උඩුගම්පොල

උඩුගම්පොල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි නිහඬ නගරයකි — ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වුවද ඉතිහාසයෙන් සශ්‍රීක ස්ථානයකි. 15 වන සහ 16 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේදී එය කෝට්ටේ රාජධානියේ පළාත් මූලස්ථානයක් ලෙස සේවය කළ අතර, එහි පාලකයා වූයේ වයිසරෙජු කෙනෙකි. ඔහුගේ මාලිගාව, ස්නාන තටාකය සහ විහාරස්ථානය අදටත් භූමිය මත සලකුණු තබා ඇත. අඩුවෙන් නරඹනු ලබන උරුම ස්ථාන කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන සංචාරකයන් සඳහා, උඩුගම්පොල ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යකාලීන අතීතය පිළිබඳ සැබවින්ම වෙනස් දෘෂ්ටිකෝණයක් ලබා දෙයි.

උඩුගම්පොලයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම කුමක්ද?

පුරාණ ශ්‍රී ලාංකික රාජකීය වංශකථාව වන රාජාවලිය අනුව, උඩුගම්පොල පාලනය කළේ කෝට්ටේ වීර පරාක්‍රමබාහු VIII රජුගේ පුතුන් තිදෙනාගෙන් එක් අයකු වූ පළාත් රජෙකු වන සකලකලා වල්ලභයාය. වැඩිමහල් පුත්‍රයා වූ IX වන පරාක්‍රමබාහු කෝට්ටේ සිටම පාලනය කළ අතර, තුන්වන පුත්‍රයා වූ තනියා වල්ලභ මාදම්පෙ ප්‍රදේශය පාලනය කළේය. සකලකලා වල්ලභගේ පත්වීම නිසා උඩුගම්පොල කෝට්ටේ යුගයේ බලයේ වැදගත් අනුබල මූලස්ථානයක් බවට පත් විය.

උඩුගම්පොලයේ මාලිගාව පිළිබඳ ස්ථිර ලිඛිත සාක්ෂි ලැබෙන්නේ, මීගමුව ආසන්නයේ දෙවනක් වගාවක් තුළින් සොයාගත් කදිරාන සන්නස නම් කැටයම් කළ තඹ පුවරුවකිනි. දිනයක් සඳහන් නොවූවත්, මෙම ශිලා ලේඛනයේ සටහන් වී ඇත්තේ උඩුගම්පොලයේ විජයබාහු රජු විසින් තම නව මාලිගයේ පැවති රාජකීය මණ්ඩලයක දී, පූර්ණ සූර්ය ග්‍රහණයක් නිරීක්ෂණය වූ පොසොන් දිනයේ — එනම් 1517 ජූනි 18 දින — බ්‍රාහ්මණයෙකුට ලබා දුන් ඉඩම් පරිත්‍යාගයකි. මෙම තාරකා විද්‍යාත්මක සඳහනේ නිශ්චිතතාව, මෙම වාර්තාව අසාමාන්‍ය විශ්වාසයකින් තහවුරු කරගැනීමට ඉතිහාසඥයින්ට උපකාරී වී ඇත.

මාලිගාගොඩැල්ලේදී (Maliga Godella) මට බැලිය හැක්කේ කුමක්ද?

සකලකලා වල්ලභගේ මාලිගාව ලෙස සාම්ප්‍රදායිකව හඳුනාගෙන ඇති ස්ථානය අද හඳුන්වනුයේ මාලිගාගොඩැල්ල ලෙසිනි, එහි අර්ථය මාලිගා කන්දයි. මෙම උස් කරන ලද මැටි ගොඩැල්ල උඩුගම්පොලයේ රාජකීය අතීතයේ වඩාත් මූර්තිමත් භෞතික අවශේෂයයි. ස්ථිර ගොඩනැගිලි කිසිවක් එහි නොමැති වුවද, එම ගොඩැල්ල සහ එහි පරිසරය පළාත් රාජකීය නිවහනක් තිබිය හැකි පරිමාණය සහ පිහිටීම පිළිබඳ හැඟීමක් ලබා දෙයි. විධිමත් කැණීම් ප්‍රදර්ශනයක් නොමැති වුවද, මධ්‍යකාලීන ශ්‍රී ලාංකික නාගරිකත්වය කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන ඕනෑම අයෙකුට මෙය චිත්තාකර්ෂණීය ස්ථානයකි.

පාතහ පොකුණේ කතාව කුමක්ද?

සකලකලා වල්ලභට සම්බන්ධ ස්නාන තටාකය වන පාතහ පොකුණ, උඩුගම්පොල වටරවුමේ සිට කිලෝමීටර් භාගයක් පමණ දුරින්, උත්තරාරාම පුරාණ විහාරයට ආසන්නයේ පිහිටා ඇත. 2005 ජූලි 8 වන දින එය ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් පුරාවිද්‍යා සංරක්ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස නිල වශයෙන් ගැසට් කරන ලද අතර, එමඟින් එහි සංස්කෘතික හා ඓතිහාසික වටිනාකම පිළිගනු ලැබීය.

ස්ථානීය සම්ප්‍රදාය මෙම පොකුණට නාටකාකාර කතාවක් ආරෝපණය කරයි. සකලකලා වල්ලභගේ පුතුන් හත්දෙනාගෙන් දෙදෙනෙකු වූ කළු කුමාර බණ්ඩාර සහ වීරමුන්ඩ, රජතුමා සුපුරුදු ලෙස පැතලි ගලක සිට පිහිනීම සඳහා පැනීමට පුරුදු වූ ස්ථානයේ ජලය මතුපිටට ටිකක් පහළින් තියුණු ලෝහ තුඩු සහිත දැව කූරු සඟවා, ඔහුව ඝාතනය කිරීමට කුමන්ත්‍රණය කර ඇති බව කියවේ. රජු, විවෘත ජලය මතට වඩා සැඟවුණු තුඩු මත කුඩා පියාපත් කෘමීන් වාඩි වීම දැක, උගුල හඳුනාගත් නිසා මෙම සැලසුම අසාර්ථක විය. ඔහු කුමන්ත්‍රණකරුවන් දෙදෙනාම මරා දැමීමට නියෝග කළේය. වීරමුන්ඩ අල්ලා ගෙන මරණයට පත් කරන ලද අතර, කළු කුමාර බණ්ඩාර ශ්‍රී පාද කඳු ප්‍රදේශය වෙත පලා ගොස්, අල්ලා ගැනීමට මුහුණ දීමට වඩා කඳු මුදුනකින් පැන ස්වයං මරණයට පත් වූ බව කියවේ. ඔහුගේ ආත්මය තවමත් එම භූමියට සම්බන්ධ වී ඇති බව ස්ථානීය විශ්වාසයයි.

මෙම කතාව කෝට්ටේ රාජධානියේ පළාත් රාජ්‍ය සභා තුළ පැවති දේශපාලන ආතතීන් පිළිබඳ ජීවමාන නිදසුනකි — රාජකීය වංශකථාවල අලංකාරය බොහෝ විට තියුණු මානව නාට්‍ය සඟවා ඇති බවට මතක් කිරීමකි.

උත්තරාරාම පුරාණ විහාරය කුමක්ද?

උත්තරාරාම පුරාණ විහාරය උඩුගම්පොලයේ පුරාණ බෞද්ධ විහාරස්ථානයක් වන අතර, නගරයේ දිගටම පවතින ආගමික සලකුණක් ද වේ. පාතහ පොකුණට ආසන්නයේ පිහිටි එය, පොකුණ සහ මාලිගාගොඩැල්ල සමඟ ස්වාභාවික උරුම සමූහයක් සාදයි. මෙම විහාරස්ථානය දිගටම ක්‍රියාකාරී නමස්කාර ස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියා කරන අතර, ගෞරවනීය ලෙස ඇඳුම් ඇඳගෙන හා පිරිවෙන් ශාලාවලට පැමිණීමට පෙර පාවහන් ගලවා තැබීම කළ යුතු අතර, සංචාරකයින්ට ඇතුළුවීමට ආදරයෙන් පිළිගනී. එහි පැරණිකම සහ හිටපු රාජකීය භූමියට ආසන්න බව, එය යම් ආකාරයකින් කෝට්ටේ යුගයේ රාජසභාවට සේවය කර තිබිය හැකි බව ඇඟවුවද, මෙම සම්බන්ධතාව පිළිබඳ විස්තරාත්මක විශාරද ලේඛනගත කිරීම් සීමිතය.

ගම්පහ උද්භිද උද්‍යානය උඩුගම්පොලයට ආසන්නයේද?

ඔව්. ගම්පහ උද්භිද උද්‍යානය — නිල වශයෙන් හේනරත්ගොඩ උද්භිද උද්‍යානය ලෙස හැඳින්වෙන — ගම්පහ ප්‍රදේශයේ පුළුල් කොටසක පිහිටා ඇති අතර, උඩුගම්පොලයේ ඓතිහාසික ස්ථාන වෙත සංචාරයක් සමඟ පහසුවෙන් ඒකාබද්ධ කළ හැක. 19 වන ශතවර්ෂයේදී ආරම්භ කරන ලද මෙම උද්‍යානය, කියූ උද්‍යානවලින් (Kew Gardens) ගෙනා රබර් පැළ, වාණිජ වගාව සඳහා බෙදා හැරීමට පෙර ශ්‍රී ලංකාවට මුලින්ම හුරු කරගත් ස්ථානය ලෙස සුවිශේෂී වේ. උද්‍යානය සැලසුම් කළ භූමි, පරිණත ගස් සහ අලංකාර පැළෑටි සහිත පුළුල් ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරන අතර, ආසන්නයේ ඇති වඩාත් සරල ඓතිහාසික ස්ථාන සමඟ ඒවා ප්‍රසන්න ලෙස ගැලපේ.

කොළඹ සිට උඩුගම්පොලයට යන්නේ කෙසේද?

උඩුගම්පොල ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ, කොළඹට සිට A1 මාර්ගය සහ ඊට සම්බන්ධ මාර්ග ඔස්සේ උතුරට ආසන්න වශයෙන් කිලෝමීටර් 30ක් දුරින් පිහිටා ඇත. පෞද්ගලික වාහනයකින් මෙම ගමන සාමාන්‍යයෙන් මිනිත්තු 45ත් පැය 1ත් අතර කාලයක් ගත වන අතර, එය වාහන තදබදය මත රඳා පවතී. කොළඹ–මීගමුව මාර්ගයේ උදෑසන හා සවස අධික වේලාවන්හිදී වාහන තදබදය දැඩි විය හැක. කොළඹ සිට ගම්පහ නගරයට නිතිපතා බස් රථ ධාවනය වන අතර, එතැන් සිට උඩුගම්පොලයට පෙදෙසි ප්‍රවාහන පහසුකම් ලබාගත හැක. මෙම නගරය බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළට සාධාරණ දුරකින් පිහිටා ඇති බැවින්, මීගමුව ප්‍රදේශයේ රැඳී සිටින සංචාරකයින්ට පැමිණීමේ හෝ පිටවීමේ දිනයක ගත හැකි ප්‍රායෝගික නැවතුම් ස්ථානයකි.

උඩුගම්පොලයට පැමිණීමට වඩාත් සුදුසු කාලය කුමක්ද?

උඩුගම්පොල ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත කලාපයේ පිහිටා ඇති බැවින්, එය මෝසම් සමයන් දෙකකදී වර්ෂාව ලබයි — මැයි මාසය පමණේ සිට සැප්තැම්බර් දක්වා ගිනිකොන දිග මෝසම සහ ඔක්තෝබර් හා නොවැම්බර් මාසවල අන්තර්-මෝසම් වර්ෂාව. සංචාරයක් සඳහා වඩාත්ම වියළි හා සුවදායක මාස සාමාන්‍යයෙන් දෙසැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා වේ. එසේ වුවද, මෙහි ඓතිහාසික ස්ථාන බොහෝ දුරට විවෘත ඉඩකඩ සහිත සහ යටිතල පහසුකම් අඩු ස්ථාන බැවින්, වැඩි තෙතමනය සහිත මාසවලදී පවා සංචාර කළ හැකිය — පැය එකක් හෝ දෙකක කෙටි නැවතුමක් යනු වර්ෂා අවදානම කළමනාකරණය කළ හැකි බවයි. කදිරාන සන්නසයේ සඳහන් 1517 පොසොන් දිනය සම්බන්ධයෙන්, ජූනි මාසයේ පොසොන් පුන් පොහොය උත්සවයට විශේෂ අනුරණනයක් ඇත.

උඩුගම්පොලය රසවිඳින්නේ කුමන ආකාරයේ සංචාරකයෙකුද?

අවම සංඥා පුවරු හෝ සංචාරක පහසුකම් සහිත ස්ථාන ගවේෂණය කිරීමට පහසුවක් දක්වන සංචාරකයින්ට උඩුගම්පොල විශේෂ ප්‍රතිඵල ලබා දෙයි — දිලිසෙන සංචාරක යටිතල පහසුකම්වලට වඩා භූමිය සහ ස්ථානීය දැනුම හරහා ඉතිහාසය සොයා ගැනීමට කැමති අය සඳහා. ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යකාලීන රාජධානි වටා සංචාර සැලසුමක් සකස් කරන ඕනෑම අයෙකුට, මීගමුව, ගම්පහ උද්භිද උද්‍යානය හෝ වඩාත් පුළුල් සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණය වෙත සංචාර සමඟ එය හොඳින් ගැලපේ. පුරාවිද්‍යා ලෝලීන් සහ ඉතිහාස පාඨකයින්, විශේෂයෙන් දැනටමත් කෝට්ටේ යුගය පිළිබඳ හුරුපුරුදු අය, කදිරාන සන්නස සහ භෞතික ස්ථාන අතර සම්බන්ධය විශේෂයෙන් තෘප්තිමත් ලෙස සොයා ගනු ඇත.