බටටොටලෙන ගුහාව

බටතොටලෙන ගුහාව, බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ දිව ගුහාව ලෙසද සඳහන් වන අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ සබරගමුව පළාතේ කුරුවිට නගරයට සැතපුම් 8 කින් පමණ දුරින් පිහිටි සුදාගල ගම්මානය අසල වනාන්තරයෙන් වැසුණු කඳු බෑවුමක පිහිටා ඇත. ප්‍රමාණයෙන් සුළු වුවද ස්වරූපයෙන් ආකර්ෂණීය, මෙම ගුහාව භූවිද්‍යාත්මක සිත්ගන්නා සුළු බවක් මෙන්ම ගැඹුරු ආගමික වැදගත්කමක්ද දරයි — මෙම එකතුවම දිවයිනේ අභ්‍යන්තර ප්‍රදේශ සංචාරය කරන ගමන්වතුන්ට එය සුලභ මග නොවන නැවතුමක් බවට පත් කරයි.

බටතොටලෙන ගුහාවේ ප්‍රමාණය සහ ව්‍යුහය කුමක්ද?

ගුහා කුටිය මීටර් 15ක් පමණ උසට ඔසවී ඇති අතර, මීටර් 18ක පළලකින් විහිදී, මීටර් 25ක් දක්වා ගැඹුරට විහිදේ, එමගින් ක්‍යුබික් මීටර් 6,800ක් පමණ වූ අභ්‍යන්තර පරිමාවක් නිර්මාණය කරයි. මෙම මානයන් සැබවින්ම නාටකාකාර අභ්‍යන්තර වාතාවරණයක් නිර්මාණය කිරීමට තරම් විශාල වේ — පිටත දීප්තිමත් වනාන්තරයට තියුණු ලෙස වෙනස් වන උස්, වක්‍ර අඳුරකි.

ප්‍රධාන පිවිසුමෙන් මීටර් 30ක් පමණ දුරින් කොටසක් ජලයේ ගිලී ඇති දෙවන ගුහාවක් ඇත. එයට ළඟා වීමට ස්වාභාවික පොකුණක් හරහා මීටර් 20ක් පිහිනිය යුතුය, එබැවින් තෙත් වීමට සූදානම් ස්ථිර පිහිණුම්කරුවන්ට පමණක් එය ප්‍රවේශ විය හැක. බොහෝ සංචාරකයින් ප්‍රධාන කුටියට අවධානය යොමු කරන අතර, දෙවන ගුහාව සම්පූර්ණයෙන්ම මඟ හරිති, එයට අවශ්‍ය වෑයම සලකා බැලීමේදී එය සාධාරණ ය.

කුරුවිටින් බටතොටලෙන ගුහාවට යන්නේ කෙසේද?

කොළඹ–රත්නපුර මහාමාර්ගයේ පිහිටි කුඩා නගරයක් වන කුරුවිට, මෙම සංචාරය සඳහා වඩාත් ප්‍රායෝගික කේන්ද්‍රස්ථානය වේ. එතැනින්, සුදාගල දක්වා මාර්ගය සැතපුම් 8ක් පමණ ආවරණය කරන අතර, එය කාර් හෝ ත්‍රිරෝද රථයකින් ගමන් කළ හැක. සුදාගලට ළඟා වූ පසු, ද්විතීක වනාන්තරය හරහා උඩුගං බලා මීටර් 400ක මාර්ගයක් ගමන් කළ යුතු අතර, ඉන් පසුව ගුහා මුඛය දක්වා මීටර් 50ක් වඩාත් බෑවුම් ගමනක් කළ යුතුය. මාර්ගය එතරම් සංවර්ධනය වී නැති බැවින්, හොඳ අල්ලා ගැනීමක් ඇති සුදුසු පාවහන් නිර්දේශ කරනු ලැබේ. සම්පූර්ණ ආරෝහණය සාමාන්‍යයෙන් සන්සුන් වේගයකින් මිනිත්තු 30කට අඩු කාලයක් ගත වේ.

කොළඹ සිට, කුරුවිට කොළඹ–රත්නපුර අධිවේගී මාර්ගය හරහා ගිනිකොන දෙසට සැතපුම් 80ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත — රථවාහන තත්ත්වය අනුව විනාඩි 90ක් සිට පැය දෙකක් පමණ ගත වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ යුනෙස්කෝ ලැයිස්තුගත පහත් බිම් වැසි වනාන්තරය වන සිංහරාජ වන රක්ෂිතය වෙත දින චාරිකාවක් සමඟ මෙම ගුහාව පහසුවෙන් එකතු කළ හැකි අතර, එය එම ප්‍රදේශයේම තවත් දකුණට පිහිටා ඇත.

බටතොටලෙන ගුහාවේ බෞද්ධ වැදගත්කම කුමක්ද?

ථෙරවාද බෞද්ධ සම්ප්‍රදායට අනුව, බටතොටලෙන ගුහාව ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත්ම පූජනීය පාද සලකුණු ස්ථානය වන ශ්‍රී පාදය (ආදම්ගේ කන්ද) වටා ගොතෙන කතාන්තරයේ කැපී පෙනෙන ස්ථානයක් හිමිකරගනී. සම්ප්‍රදායට අනුව, ශ්‍රී පාදයේ මුදුනේ තම පූජනීය පාද සලකුණ තැබීමෙන් පසු, බුදුන් වහන්සේ දිඝවාපිය (නැගෙනහිර පළාත) වෙත ගමන දිගටම කරගෙන යාමට පෙර දවාලේ මෙම ගුහාවේ විශ්‍රාම ගත්හ.

බුදුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී ලංකාවට කරන ලද සුප්‍රසිද්ධ ගමන හා මෙම සම්බන්ධතාවය, පැමිණීමෙන් ම හැඟෙන නිහඬ ගෞරවයක් ගුහාවට ලබා දෙයි. පිවිසුම අසල කුඩා පූජා වස්තු හා භක්ති වස්තු තැබීම සුලභ වන අතර, දේශීය වන්දනාකරුවන් විටින් විට පැමිණෙති — විශේෂයෙන්ම දෙසැම්බර් මාසයේ සිට මැයි මාසය දක්වා පමණ පවතින ශ්‍රී පාද වන්දනා සමය තුළ. සංචාරකයින් ශ්‍රී ලංකාවේ වෙනත් බෞද්ධ පූජනීය ස්ථානවල අනුගමනය කරන එම ම චාරිත්‍ර අනුගමනය කරමින්, මෙම ස්ථානයට ගෞරවනීය ලෙස ප්‍රවේශ විය යුතුය.

සංචාරයට පෙර මා දැනගත යුත්තේ කුමක්ද?

• මාර්ග තත්ත්වය: මාර්ගය අපුළුස්සන ලද මාර්ගයක් වන අතර වැසි වැටීමෙන් පසු ලිස්සා යා හැකිය. හැකි විට වියළි කාලගුණයේදී සංචාරය කරන්න, සාමාන්‍යයෙන් මෙම ප්‍රදේශයේ දෙසැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා.
• පාවහන්: හොඳ අල්ලා ගැනීමක් සහිත වසා දමන ලද සපත්තු හෝ කඳු නැගීමේ සපත්තු අත්‍යවශ්‍යයි. අවසාන මීටර් 50ක ආරෝහණයේදී අසමාන පාෂාණ මතුපිට ඇත.
• ආලෝකකරණය: ටෝච් එකක් රැගෙන යන්න හෝ ඔබේ දුරකථනයේ ෆ්ලෑෂ් ලයිට් එක ආරෝපණය වී ඇති බව සහතික කර ගන්න. ගුහාවේ අභ්‍යන්තරය බොහෝ දුරට ආලෝකවත් කර නැත.
• පිහිනීම: ජලයේ ගිලී ඇති දෙවන ගුහාවට ළඟා වීමට ඔබ අදහස් කරන්නේ නම්, වෙනත් ඇඳුමක් ගෙන යාම සුදුසුය. ජල මට්ටම අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ බවක් පෙනේ නම් පිහිනීමෙන් වළකින්න.
• මාර්ගෝපදේශකයින්: ස්ථානයේ විධිමත් මාර්ගෝපදේශන යටිතල පහසුකම් නොමැත. සුදාගල අසල ජීවත් වන ප්‍රදේශවාසීන් සමහර විට නිවැරදි පා පෙත්ත පෙන්වා දිය හැක.
• පහසුකම්: ගුහාව අසල වැසිකිලි, කැෆේ, හෝ ටිකට් කවුන්ටර නොමැත. ජලය සහ සැහැල්ලු ආහාරයක් රැගෙන යන්න.

බටතොටලෙන ගුහාව අසල මට තවත් කුමක් දැකිය හැකිද?

පුළුල් කුරුවිට ප්‍රදේශය ස්වාභාවික හා සංස්කෘතික නැවතුම් රැසකින් ගවේෂකයින්ට ප්‍රතිඵල ලබා දෙයි. රාමායණ කතාන්තරය හා සම්බන්ධ පාෂාණ ස්වරූපයක් වන රාවණාගල, අසල මාර්ගයකින් ප්‍රවේශ විය හැකි අතර, සබරගමුව පහත් බිම් හරහා දර්ශනයක් සොයන කඳු නගින්නන් අතර ජනප්‍රියයි. රාවණාගල මාර්ගය බටතොටලෙනට වඩා සංවර්ධනය වී ඇති අතර, දිගු කඳු නැගීමක් අපේක්ෂා කරන සංචාරකයින්ට ගැලපේ.

තවත් දුරින්, හෝර්ටන් තැන්න සානුව සහ නුවරඑළිය අවට තේ දේශය රත්නපුර හරහා ඊසාන දෙසින් පිහිටා ඇත. වනජීවීන් සඳහා, උඩවලව හි අලි අනාථ මධ්‍යස්ථානය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් එහෙත් එකම පමණ ප්‍රතිඵලදායක සවස් වරුවක් ලබා දෙයි.

බටතොටලෙන ගුහාව සියලු සංචාරකයින්ට සුදුසුද?

ළඟාවීමේ කඳු නැගීම කෙටිය — මුළුමනින්ම කිලෝමීටරයකට අඩුය — නමුත් භූමිය අසමාන වන අතර අවසානයේ උඩුගං බලා නැඟීමක් ඇතුළත් වේ. සාධාරණ ලෙස සුවතාවයෙන් යුත් වැඩිහිටියන් සහ වැඩිමහල් දරුවන් කිසිදු දුෂ්කරතාවයකින් තොරව කළමනාකරණය කළ යුතුය. මෙම ස්ථානය රෝද පුටු සඳහා ප්‍රවේශ විය නොහැකි අතර, පාෂාණමය අවසාන කොටසේදී පළපුරුදු වැඩිහිටි අධීක්ෂණයකින් තොරව ඉතා කුඩා දරුවන් සඳහා නිර්දේශ නොකෙරේ. මෙය කළමනාකරණය කරන ලද සංචාරක ආකර්ෂණයක් නොව ක්‍රියාත්මක වන්දනා ස්ථානයක් බැවින්, යටිතල පහසුකම් අවම ය: ප්‍රතිඵලය සම්පූර්ණයෙන්ම සංස්කරණය කරන ලද්දක් නොව, ස්වාභාවික හා ආධ්‍යාත්මික එකකි.