වෙරළ සහ කඳුකරය (දින 8)

බටහිර වෙරළ තීරයේ පිහිටි නිගොම්බෝ, එහි වැල්ලෑ වෙරළවල් හා සියවස් ගණනාවක් පැරණි මත්ස්‍ය කර්මාන්තය නිසා ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත. සංචාරකයින්ට ජල ක්‍රීඩා උත්සව හෝ කොරල් පර අතරින් ගිලී බැස ඩයිවිං කිරීම අත්හදා බැලිය හැකි අතර, වෙරළට ආසන්නව ඇති වසර 50කට පමණ පැරණි නැව් සුන්බුන් තුළ වාසය කරන බොහෝ ප්‍රජාතීන් මත්ස්‍ය විශේෂ දැකගත හැකිය.

දඹුල්ල රන් විහාරය ක්‍රිස්තු පූර්ව 1 වන සියවසට අයත් වන අතර, එහි ගෞතම බුදුන්ගේ ජීවිත කතාව නිරූපණය කරන පැරණි බිතුසිතුවම් මෙන්ම ප්‍රධාන ගල් ලෙන් පහක් හරහා පැතිර ඇති බුදු පිළිම හා දේවතා රූප සිය ගණනක් දක්නට ලැබේ. මෙයට දේවරාජ ලෙන, මහාරාජ ලෙන සහ මහා අලුත් විහාරය ද ඇතුළත් වේ. ගල් සංකීර්ණයට ආසන්නව කුඩා දුරක් ඇතුළේ විශාල රන්වත් බුදු පිළිමයක් ද ස්ථාපිත කර ඇත.

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 5 වන සියවසට අයත් මෙම ගල් බලකොටුව කාශ්‍යප රජුගේ රාජ්‍යසභාව විය. සිංහයාගේ පාද දෙකකින් සැරසුණු පියගැටපෙළ හරහා ප්‍රවිශ්ටය වන අතර, එයින්ම එය 'සිංහගිරිය' නමින් හඳුන්වන්නට සිදුවිය. ගොඩවැඩීමේදී හොඳින් සංරක්ෂිත බිතුසිතුවම්, පඩි ගොඩනඟන උද්‍යාන, තවමත් ක්‍රියාත්මක ජල සංචායක සහ රාජකීය මාළිගාවට යෙදී ඇති උමං මාර්ග දැකගත හැකිය.

ශ්‍රී ලංකාවේ කුළුබඩු අගනුවර ලෙස සැලකෙන මාතලේ ආසන්නයේ ඇති කුළුබඩු හා ශාකසාර වාතිකාවක මාර්ගෝපදේශිත චාරිකාවක් හරහා කොත්තමල්ලි, මිරිස්, කුරුඳු, කරදමුංගු, සාදික්කා ඇතුළු කුළුබඩු හා ශාකසාර පිළිබඳ ඔවුන්ගේ සම්ප්‍රදායික භාවිතයන් හා ආයුර්වේදයට ඇති සම්බන්ධතාව පිළිබඳ හඳුන්වා දෙනු ලැබේ.

සවස් වරුවේ මැණික් කැටයම්, ලී කැටයම් සහ බටික් මෙවන් දේශීය කලා ශිල්ප ආශ්‍රිත චාරිකා සංවිධානය කර ඇති අතර, ඉන් පසුව විචිත්‍රවත් සම්ප්‍රදායික නර්තන, ගිනි හා කඩුවෙන් නර්තනකරුවන් සහ බෙර වාදනයෙන් සමන්විත මහනුවර සංස්කෘතික සංදර්ශනයක් දැකගත හැකිය.

යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන මෙම මාලිගාව 16 වන සියවසේ බුදුරජාණන්ගේ ශුද්ධ දළ දාතුව ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඉදිකරන ලද අතර, රෙදි පුළුම්, ක්‍රීම් හා කළු පැහැයෙන් විචිත්‍රවත්ව සායම් කරන ලද මාලිගා ශාලා, කැටයම් කළ කුළුණු සහ රන්වත් පිළිම මගින් සැරසී ඇත.

නුවරඑළිය දෙසට යන ගමනේ, රට තුළ 11 වන උසම දිය ඇල්ල වන රඹොඩ ඇල්ල ළඟ නැවතුමක් ගනු ලැබේ.

අඩි 6,200ක් පමණ උසින් තේ වගාභූමියේ හදවතේ පිහිටි නුවරඑළිය, බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් එංගලන්තයේ ග්‍රාමීය නගරයක ආකෘතියක් ලෙස හැඩගැස්වූ ස්ථානයකි. ජෝර්ජියානු හා ක්වීන් ඈන් ශෛලියේ නිවාස, ඇංග්ලිකන් දේවස්ථානයක්, ගොල්ෆ් පිටිය සහ හොඳින් නඩත්තු කරන ලද උද්‍යාන එහි විශේෂත්වය වන අතර, ශීතල හා නැවුම් වාතාශ්‍රයක් සමගින් නොස්ටැල්ජික් වාතාවරණයක් ගෙන දේ.

දකුණු-බටහිර වෙරළ තීරයේ පිහිටි මෙම අභිජනන මධ්‍යස්ථානය, ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළවලට බිත්තර දැමීම සඳහා පැමිණෙන වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති ඉබ්බන් විශේෂ පහේ කූඩු ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කටයුතු කරන අතර, කුඩා ඉබ්බන්ගේ පැවැත්මේ අවස්ථාව වැඩි දියුණු කරයි. සංචාරකයින්ට කුඩා ඉබ්බන් හා ඇතැම් විට එහි ආරක්ෂාව යටතේ ඇති තුවාල සහිත වැඩිහිටි ඉබ්බන් බැල්ම, ස්පර්ශ කිරීම සහ ආහාර දීමේ අවස්ථාව ලබා ගත හැකිය.

වරක් පෘතුගීසීන් හා ඕලන්දකරුවන්ගේ මූලස්ථානය වූ ගාල්ල බලකොටුව ආසියාවේ හොඳින් සංරක්ෂිත බලකොටු අතරින් එකකි. එහි කෞතුකාගාර, ප්‍රදීපාගාරයක් සහ ඕලන්ද නම් ඇති පාෂාණමය මාර්ග දැකගත හැකිය.

බාලපිටියේ, මාදු ගඟේ කඩොලාන වාතාවරණයෙන් සමන්විත ඇළ මාර්ග හරහා යන බෝට්ටු ගමනක් හිරුකාලය විඳින කිඹුලන් හා ගෝයාලන් පසුකරමින්, කුරුඳු අස්වනු නෙළන කුඩා දිවයිනක් හරහාත්, මත්ස්‍ය සම්බාහනයක් හා කුරුළු නැරැඹීමේ අවස්ථාවන් ද සමගින් ගමන් කරයි.