අම්පාර නගරය

ශ්‍රී ලංකාවේ නැඟෙනහිර පළාතේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පරිපාලන අගනුවර වන අම්පාරය, කොළඹට නැඟෙනහිරින් සැතපුම් 360ක් පමණ සහ මඩකලපුවට දකුණින් කිලෝමීටර 60ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත සමයේ දඩයක්කරුවන්ගේ විවේක ස්ථානයක් ලෙස ආරම්භ වූ මෙම ප්‍රදේශය, ගාල් ඔය වාරිමාර්ග යෝජනා ක්‍රමයේ කොටසක් ලෙස ඉඟිණියාගල වේල්ල ඉදිකිරීම සඳහා ඉංජිනේරුවන් සහ කම්කරුවන් පැමිණි 1940 දශකයේ අග භාගයේදී සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විය. එම ඉදිකිරීම් කඳවුර ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වී, ශ්‍රී ලංකාවේ පාරිසරිකව වඩාත් සශ්‍රීක සහ ඓතිහාසිකව ස්ථර ගණනාවකින් සමන්විත දිස්ත්‍රික්කයක් වන මෙම ප්‍රදේශයට කේන්ද්‍රස්ථානය වූ නගරය බවට පත් විය.

අම්පාරයට පැමිණීම වටින්නේ ඇයි?

නැඟෙනහිරට ගමන් කිරීමට ඇති ආකර්ෂණීය හේතු රැසක් අම්පාරයේ එකට හමු වේ. මෙම දිස්ත්‍රික්කයේ ජාතික උද්‍යාන දෙකක් — ගාල් ඔය සහ කුමන — ලෝක මට්ටමේ රළ පැදීමේ වෙරළක් වන අරුගම් බේ, දිවයිනේ වඩාත් පූජනීය පැරණි බෞද්ධ විහාරස්ථානවලින් එකක්, සහ ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ජලාශය ද පිහිටා ඇත. එසේම මෙය රටේ අඩුම සංචාරක ජනප්‍රියත්වයක් ඇති ප්‍රදේශවලින් එකකි—එනම් කාර්ය බහුල බවක් නැතිව, ශ්‍රී ලාංකේය භූ දර්ශන හා ප්‍රජාවන් සමඟ වඩාත් අව්‍යාජ හමුවීමක් ලැබෙනු ඇත.

නැඟෙනහිර පළාතට වැඩිම වර්ෂාපතනය ලැබෙන්නේ ඔක්තෝබර් සහ ජනවාරි අතර කාලයේදී වන බැවින්, පෙබරවාරි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා පැතිරෙන වියළි කාලය එළිමහන් ක්‍රියාකාරකම් සඳහා වඩාත් සුදුසු කාලසීමාවයි. සේනානායක සමුද්‍රයේ ජල මට්ටම පහත වැටී, වන්‍යජීවීන් ජලාශයේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල රැස්වන මාර්තු සිට ජූලි දක්වා කාලය ගාල් ඔය සෆාරි සඳහා විශේෂයෙන් ප්‍රතිඵලදායකයි.

අම්පාර ආශ්‍රිතව බැලීමට සහ කළ හැකි දේ මොනවාද?

ගාල් ඔය ජාතික උද්‍යානය

1954 දී පිහිටුවන ලද ගාල් ඔය ජාතික උද්‍යානය, ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ජලාශය වන සේනානායක සමුද්‍රය වටා විහිදේ. උද්‍යානයේ භූ විෂමතාව ජල මායිමේ මීටර් 30ක් පමණ උසේ සිට අභ්‍යන්තර කඳු වැටිවල මීටර් 900ක් පමණ උසට නැඟී ඇත — ප්‍රධාන කඳු මුදුන් වන්නේ දනිගල, නිල්ගල සහ උල්පොත ය. ගාල් ඔය රටේ අනෙකුත් සෑම ජාතික උද්‍යානයකින්ම වෙන්කර හඳුනාගත හැකි කරන්නේ එහි බෝට්ටු සෆාරිය—සංචාරකයින් පැතලි පතුලැති බෝට්ටුවලට නැඟී ජලාශය හරහා ගමන් කරන අතර, සමහර විට හස්ති රංචු විවෘත ජලයේ දූපත් අතර පීනන ආකාරය දැකගත හැකි වේ — ආසියාවේ වෙනත් කොතැනකවත් මෙතරම් දුර්ලභ දර්ශනයක් දැකගත නොහැකිය. කිලෝමීටර 5ක් සහ කිලෝමීටර 13ක් දිග ජීප් මාර්ග වියළි කලාප හරහා ගමන් කරන අතර, එහි දිවියන්, සම්බූර් මුවන් සහ වනාශ්ව හරකුන් නිතර දැකගත හැකිය. බෝට්ටු සෆාරි සඳහා වඩාත් සුදුසු කාලය මාර්තු සිට ජූලි දක්වාය.

කුමන ජාතික උද්‍යානය

අම්පාර නගරයට දකුණින් කිලෝමීටර 90ක් පමණ දුරින් පිහිටි කුමන, ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම පක්ෂි නිරීක්ෂණ ගමනාන්තයන්ගෙන් එකකි. එහි හදවත වන්නේ කුඹුක්කන් ඔය හරහා පටු කිලෝමීටර් භාගයක් පමණ දිග ඇළකින් ජලය ලබන, හෙක්ටයාර 200ක ස්වාභාවික වගුරු බිමක් වන කුමන විල්ලුවයි. 1938 තරම් ඈතකදී ස්ථාපිත කර, දැන් විශාල ජාතික උද්‍යානයේ කොටසක් ලෙස පවතින කුමන පක්ෂි අභයභූමියේ, ශ්‍රී ලංකාවේ ආසන්න වශයෙන් පක්ෂි විශේෂ 400න් 255ක් පමණ වාර්තා වී ඇත. රංචුවාරි කොකුන්, දම් කොකුන්, කුඩා අද්ජුටන්ට් කොකුන් සහ කළු බෙල්ල කොකුන් ලොව පුරා සිටින පක්ෂි විශේෂඥයින් ආකර්ෂණය කරන අනුත්පාදන විශේෂ අතර වේ. උද්‍යානය හරහා ජීප් සෆාරිවලින් හස්තීන්, දිවියන් සහ කිඹුලන් දැකගැනීමේ අවස්ථාද ලැබේ. ඔබේ සංචාරක සැලැස්මේ කිඹුල් නැරඹීම ඇතුළත් නම්, කුමනයේ වාහල ජල කලාප විශ්වාසදායක ස්ථානයකි.

දීගාවාපිය

දීගාවාපිය යනු ඉමහත් ආගමික වැදගත්කමක් සහිත පැරණි බෞද්ධ විහාරස්ථානයකි. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ජීවිත කාලයේදී දිවයිනට සිදු කළ එක් ජනප්‍රවාදගත ගමනකදී මෙම ස්ථානයට වැඩම කළ බවට ඉතිහාස පුවත්පත් සම්බන්ධ කරයි. දාගැබ සහ ඒ වටා ඇති සංකීර්ණය වසර පුරා වන්දනාකරුවන් ආකර්ෂණය කරන අතර, සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණයේ ජනාකීර්ණ ස්ථානවලට වඩා ශාන්ත, භාවනාත්මක වාතාවරණයක් ලබා දෙයි. ගොඩනැඟිලි ශෛලිය සහ කැණීම්වලින් හමුවූ නටබුන් සහස්‍ර දෙකකටත් වැඩි කාලයක් අඛණ්ඩව පැවති ආගමික වන්දනාවක් පිළිබඳ සාක්ෂි දරයි.

අරුගම් බේ

තාක්ෂණික වශයෙන් දිස්ත්‍රික් මායිම ඉක්මවා පොතුවිල් වෙළඳ නගරය අසල පිහිටි අරුගම් බේ, නැඟෙනහිර පළාතේ රළ පැදීමේ ගමනාන්තය වන අතර ආසියාවේ ඉහළම රළ පැදීමේ ස්ථානවලින් එකකි. ප්‍රධාන පොයින්ට් බ්‍රේක් රැල්ල මැයි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා වඩාත් හොඳින් ක්‍රියාත්මක වන අතර, මධ්‍යම හා උසස් මට්ටමේ රළ පදින්නන් ආකර්ෂණය කරයි. රළ පැදීමේ කාලයෙන් පිටත බොක්ක පිහිනීමට, කයාකින් යාමට, සහ පොතුවිල් කලපුව අසල හස්තීන් දැකගත හැකි කලපු බෝට්ටු සංචාර සඳහාද ප්‍රමාණවත් තරම් සන්සුන්ය. නගරයට ම සරල අමුත්තන් නිවාසවල සිට බූටික් දේපල දක්වා පහසුකම් සහිත, සැහැල්ලු, ජාත්‍යන්තර වාතාවරණයක් ඇත.

කොළඹ සිට අම්පාරයට යන්නේ කෙසේද?

මාර්ගය මගින්, කැන්ඩි හෝ රත්නපුර හරහා වන මාර්ගය සහ රථවාහන තත්ත්වය අනුව, කොළඹ සිට අම්පාරයට පැය 6 සිට 7 දක්වා පමණ ගතවේ. රත්නපුර සහ වැල්ලවාය හරහා A4 මාර්ගය ජනප්‍රියය; කැන්ඩි සහ මහියංගනය හරහා වන මාර්ගය වඩාත් විචිත්‍රවත් කඳුකර දර්ශන හරහා ගමන් කරයි. රත්මලාන ගුවන්තොටුපළ (RML) සහ අම්පාර ගුවන්තොටුපළ (ADP) අතර දේශීය ගුවන් ගමන් මෙහෙයවනු ලබන අතර, ගමන පැයකටත් අඩු කාලයකට අඩු කරයි — කාලය සීමිත සංචාරකයින්ට ප්‍රායෝගික විකල්පයකි. කොළඹ සිට පෞද්ගලික රියදුරෙකු කුලියට ගැනීම වඩාත් නම්‍යශීලී විකල්පය වන අතර, එමගින් ගමන් මගේ ප්‍රධාන ස්ථානවල නැවතීමටද හැකි වේ.

අම්පාරයට පැමිණීමට වඩාත් සුදුසු කාලය කුමක්ද?

නැඟෙනහිර පළාත අන්තර් මෝසම් රටාවක් අනුගමනය කරන අතර, බටහිර වෙරළ තෙත් වන විට එය සාමාන්‍යයෙන් හිරු බැබළෙන බවත්, එහි ප්‍රතිවිරුද්ධයද සත්‍ය බවත් හඳුනාගත හැකිය. වඩාත් සුවපහසු සංචාරක කාලසීමාව මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා පැතිරේ. ගාල් ඔය බෝට්ටු සෆාරි සඳහා, මාර්තු සිට ජූලි දක්වා කාලය වඩාත් සුදුසුය. කුමනයේ පක්ෂි ජනපදයන් සඳහා කැදීම උපරිම වන අප්‍රේල් සිට ජූලි දක්වා කාලය වඩාත් ක්‍රියාශීලීය. අරුගම් බේ රළ පැදීමේ කාලය මැයි සිට ඔක්තෝබර් දක්වාය. දෙසැම්බර් සිට පෙබරවාරි දක්වා පැමිණෙන සංචාරකයින් යම් වර්ෂාපතනයක් අපේක්ෂා කළ යුතු නමුත්, අඩු සංචාරකයින් සහ අඩු නවාතැන් ගාස්තු දැකගත හැකි වනු ඇත.

අම්පාරයේ රැඳී සිටිය යුත්තේ කොහේද?

නවාතැන් පහසුකම් අම්පාර නගරයේම ඇති කුඩා නගර හෝටල් සිට ජාතික උද්‍යාන තුළ හෝ මායිමේ පිහිටි පරිසර හිතකාමී නවාතැන් දක්වා විහිදේ. ගාල් ඔය ලොජ් යනු ප්‍රමිතියක් සපයන අත්දැකීමකි — ගාල් ඔය ජාතික උද්‍යානයට මායිම් වන, තමන්ගේම මග පෙන්වනු ලබන සෆාරි සහ ප්‍රජා වැඩසටහන් මෙහෙයවන කූඩාරම් කඳවුරකි. නගරයේ සාම්ප්‍රදායික හෝටල් පදනමක් කැමති සංචාරකයින් සඳහා, මධ්‍ය ප්‍රදේශය අසල මධ්‍ය පෙළ දේපල ලබාගත හැකිය. අරුගම් බේහි තමන්ටම ආවේණික නවාතැන් තීරුවක් ඇති අතර, ප්‍රධාන අවධානය රළ පැදීම හෝ වෙරළ කාලය වන අයට එය වඩාත් සුදුසුය.

අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ දැකගත හැකි වන්‍යජීවීන් මොනවාද?

• අලි — උද්‍යාන දෙකේම සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජනගහනයන් ඇත; ගාල් ඔයේ පීනන අලි දර්ශනය විශේෂයෙන් දුර්ලභයි
• දිවියන් — ගාල් ඔය සහ කුමන යන දෙකෙහිම ජීප් මාර්ගවල දැකගත හැකි නමුත්, දර්ශන සඳහා ඉවසීම අවශ්‍යයි
• වාහල කිඹුලන් — කුමනයේ වාහල ජල ප්‍රදේශවල සහ කුඹුක්කන් ඔයේ දක්නට ලැබේ
• වනාශ්ව හරකුන් — ගාල් ඔයේ විවෘත තණබිම් ප්‍රදේශවල බහුලව දැකගත හැකිය
• පක්ෂීන් — කුමනයේ පමණක් විශේෂ 255කට වැඩි ගණනක් වාර්තා වී ඇත, රංචුවාරි කොකුන්, කහ මුව වලා වඳුරන් සහ විවිධ ගිජුලිහිණි විශේෂද ඇතුළුව
• සම්බූර් සහ කොටි මුවන් — උද්‍යාන දෙකෙහිම පුළුල් ලෙස දැකගත හැකිය

අම්පාර අවට ඇති සංස්කෘතික හා ඓතිහාසික ස්ථාන මොනවාද?

දීගාවාපියට අමතරව, දිස්ත්‍රික්කයේ ඓතිහාසිකව වැදගත් වුවත් එතරම් ප්‍රචලිත නොවූ ස්ථාන කිහිපයක් ඇත. කුමන අසල පිහිටි මගුල් මහා විහාරය, රජු කාවන්තිස්ස සහ රැජින විහාරමහාදේවියගේ විවාහ මංගල්‍යය හා සම්බන්ධ පුරාණ නටබුන් විහාරස්ථානයකි. මෙම ස්ථානයේ අනුරාධපුර යුගයේ ශිල්ප ශෛලියට අනුකූල, හොඳින් සංරක්ෂණය වූ සඳකඩ පහණක් සහ මුරකුළුණු ඇත. අරුගම් බේට යන මාර්ගයේ පිහිටි කුඩා අභයභූමියක් වන ලහුගල මගුල් මහා විහාරය ජාතික උද්‍යානය, වියළි කාලයේ විශාල අලි රංචු ආකර්ෂණය කරන වැව් වලින් වට වූ තවත් පුරාණ විහාරස්ථානයක් සුරක්ෂිත කරයි — අවධානයෙන් යුතු සංචාරකයා වෙනුවෙන් ප්‍රතිඵල ලබා දෙන, බොහෝ විට නොසලකා හරින ස්ථානයකි. ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යකාලීන උරුමය කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන අය, උතුරට පැය තුනක් පමණ දුරින් පිහිටි පොළොන්නරුව දක්වා තම සංචාරක සැලැස්ම දිගු කිරීමට කැමති විය හැකිය.