කොළඹ හදවතේ ලිප්ටන් වටරවුමේ නිශ්ශබ්දව පිහිටි දේවතාගහ පල්ලිය, ශ්රී ලංකාවේ වඳින ලබන ඉස්ලාමීය සිද්ධස්ථාන අතුරින් එකකි. එය මනා ලෙස නමදින ස්ථානයකට වඩා, වසර 150කට වැඩි කාලයක් තිස්සේ විශ්වාසය, ආශ්චර්යය සහ ප්රජාව පිළිබඳ කතාවක් ඔස්සේ ජීවමානව පවත්වාගෙන ආ සූෆි සාන්තුවරයෙකුගේ විවේක භූමියකි — විවිධ පසුබිම්වලින් එන අමුත්තන් තවමත් ආකර්ෂණය කරන කතාවකි.
දේවතාගහ පල්ලියේ තැන්පත් කර ඇත්තේ කවුද?
මෙම සිද්ධස්ථානයේ අරාබි අර්ධද්වීපයෙන් ලංකාවට පැමිණියේ යැයි කියැවෙන මුස්ලිම් සාන්තුවරයෙකු වන හිස් හෝලිනස් සෙයිදීනා අස්-ෂෙයික් උස්මාන් සිද්දීක් ඉබ්න් අබ්දුර්රහමාන්ගේ සොහොන පිහිටා ඇත. ඔහු කොළඹේ විශිෂ්ටතම ප්රදේශවලින් එකක් වූ සිනමන් ගාඩන්ස් ලෙස පසුව හැඳින්වුණු ප්රදේශයේ පදිංචි වීමට පෙර, බලන්ගොඩ ප්රදේශයේ ශ්රී පාදය වෙත ගිය බවට සම්ප්රදාය කියයි. පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට කැඩී නොගිය චාරිත්රයක් අනුගමනය කරමින්, භක්තිකයෝ ඔහුගේ සොහොන ළඟ යාච්ඤා කිරීමට හා ගෞරව දැක්වීමට පැමිණෙති.
දේවතාගහ පල්ලිය පිටුපස ඇති පුරාවෘත්තය කුමක්ද?
මෙම සිද්ධස්ථානය සමඟ ඉතාමත් සමීපව බැඳී ඇති කතාව ක්රි.ව. 1820 පමණ කාලයට අයත් වේ, එවකට දැන් මධ්යම කොළඹ වන බොහෝ ප්රදේශ වල ඝන කුරුඳු වනාන්තරයක් විහිද තිබූ කාලයක්. තෙල් විකුණමින් ජීවිකාව කරගත් සිංහල කාන්තාවක් බම්බලපිටියේ සිට මාරදාන දෙසට වනාන්තරය හරහා දෛනික ගමන් කරමින් සිටියදී, ගසක මූලයක ගැටී ඇගේ පවුලේ ජීවනෝපාය සඳහා එකම මාධ්යය වූ මැටි කළගෙඩිය කුඩු කරගත්තාය.
අසරණ බවට පත් වූ ඇය එම ස්ථානයේම නිදා ගත්තාය. සියල්ල යහපත් වනු ඇති බවට සහතික කරන හඬක් ඇසී ඇය අවදි විය. ඔහු ඔබ දෙස බැලූ විට, දේශීයව දවට හෝ දේවත ගස ලෙස හැඳින්වෙන ගසක හේත්තු වී සිටි කොළ පැහැති වස්ත්ර ඇඳි වයස්ගත මිනිසෙකු ඇය දුටුවාය — පසුව පල්ලියට සුලභ නම ලැබෙන්නේ එම ගසේ නමෙනි. සාන්තුවරයා ඇයට අලුත් කළගෙඩියක් ගෙන එන ලෙස පැවසීය, පසුව තම පාදය බිම තැබීය, එවිට පොළොවෙන් තෙල් උතුරා ආ බව කියවේ. තමන් පෙනී සිටි ස්ථානය ගැන තම මුස්ලිම් ගනුදෙනුකරුවන්ට පවසන ලෙසද ඔහු ඇයගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.
එම කාන්තාව මම්මා ලෙබ්බේ නම් මුස්ලිම් මිනිසෙකුගේ නිවසට ගොස් සිදු වූ දේ පැවසුවාය. මම්මා ලෙබ්බේ, පෙරිය පිච්චේ සහ මීරා කානි ඇතුළු කුඩා පිරිසක් එම ස්ථානයට ආපසු ගොස් කැඩුණු කළගෙඩිය, බිමෙන් උතුරන තෙල, කජු ගස, සහ ආවේණික දවට ගස සොයා ගත්හ. ඔවුන් යාසීන් සහ ෆාතිහා පාරායනා කර, සාන්තුවරයාගේ අනන්යතාව හෙළි කරන ලෙස යාච්ඤා කළහ. එම මොහොතේ සිට, එම ස්ථානය කොළඹ මුස්ලිම් ප්රජාවට සාමූහික වැදගත්කමක් සහිත ස්ථානයක් බවට පත් විය.
දේවතාගහ පල්ලියට කොපමණ වයසක් තිබේද?
පල්ලිය සහ සිද්ධස්ථාන සංකීර්ණය සාමාන්යයෙන් වසර 150ක් පමණ පැරණි යැයි සැලකේ. ආරම්භක පුරාවෘත්තයේ විස්තර කර ඇති සිදුවීම්වලින් පසුව දහනව වන සියවසේදී මුල්ම විධිමත් ගොඩනැගිලි ස්ථාපිත කළ බවට විශ්වාස කෙරේ. දශක ගණනාවක් පුරා එය දේශීය මුස්ලිම් ප්රජාව විසින් ව්යාප්ත කර නඩත්තු කර ඇත. එම ස්ථානයට නම ලබා දුන් මුල් දවට ගස තවදුරටත් නොපවතින නමුත්, පල්ලියේ ජනප්රිය අනන්යතාවය තුළ එම නම තවමත් පවතී.
දේවතාගහ පල්ලිය නිශ්චිතවම පිහිටා ඇත්තේ කොහේද?
පල්ලිය පිහිටා ඇත්තේ කොළඹ 7හි ප්රධාන වටරවුමක් වන ලිප්ටන් වටරවුමේ, කොළඹ නගරයේ තවත් ස්ථාන කිහිපයකට පහසුවෙන් ළඟා විය හැකි දුරකින්. ලන්දේසීන් යටතේ හා පසුව බ්රිතාන්යයන් යටතේ කළමනාකරණය කළ කුරුඳු වතුයායක් වූ වටපිටාව, අද වන විට තානාපති කාර්යාල, රෝහල් සහ සංස්කෘතික ආයතනවලට නිවහන වූ, කොළඹේ වඩාත් ස්ථාපිත ප්රදේශවලින් එකකි. කොළඹ මාර්ග ඔස්සේ සංචාරය කරන අමුත්තන් නිතර ලිප්ටන් වටරවුම හරහා යන බැවින්, වඩා පුළුල් කොළඹ නගර සංචාරයකට මෙම පල්ලිය ඇතුළත් කර ගැනීම පහසුය.
දේවතාගහ පල්ලියට පැමිණෙන්නේ කවුරුන්ද?
මෙම සිද්ධස්ථානය මුස්ලිම් ප්රජාව ඉක්මවා යන ශ්රී ලාංකික සමාජයේ විවිධ ස්ථරයන් ආකර්ෂණය කරයි. සිංහල සහ දෙමළ ශ්රී ලාංකිකයින්ද ආශිර්වාද පැතීම සඳහා පැමිණෙති, එය දිවයින පුරා බොහෝ පූජනීය ස්ථානවල සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන සමාවේශී හා සම්මිශ්රණවාදී ආගමික සංස්කෘතියක ප්රතිබිම්බයකි. සිකුරාදා දින මධ්යහ්න යාච්ඤා සඳහා භක්තිකයින් රැස් වන බැවින් විශේෂයෙන් තදබදයක් පවතින අතර, නබිතුමාගේ උපන් දිනය වැනි වැදගත් ඉස්ලාමීය අවස්ථාවන් අතරතුර වාතාවරණය වඩාත් උත්සව සහගත වේ.
මූර් වෙළඳුන්, පෘතුගීසි යටත් විජිතවාදීන්, ලන්දේසි වගාකරුවන්, බ්රිතාන්ය පරිපාලකයින්, සහ නිදහසට පෙර සියවස් ගණනාවක් එකිනෙකා අසළින් ජීවත් වූ බොහෝ ප්රජාවන් විසින් හැඩගස්වන ලද නගරයක් වන කොළඹේ ස්ථරගත ඉතිහාසය ගැන කුතුහලයක් ඇති අමුත්තන්ටද මෙම පල්ලිය උනන්දුවක් දක්වයි.
සංචාරකයින් යාමට පෙර දැනගත යුත්තේ කුමක්ද?
- තරබාරුකමින් ඇඳුම් පළඳින්න — පිරිමි සහ ගැහැණු දෙපක්ෂයම උරහිස් සහ දණහිස් ආවරණය කළ යුතුය.
- සිද්ධස්ථාන ප්රදේශයට ඇතුළු වීමට පෙර පාවහන් ඉවත් කරන්න.
- පල්ලිය ක්රියාකාරී නමස්කාර ස්ථානයකි; යාච්ඤා කාල හා සිදුවෙමින් පවතින ආගමික ක්රියාකාරකම් වලට ගරු කරන්න.
- මුස්ලිම් නොවන අමුත්තන්ට පිටත ප්රදේශ සහ සිද්ධස්ථානය නැරඹීමට සාමාන්යයෙන් අවසර ඇත, එහෙත් අභ්යන්තර ස්ථානවලට ඇතුළු වීමට පෙර විමසීම ආචාරශීලී බව සලකන්න.
- ඇතුළත ඡායාරූප ගැනීම විචක්ෂණශීලීව, හා පල්ලියේ කාර්ය මණ්ඩලයෙන් විමසීමෙන් පසුව පමණක් සිදු කළ යුතුය.
මම මුස්ලිම් නොවේ නම්, දේවතාගහ පල්ලියට යාම වටිනවාද?
කොළඹේ සමාජීය හා ආගමික ඉතිහාසය ගැන උනන්දුවක් දක්වන සංචාරකයින් සඳහා, මෙම පල්ලිය නගරයේ මුස්ලිම් උරුමය සහ එය හැඩගැස්වූ සූෆි සම්ප්රදායන් තුළට සැබෑ දොරටුවක් විවර කරයි. ආරම්භක පුරාවෘත්තය ඒ ස්වයංවම ආකර්ෂණීය නාගරික ජනකතාවක් වන අතර, ලිප්ටන් වටරවුමේ කලබලය අසළ රැඳී ඇති භෞතික පරිසරය, කොළඹේ විශ්වාසය සහ නගර ජීවිතය සැමවිටම එකට පැවැති ආකාරය නිරූපණය කරයි. අසල ඇති කොළඹ ලෝටස් කුළුණ සහ වෙනත් ස්ථාන නැරඹීම සමඟ ඒකාබද්ධව, එය චින්තනශීලී සංස්කෘතික ගවේෂණ සන්ධ්යාවක් සපයයි.
දේවතාගහ පල්ලිය ශ්රී ලංකාවේ පුළුල් මුස්ලිම් උරුමය තුළට ගැලපෙන්නේ කෙසේද?
ඉස්ලාම් ධර්මය ශ්රී ලංකාවට පැමිණියේ සියවස් ගණනාවකට පෙර, ප්රධාන වශයෙන් වෙරළ තීරයේ පදිංචි වී ක්රමයෙන් දේශීය සමාජයට සම්මිශ්රණය වූ අරාබි වෙළඳුන් විසිනි. අරාබි සම්භවයක් ඇති ශ්රී ලාංකික මුස්ලිම්වරුන් හඳුන්වනු ලැබූ මූර් ප්රජාව, දිවයින පුරා පල්ලි සහ සිද්ධස්ථාන ස්ථාපිත කළහ. දේවතාගහ ඉන් ඉතා කැපී පෙනෙන නාගරික උදාහරණයකි. කැන්ඩියේ, මීරා මකාම් පල්ලිය ද සමානව ගෞරවනීය චරිතයක් ගෞරවයට පාත්ර කරන අතර, රටේ විවිධ කොටස් තුළ මුස්ලිම් අනන්යතාව තහවුරු කිරීමේදී මෙම සිද්ධස්ථාන ඉටු කරන භූමිකාව පිළිබිඹු කරයි.
අවට ස්ථාන
කි.මී. 25ක් පමණ ඇතුළත ස්ථාන 10, ළඟම ඒවා මුලින්.
- Henry Pedris Groundකි.මී. 1ට අඩු
- Good Marketකි.මී. 1ට අඩු
- Independence Memorial Hallකි.මී. 1ට අඩු
- Independence Squareකි.මී. 1ට අඩු
- ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මධ්යස්ථානයකි.මී. 1ට අඩු
- Sapumal Foundationකි.මී. 1ට අඩු
- Sinhalese Sports Club Groundකි.මී. 1ට අඩු
- Bandaranaike Memorial International Conference Hallකි.මී. 1ට අඩු
- Arcade Independence Squareකි.මී. 1ට අඩු
- Kollupitiya Railway Stationකි.මී. 1