Lakpura
Lakpura®

මිනේරිය වැව

AI මගින් නිර්මිත රූපයකි · සැබෑ ඡායාරූපයක් නොවේ

මින්නේරිය වැව ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත් කතාබහට ලක් වූ ජලාශයන්ගෙන් එකකි — ක්‍රිස්තු වර්ෂ 3 වන සියවසේ ජල ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ අසාමාන්‍ය ජයග්‍රහණයක් වන එය ඉදි කර දශක දෙකකට ආසන්න කාලයකට පසුවත් ජීවමාන පරිසර පද්ධතියක් ලෙස පවතී. උතුරු මැද පළාතේ වාරික වර්ෂාවෙන් පෝෂණය වන, මින්නේරිය ජාතික උද්‍යානයේ සීමාවන් තුළ පිහිටි මෙම වැව වසර පුරාම වනජීවීන් ආකර්ෂණය කරගනී. නමුත් එහි ගෝලීය කීර්තිය උපයා ගන්නේ වියළි කාලයේදී, එහි අඩු වෙමින් පවතින ඉවුරුවලට ශ්‍රී ලංකාවේ වන අලි සිය ගණනක් රැස් වන අවස්ථාවේදී වන අතර, එය පෘථිවියේ දක්නට ලැබෙන විශාලතම එවැනි රැස්වීම් වලින් එකක් ලෙස සැලකේ.

මින්නේරිය වැවේ ඉතිහාසය කුමක්ද?

මෙම ජලාශය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 3 වන සියවස පමණ මහසෙන් රජු විසින් ඉදි කරන ලද අතර, ඔහු පුරාණ රාජරට රාජධානිය පුරා විශාල ජල සම්පාදන ජාලයක් ඉදි කිරීම සඳහා ද ගෞරවයට පාත්‍ර වේ. මින්නේරිය නිර්මාණය කර ඇත්තේ මෝසම් වර්ෂාවෙන් ලැබෙන ජලය එකතු කර වියළි කලාපයේ තැනිතලා පුරා බෙදා හැරීම සඳහා වන අතර, දිගු වියළි මාස තුළ වී වගාව පවත්වාගෙන යාමට එය උපකාර විය. වැවේ මුල් මැටි බැම්ම, පසු සියවස් කිහිපය තුළදී ශක්තිමත් කර උසස් කර ඇති අතර, එය අද වනදත් ජලය රඳවාගෙන සිටී — පුරාණ ශ්‍රී ලාංකික ජල ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දක්ෂතාවයට සාක්ෂියක් ලෙස.

මෙම ප්‍රදේශය ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණය තුළ පිහිටා ඇති අතර, පුරාණ පොළොන්නරුව නගරය නැගෙනහිරට කිලෝමීටර 30 ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇති බැවින්, දිවයිනේ ඓතිහාසික හදවතම ස්ථානය ගවේෂණය කරන සංචාරකයින්ට මින්නේරිය දින චාරිකාවක් සඳහා ස්වභාවිකව යුගල වන ස්ථානයකි.

මින්නේරිය ජාතික උද්‍යානයේ මා දැකිය හැකි වනජීවීන් මොනවාද?

මින්නේරිය ජාතික උද්‍යානය ජලාශය වටා වියළි කලාප වනාන්තර, පඳුරු බිම් සහ තෘණභූමි හෙක්ටයාර් 8,889 ක් ආරක්ෂා කරයි. සෘතු අනුව භූ දර්ශනය විශාල ලෙස වෙනස් වේ: වැව පිරී ඇති විට, ඝන වනාන්තරය ජල මායිම දක්වාම පැතිරේ; වියළි කාලයේදී ජල මට්ටම පහත වැටෙද්දී, පුළුල් තෘණ ප්‍රදේශ මතු වී කිලෝමීටර ගණනාවකින් ආහාර සොයා එන සතුන් ආකර්ෂණය කරයි.

  • ශ්‍රී ලාංකික වන අලින් – ප්‍රමුඛතම විශේෂය සහ බොහෝ සංචාරකයින් මෙහි පැමිණීමට හේතුව; මෙහි ස්ථිර රංචු වලට අමතරව මින්නේරිය, කවුඩුල්ල සහ ඉකෝ-පාර්ක් අතර ගමන් කරන අලින් ද එක් වේ.
  • කොටි – සිටිනුයේ ඇතත් දැකගැනීම දුර්ලභයි; වනාන්තර දාරයේ උදෑසන කාලයේ දැකගැනීමේ හැකියාව වැඩි වේ.
  • තිත් මුවන් සහ ගවයා – බහුලව දැකගත හැකි අතර බොහෝ විට වැවේ බැම්ම අසබඩ ආහාර ගනිමින් සිටිනු දැකගත හැකිය.
  • වල් මීහරක් – වන හා අර්ධ-වන සතුන් දෙපිරිසම වැවේ දාරවල නිතර දැකගත හැකිය.
  • වලස්සුන් – විටින් විට දැකගත හැකි අතර, විශේෂයෙන් පඳුරු වනාන්තරයේ ගෙඩි ගැසෙන ගස් අසල.
  • කිඹුලන් – වගුරු කිඹුලන් (mugger crocodiles) වැවේ නොගැඹුරු ඉවුරුවල වසර පුරාම අව්වේ විවේක ගනිති.

පක්ෂි නිරීක්ෂකයින්ටද මින්නේරිය එකසේ ප්‍රතිඵලදායී ස්ථානයකි. විවෘත ජලය සහ බටු ගහන ප්‍රදේශවල කතුරු ලේනුන්, කුඩා ලප මූකලන්, මහ සුදු පෙලිකන් සහ විවිධ රෑන බටුවන් විශේෂ වාසය කරති. උද්‍යානය තුළ පක්ෂි විශේෂ 160 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් වාර්තා වී ඇත.

මින්නේරිය වැවට පැමිණීමට වඩාත් සුදුසු කාලය කුමක්ද?

අලි රැස්වීම සාමාන්‍යයෙන් ජූලි සහ ඔක්තෝබර් අතර උච්චතම අවස්ථාවට පත් වන අතර, එම කාලයේදී මෝසම් අතර වියළි කාල පරිච්ඡේදය වැව කුඩා කර, ජලයත් පෝෂ්‍යදායී තණකොළත් වැවේ හෙළිවන බිම මත එකතු කරයි. අගෝස්තු සහ සැප්තැම්බර් මාස සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රධාන මාස ලෙස සැලකේ: අලි සංඛ්‍යාව ඉහළම මට්ටමේ පවතින අතර, දහවල් ආලෝකය ඡායාරූප ගැනීමට හොඳ වන අතර, කෙටි වියළි තණකොළ නිසා ජීප් මාර්ගවලින් දිස්වන දර්ශනය විශිෂ්ට වේ.

වියළි කාලයෙන් පිටත, උද්‍යානය විවෘතව පවතින අතර වනජීවීන් තවමත් ක්‍රියාශීලීව සිටිති, නමුත් ජලය වෙනත් තැන්වල ලබාගත හැකි වීම නිසා අලින් වටා ඇති වනාන්තරවලට විසිරී යති. ඕනෑම මාසයක උදෑසන වේලාවේ සංචාරය කිරීම වඩාත් සන්සුන් තත්ත්වයක් සහ දවසේ රස්නයට පෙර නපුරු සතුන් දැකගැනීමේ හොඳම අවස්ථාව ලබා දෙයි.

මාසයඅලි සංඛ්‍යාවසාමාන්‍ය තත්ත්වයන්
ජනවාරි – අප්‍රේල්කුඩා රංචුඊසාන මෝසම අවසන් වෙමින්; මධ්‍යස්ථ වනජීවි ක්‍රියාකාරකම්
මැයි – ජූනිමධ්‍යස්ථනිරිත මෝසම ආරම්භ වේ; තද හරිත වෘක්ෂලතාව
ජූලි – ඔක්තෝබර්උච්චතම රැස්වීමවියළි කාලය; වැවේ ජල මට්ටම අඩු; ජීප් සෆාරි සඳහා ප්‍රශස්ත තත්ත්වයන්
නොවැම්බර් – දෙසැම්බර්විසිරෙමින්ඊසාන මෝසම; උද්‍යානය මඩවැකි විය හැකි නමුත් වඩාත් නිහඬ

මින්නේරිය අලි රැස්වීම යනු කුමක්ද?

මෙම රැස්වීම එක් සැලසුම් කළ සිදුවීමක් නොව, වියළි මාස තුළ ක්‍රමයෙන් ගොඩනැඟෙන දීර්ඝ සෘතුමය එකතුවකි. අවට වනාන්තරවල ජල මූලාශ්‍ර වියළී යද්දී, අලින් — සමහර විට එකවර සිය ගණනක් — වතුර බීමට, ස්නානය කිරීමට සහ පසුබැසෙන ජල මායිමෙන් හෙළි වන ඛනිජ පොහොසත් තණකොළ ආහාරයට ගැනීම සඳහා වැව වෙත ඇදී එති. පවුල් කණ්ඩායම් එකිනෙකා සමඟ අන්තර්ක්‍රියා කරති, තරුණ පිරිමි අලින් තරග වදිති, ඇතුන් පැටවුන් ජල මායිමේ සෙල්ලම් කරති — මේ සියල්ල නිශ්චලව සිටින සෆාරි වාහනයකට පෙනෙන දුරකින්.

වනජීවි ජීව විද්‍යාඥයින් විසින් මෙම රැස්වීමට විවිධ වාසස්ථාන ප්‍රදේශවලින් සතුන් සහභාගී වන බව ලේඛනගත කර ඇති අතර, මින්නේරිය පුළුල් ජනගහනයක් බෙදාගන්නා තීරණාත්මක වියළි-සෘතු සම්පතක් ලෙස ක්‍රියා කරන බව එයින් ඇඟවේ. ශ්‍රී ලංකාවේ වනජීවි සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මින්නේරිය-කවුඩුල්ල-ඉකෝ-පාර්ක් කොරිඩෝව පුරා අලි චලනය නිරීක්ෂණය කරමින් මෙම වාසස්ථානය ඵලදායී ලෙස කළමනාකරණය කිරීමට සහාය වේ.

කොළඹ සිට මින්නේරියට යන්නේ කෙසේද?

මින්නේරිය ජාතික උද්‍යානය කොළඹට ඊසාන දෙසින් කිලෝමීටර 180 ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇති අතර, කුරුණෑගල හෝ දඹුල්ල හරහා ගමන් කරන රථවාහන තදබදය මත පදනම්ව සාමාන්‍යයෙන් පැය තුනක් හතරක් වැනි කාලයක් ගත වේ. වඩාත් සුලභ මාර්ගය වන්නේ කොළඹ සිට උතුරට A9 මහා මාර්ගය ඔස්සේ දඹුල්ල දක්වා ගොස්, පසුව A11 මාර්ගයෙන් නැගෙනහිරට හබරණ දෙසට ගමන් කිරීමයි, එතැන් සිට උද්‍යාන ප්‍රවේශ ද්වාරය සංඥා පුවරු මඟින් දක්වා ඇති අතර එය කිලෝමීටර 8 ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත.

හබරණ නගරය වේ ළඟම පදනම් ස්ථානය වන අතර, එහි විවිධ නවාතැන් පහසුකම් ඇති අතර සීගිරිය සහ පොළොන්නරුව එකවර නැරඹීම සඳහාද හොඳින් පිහිටා ඇත. උද්‍යානයට ජීප් සෆාරි ගමන් උද්‍යාන ප්‍රවේශ ද්වාරය හරහා සංවිධානය කරනු ලබන අතර, බලයලත් මාර්ගෝපදේශකයෙකු හා ජීප් රථයකින් තොරව පුද්ගලික වාහන ප්‍රවේශ ද්වාරයෙන් එහායට ඉඩ දෙනු නොලැබේ.

මින්නේරියේ සහ ඒ අවට කරගත හැකි කටයුතු මොනවාද?

ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම වන්නේ මින්නේරිය ජාතික උද්‍යානය තුළ ජීප් සෆාරියක් වන අතර, එය සාමාන්‍යයෙන් පැය දෙකක් තුනක් තරම් කාලයක් පවතී. උදෑසන සහ සවස් වරුවේ ගමන් ආරම්භ වීම සම්මතයයි, උච්චතම රැස්වීමේ සෘතුවේදී ආලෝකයේ ගුණාත්මකභාවය නිසා සවස් කාලයේ සෆාරි ගමන් වඩාත් කැමති කරනු ලැබේ. උද්‍යානයෙන් ඔබ්බට, අවට ප්‍රදේශය පහත කරුණු ද ලබා දෙයි:

  • සංස්කෘතික දින චාරිකා – සීගිරිය කුළු බලකොටුව සහ පොළොන්නරුවේ පුරාණ නටබුන් දෙකම කිලෝමීටර 30–40 අතර දුරින් පිහිටා ඇති බැවින්, සංස්කෘතික හා වනජීවි අත්දැකීම් එකම දිනයක ලබාගැනීම ප්‍රායෝගිකයි.
  • උණුසුම්-වාතය බැලූන් ගමන් – සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණය තුළ උණුසුම්-වාතය බැලූන් ගමන් සීගිරිය සහ දඹුල්ල වෙතින් ලබාගත හැකි අතර, එමගින් වැව සහ අවට වනාන්තරය පිළිබඳ ගුවන් දර්ශනයක් ලබා දෙයි.
  • ගම්මාන ගවේෂණ – හබරණ අවට ගොවි ප්‍රජාවන් සාම්ප්‍රදායික වී සහ එළවළු වගාව පවත්වාගෙන යයි; ස්ථානීය මෙහෙයුම්කරුවන් කිහිප දෙනෙකු හරහා මාර්ගෝපදේශක ගම්මාන ගවේෂණ ලබාගත හැකිය.
  • කවුඩුල්ල ජාතික උද්‍යානය – මින්නේරියට කෙළින්ම උතුරින් පිහිටා ඇති අතර එකම අලි කොරිඩෝව මගින් සම්බන්ධ වී ඇති මෙම උද්‍යානය, යම් දිනක මින්නේරියේ අලි සංඛ්‍යාව අඩු නම් නැරඹීමට වටිනා ස්ථානයකි.

මින්නේරිය වැව පාරිසරික වශයෙන් වැදගත් වන්නේ ඇයි?

සෆාරි දර්ශනයක් ලෙස එහි කාර්යභාරයට අමතරව, මින්නේරිය වැව වසර 1,700 කට ආසන්න කාලයක සිට කරගෙන එන ආකාරයටම, අවට ගොවිබිම් වලට ජලය සපයමින් තවමත් ක්‍රියාත්මක වන පුරාණ වැවකි. ජලාශය වටා ඇති වියළි කලාප මිශ්‍ර වනාන්තරය ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇති එක් හේතුවක් නම්, එය දිවයිනේ විශාලතම අඛණ්ඩ අලි ජනගහනය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වියළි-සෘතු රැකවරණයක් සපයන බැවිනි — IUCN ආයතනය විසින් භූමි ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව ආසියාවේ ඝනතම ජනගහනය ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති ජනගහනයකි.

වැවේ පසුබැසෙන ඉවුරුවල මතුවන තෘණභූමි හුදෙක් ආනුෂංගික වාසස්ථානයක් නොව — එය පුළුල් භූ දර්ශනයක් පුරා අලි චලන රටා හැඩගස්වන සෘතුමය සම්පතකි. එබැවින් වැව සහ එහි ජල රැස්වීමේ වනාන්තරය ආරක්ෂා කිරීම, උතුරු මැද පළාතේ සම්පූර්ණ අලි ජනගහනය ආරක්ෂා කිරීමෙන් වෙන් කළ නොහැකි කාරණයකි.

අවට ස්ථාන

කි.මී. 25ක් පමණ ඇතුළත ස්ථාන 11, ළඟම ඒවා මුලින්.

ආශ්‍රිත ලිපි

සමීපව සම්බන්ධ මාතෘකා පිළිබඳ පිටු 5.

අවට කළ යුතු දේ

ලක්පුර® සමඟ මෙම අත්දැකීම වෙන්කරවාගන්න

අපගේ දේශීය කණ්ඩායම විසින් සකස් කරන ලදී. සෘජු වෙන්කරවීම, ක්ෂණික තහවුරු කිරීම.

ලක්පුර® නියෝජිතයාගෙන් අසන්න