Gamperaliya is een roman van Martin Wickramasinghe, voor het eerst verschenen in 1944. Dit is een Singalese uitgave van Sarasa. Het boek wordt algemeen beschouwd als de eerste Singalese roman in de realistische traditie en wordt vaak de grootste roman in die taal genoemd.
Het verhaal speelt zich af in het begin van de twintigste eeuw in Koggala, het kustdorp in het zuiden van Sri Lanka waar Wickramasinghe werd geboren. Het volgt het huishouden van Muhandiram Kaisaruwatte, een grondbezittende familie die in het oude herenhuis, de Maha Gedara, woont. Piyal, een jongeman die de dochters Anula en Nanda Engelse les geeft, wordt verliefd op Nanda, maar haar ouders weigeren het huwelijk omdat het beneden de stand van de familie zou zijn, en zij wordt in plaats daarvan uitgehuwelijkt aan Jinadasa Lamahewa. Piyal vertrekt naar Colombo en wordt succesvol in de handel, terwijl de familie Kaisaruwatte na de dood van de Muhandiram in verval raakt. Jinadasa trekt weg om zijn geluk in de handel te beproeven en sterft in armoede, en uiteindelijk trouwen Nanda en Piyal.
Aan de hand van het lot van één familie schetst de roman het verdwijnen van de oude dorpsorde onder Brits bestuur: de grondbezittende adel verliest terrein aan een opkomende, Engelstalig opgeleide handelsklasse, en de gebruiken van het dorpsleven maken plaats voor de commerciële cultuur van de stad. Critici hebben het alledaagse Singalese idioom en de psychologisch getekende personages geprezen. De titel is in het Engels weergegeven als Dorp in overgang en Veranderend dorp, en de Engelse vertaling van Lakshmi de Silva en Ranga Wickramasinghe verschijnt als Uprooted.
Gamperaliya opent een trilogie die wordt voortgezet in Kaliyugaya (1957) en Yuganthaya (1949), waarin de nakomelingen van Nanda en Piyal worden gevolgd. Lester James Peries verfilmde het boek in 1963, met Henry Jayasena als Piyal en Punya Heendeniya als Nanda; de film won de Gouden Pauw voor beste film op het Internationaal Filmfestival van India in New Delhi in 1964.
Het boek is geschikt voor lezers van het Singalees die een hoeksteen van de moderne Singalese fictie zoeken, en voor iedereen die de film van Peries kent en het boek erachter wil lezen.
- Auteur: Martin Wickramasinghe
- Uitgever: Sarasa
- Verschenen: 1944
- Taal: Singalees
- Pagina's: 222
- ISBN: 9789550201365
