ නිසා, දකුණු වෙරළේ රාත්‍රී ගණනාවක් රැඳෙන සංචාරකයන්ට ඒ ගමන කළ හැකි ය.

මඩොල් දූව දූව ළමුන්ට ගැළපේ ද?

පාසලේ ඒ නවකතාව කියවූ ලොකු ළමුන් සමඟ ගමන් කරන පවුල්වලට, ඒ දූව විශේෂයෙන් ම සුදුසු ය — දූවේ භූ දර්ශනය, පන්ති කාමරයේ ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට අසීරු, නවකතාවේ කතාව ස්පර්ශ කළ හැකි ලෙස ජීවමාන කරයි. බෝට්ටු ගමන කෙටි ය; සන්සුන් කාළගුණයේ, මෘදු ය. ඉතාමත් කුඩා ළමුන්ව ජල තීරයේ දී ඉතාමත් ප්‍රවේශමෙන් නිරීක්ෂණය කළ යුතු ය. දූවේ ම ස්ථිර සංචාරක යටිතල පහසුකම් නොමැති බැවින්, ජලය සහ ඔබට අවශ්‍ය ලෝළු ගෙනෙන්නත් අමතක නො කරන්න.

වැවේ ආරක්ෂණ ගැටලු

කොග්ගල වැව, ඉවුරු ආක්‍රමණය, කෘෂිකාර්මික දිය ඇළ ගැලීම, සහ ඉවුරු ආශ්‍රිත අවිධිමත් කසළ බැහැර කිරීම නිසා අඛණ්ඩ පීඩනයකට ලක් ව ඇත. කාන්දු ජාල ස්ථාන ද සපා කොළ ලෙස ක්‍රියා කරමින් පක්ෂීන්ට රැකවරණය සළසන කඩොළු ඉවුරු, ස්ථාන ගණනාවකදී ක්ෂය ව ඇත. සංචාරකයෝ, වගකිවයුතු ක්‍රියාකරුවන් සමඟ ගමන් කරන, වැව් ආශ්‍රිතව කසළ ඉවත නො ලෙස, සහ ඒ දූව සංචාරයට ලොකු ආශාවක් ජනනය කරන ස්වභාවික පරිසරය ගරු කරන ලෙස දිරිමත් කෙරේ.