කළුතර බෝධිය ශ්රී ලංකාවේ ඓතිහාසිකව වඩාත් සංකීර්ණ ආගමික ස්ථාන අතුරින් එකකි — සහස්ර දෙකක බෞද්ධ ඉතිහාසයක් හරහා බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්වූ ඒ මූල බෝ වෘක්ෂයට ම සම්බන්ධ පෙළපතක් සහිත පූජනීය බෝ ගසකි. කළු ගඟේ දකුණු ඉවුරේ, කළුතර නගරයේ පිහිටි මෙම ස්ථානය වන්දනාකරුවන්, ඉතිහාසඥයින් සහ කුතුහලයෙන් පැමිණෙන සංචාරකයින් එක සේ ආකර්ෂණය කරගනිමින්, දිවයිනේ අධ්යාත්මික අතීතයට නිහඬ නමුත් ගැඹුරු දොරටුවක් විවර කරයි.
කළුතර බෝධිය යනු කුමක්ද, එය වැදගත් වන්නේ ඇයි?
කළුතර පිහිටි බෝ ගස (Ficus religiosa) අනුරාධපුරයේ ජය ශ්රී මහා බෝධියෙන් වැඩුණු පැළ 32 අතුරින් එකක් ලෙස විශ්වාස කෙරේ — එම ජය ශ්රී මහා බෝධිය ද ඉන්දියාවේ බිහාර් ප්රාන්තයේ බුද්ධගයාහි පිහිටි මුල් බෝධි වෘක්ෂයේ පැළයකි. ජය ශ්රී මහා බෝධිය ක්රිස්තු පූර්ව 3 වන සියවස පමණ ඉන්දියාවේ අශෝක අධිරාජයාගේ දියණිය වූ සහ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේගේ නිවුන් සොහොයුරිය වූ සංඝමිත්තා තෙරණිය විසින් ශ්රී ලංකාවට ගෙන එන ලදී. එතුමාණන් මෙරටට බුද්ධාගම හඳුන්වා දුන් මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ය. එම ගස අනුරාධපුරයේ මහාමේඝවන උද්යානයේ රෝපණය කරන ලද අතර, අද එය අඛණ්ඩව ලේඛනගත ඉතිහාසයක් සහිත ලොව පැරණිතම ගස ලෙස පිළිගැනේ.
ශ්රී මහා බෝධියේ ඉතිහාසයට කැපවූ සිංහල සාහිත්ය ග්රන්ථයක් වන බෝධිවංශයට අනුව, එම ගසෙහි ඵල අටක් මුකුළු වූ අතර, ඒ සෑම එකකින්ම පැළ හතර බැගින් — සමස්තයක් වශයෙන් පැළ 32ක් — හට ගත්තේය. මෙම පැළ රෝපණය කිරීම සඳහා ස්ථාන නම් කරනු ලැබුවේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ විසින්ම යැයි පැවසෙන අතර, කළුතර ද ඒ අතුරින් එකකි. එබැවින් කළුතර බෝධියේ වැදගත්කම එක ගසක් පමණක් නොව, වර්තමාන ශ්රී ලංකාව බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයට සම්බන්ධ කරන නොබිඳුණු වන්දනා දාමයක කොටසකි.
කළුතර බෝධියේ ඉතිහාසය කුමක්ද?
ක්රිස්තු පූර්ව 2 වන සියවසේ දේවානම්පියතිස්ස රජතුමාගේ රාජ්ය කාලයේ කළුතර රෝපණය කරන ලද මුල් පැළය ක්රිස්තු වර්ෂ 15 වන සියවස පමණ දක්වා පැවතුනි. ක්රිස්තු වර්ෂ 1042දී වික්රම පාණ්ඩ්යන් නම් පාණ්ඩ්ය කුමාරයෙකු කළුතර බෝධි පරිශ්රයේ පහළ මාලිගාවේ නව බෝ ගසක් රෝපණය කිරීමත් සමඟ මෙම ස්ථානයට නැවත වැදගත්කමක් ලැබුණි. වික්රම පාණ්ඩ්යන් හින්දු භක්තිකයෙකු වූවද, ඔහු කළුතර ප්රදේශයේ උපරජවරයෙකු ලෙස සේවය කළ අතර, බහුතරයක් බෞද්ධ වූ ප්රාදේශීය ජනතාවගේ හිතකාමීත්වය දිනාගැනීම සඳහා මෙම ගස රෝපණය කළ බව විශ්වාස කෙරේ.
16 වන සියවසේ පෘතුගීසීන් ශ්රී ලංකාවේ නිරිත දිග වෙරළ තීරයට පැමිණීමත් සමඟ විශාල කැළඹීමක් ඇති විය. පෘතුගීසි අධිකාරිය වෙරළබඩ පළාත් කෙරෙහි පුළුල් වන විට, කළුතර බෝධිය වැනි ආගමික ස්ථාන සම්බන්ධයෙන් වූ රැකවරණය පිරිහී ගිය අතර, මෙම කාලය තුළ ගස මියගිය බවත්, දශක කිහිපයකට පසු එය නැවත පැළ වූ බවත් වාර්තා වේ. ප්රාදේශීය ප්රජාව මත මෙම ස්ථානයට ඇති බලපෑම හඳුනාගත් පෘතුගීසීන්, කලාපයේ ආගමික හා සිවිල් ජීවිතයට එකවර බලපෑම් කිරීමේ උපායමාර්ගික පියවරක් වශයෙන් අවසානයේ මෙම භූමිය බලකොටුවක් බවට පරිවර්තනය කළහ.
පෘතුගීසි යුගයෙන් පසු, වෙරළබඩ ප්රදේශ මත පාලනය ලබාගත්තේ ලන්දේසීන් වන අතර, ඉන් පසුව බ්රිතාන්යයන් විය. සෑම යටත්විජිත පරිපාලනයක්ම කළුතර මත තම මුද්රාව තැබීය. බ්රිතාන්ය පාලනය යටතේ බලකොටු ව්යුහයන් ක්රමානුකූලව බිඳ දමන ලද අතර, ස්ථානයේ පූජනීය ස්වභාවය ක්රමයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් කරන ලදී. අද වන විට කළුතර බෝධි භාරකාර මණ්ඩලය විසින් මෙම භූමිය පරිපාලනය කරනු ලබන අතර, එය පැරණි ගස කේන්ද්ර කරගත් හොඳින් නඩත්තු කරන ලද විහාරස්ථාන සංකීර්ණයක් ලෙස සංවර්ධනය කර ඇත.
කළුතර බෝධි සංකීර්ණයේදී සංචාරකයින්ට දැක ගත හැක්කේ කුමක්ද?
කළුතර බෝධි සංකීර්ණය තාප්පයකින් වට වූ භූමියක පිහිටා ඇති අතර, ගවේෂණය කිරීමට සුදුසු වෙනස් ප්රදේශ කිහිපයක් ඇතුළත් වේ:
- පූජනීය බෝ ගස: මුළු ස්ථානයේම කේන්ද්ර ලක්ෂ්යය වන මෙය, ධජ පැටවලින් වැසී, වන්දනාකරුවන් තෙල් පහන් දල්වන සහ මල් තබන පූජාසන වලින් වටවී ඇත.
- ස්තූපය (දාගැබ): ප්රධාන ප්රවේශ දොරටුව අසල සුදු පැහැති කැපී පෙනෙන ස්තූපයක් පිහිටා ඇත — එය ඇතුළත කුහරයක් සහිත වන අතර, එය ශ්රී ලාංකික බෞද්ධ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ සාපේක්ෂව අසාමාන්ය ලක්ෂණයකි; එහි වන්දනාකරුවන්ට ඇතුළු විය හැකි කුඩා ස්ථූප කුටියක් ද ඇත.
- පහළ සහ උඩු මාලිගා: මෙම සංකීර්ණය තට්ටු මට්ටම් හරහා සකස් කර ඇති අතර, එක් එක් මට්ටමේ විහාරස්ථාන, විවිධ වයස්වල බෝ ගස් සහ භාවනා ස්ථාන ඇතුළත් වේ.
- කෞතුකාගාරය සහ පුස්තකාලය: ස්ථානයේ ඉතිහාසයට අමතර අර්ථකතනයක් සපයන බෞද්ධ පුරාවස්තු හා අත්පිටපත් එකතුවක්.
- ගංගා අසල් වෙරළ: මෙම සංකීර්ණය කළු ගඟට මායිම්ව පිහිටා ඇති අතර, ගලා එන ජලය, විහාර සීනුව සහ හඳුන් දුමෙහි සුවඳ යන සංයෝජනය පිරිසිදු පුරාවිද්යාත්මක ස්ථාන වලට වඩා පැහැදිලිව වෙනස් වූ ඉන්ද්රිය අත්දැකීමක් නිර්මාණය කරයි.
කළුතර බෝධියට පැමිණීමට වඩාත් සුදුසු කාලය කුමක්ද?
විහාරස්ථානය වසරේ සෑම දිනකම විවෘතව පවතින අතර දවස පුරාම සංචාරකයින් පිළිගනී, එහෙත් පෞද්ගලික භාවනාවට වඩාත් සන්සුන් කාල සීමා වන්නේ උදෑසන ඉක්මනින් සහ සවස අග භාගයයි. ශ්රී ලංකාවේ රජයේ නිවාඩු දින වන සහ දැඩි බෞද්ධ භාවනාවට අවස්ථාවන් වන පුන් පෝය දිනවලදී මෙම ස්ථානය විශේෂයෙන් ජීවමාන වේ — මෙම දිනවලදී වැඩි පිරිසක් සහ වැඩි ආගමික කටයුතු අපේක්ෂා කළ හැක.
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපත, බුද්ධත්වය සහ පිරිනිවන ස්මරණය කරන, සාමාන්යයෙන් මැයි මාසයේ පැමිණෙන වෙසක් උත්සවය, කළුතර බෝධියේ වාර්ෂිකව සිදුවන වැදගත්ම අවස්ථාව වේ. සංකීර්ණය කුඩු ලාම්පු සහ තෙල් පහන් වලින් සරසනු ලබන අතර, භක්තිමත් සංචාරකයින් සඳහා මුළු රාත්රිය පුරා පවත්වන සිල් සමාදන් වැඩසටහන් පැවැත්වේ. ඔබ වෙසක් කාලයේ නිරිත දිග වෙරළ දිගේ සංචාරය කරන්නේ නම්, කළුතර බෝධියේ වාතාවරණය ඔබගේ සැලසුම් තුළ ඇතුළත් කර ගැනීම වටී.
කාලගුණය සම්බන්ධයෙන්, ශ්රී ලංකාවේ නිරිත දිග වෙරළ තීරය අප්රේල් සහ මැයි මාස පමණ අන්තර් මෝසම් කාලයක් සහ මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා ප්රධාන නිරිත මෝසම් කාලයක් අත්විඳී. නොවැම්බර් සිට අප්රේල් දක්වා පමණ වූ වියළි කාලය සාමාන්යයෙන් නරඹාගැනීම සඳහා වඩාත් සුවපහසු තත්ත්වයන් ලබා දෙයි.
කොළඹ සිට කළුතර බෝධියට පැමිණෙන්නේ කෙසේද?
කළුතර, A2 වෙරළබඩ මහාමාර්ගය ඔස්සේ කොළඹට සැතපුම් වශයෙන් 43 km පමණ දකුණින් පිහිටා ඇති අතර, එය අගනුවරින් පහසුවෙන් ළඟා විය හැකි අර්ධ-දින සංචාරයක් හෝ බෙන්තොට, හික්කඩුව, හෝ ගාල්ල දෙසට යන ගමනක සොබාදහම්ම නැවතුම්පොළක් වේ. පෞද්ගලික වාහනයකින් ගමන වාහන තදබදය මත ආශ්රිතව පැයක් සිට පැයක් හමාරක් පමණ ගත වේ; සති අන්තවලදී මෙය ඉතා අධික විය හැක. දකුණු අධිවේගී මාර්ගය (E01) වේගවත් විකල්ප මාර්ගයක් ලබා දෙයි; සංචාරකයින් දොඩම්ගොඩ හන්දියෙන් බැස කළුතර නගරය දෙසට යොමු විය යුතුය.
කොළඹ කොටුව දුම්රිය ස්ථානය සහ කළුතර දකුණ අතර දුම්රිය ගමන සුවපහසු හා දර්ශනීය විකල්පයක් වන අතර, කළුතර දකුණ දුම්රිය ස්ථානයේ සිට විහාරස්ථානයට කෙටි ත්රීරෝද රථ ගමනක් ඇත. අන්තර්නගර බස් රථ ද වෙරළබඩ මාර්ගය ඔස්සේ නිතර ධාවනය වේ. ආසන්නයේ පිහිටි මාදු ගඟ සුළඟ සමඟ කළුතර බෝධියේ සංචාරය ඒකාබද්ධ කරන අයට, පෞද්ගලික මෝටර් රථයක් හෝ කුලී රථයක් වඩාත් නම්යශීලී භාවයක් ලබා දෙයි.
කළුතර බෝධිය බෞද්ධ නොවන සංචාරකයින්ට සුදුසුද?
ආගම කුමක් වුවත් මෙම ස්ථානය සියලු සංචාරකයින්ට විවෘතය. අපේක්ෂිත සම්මතයන් ඕනෑම ශ්රී ලාංකික බෞද්ධ විහාරස්ථානයකට සාමාන්ය ඒවා වේ: අභ්යන්තර භූමියට ඇතුළු වීමට පෙර පාවහන් ගලවන්න, නිහතමානීව ඇඳුම් ඇඳගන්න (උරහිස් සහ දණහිස් ආවරණය කර), සහ අභ්යන්තර ප්රදේශයේ සිටියදී පූජනීය ගසට හෝ ප්රතිමා වලට පිටුපා සිටීමෙන් වළකින්න. ඡායාරූප ගැනීම සාමාන්යයෙන් බාහිර ප්රදේශවල අවසර දෙනු ලැබේ; සක්රිය වන්දනාවේ යෙදෙන වන්දනාකරුවන් අසල සැලකිලිමත් වන්න.
ළමයින්ට ද ආශිර්වාද සහිත පිළිගැනීමක් ඇත; අලංකාරවත් ස්තූපය, පුරාණ ගස, ගංගා දර්ශන, සහ වන්දනාකරුවන් හා භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ නිරන්තර රිද්මය යන සංයෝජනය නිසා, ශ්රී ලංකාවේ බෞද්ධ උරුමය ප්රථම වරට අත්විඳින සංචාරකයින්ට කළුතර බෝධිය වඩාත් ආකර්ෂණීය විහාරස්ථාන සංචාරයක් බවට පත් කරයි.
කළුතරේදී තවත් මා කළ හැක්කේ කුමක්ද?
කළුතර යනු ගඟ මුවදොර දකුණින් වැලි තීරයක් ඔස්සේ විහිදී ඇති ලාක්ෂණික විලා සිට විශාල වෙරළබඩ හෝටල් දක්වා පුළුල් නවාතැන් තේරීම් සහිත වෙරළබඩ නිවාඩු නගරයකි. කළුතර උතුර සහ කළුතර දකුණ ප්රදේශවල වෙරළ පොල් උයන්වලින් වට වී ඇති අතර, දකුණට ඇති වෙරළවලට සාපේක්ෂව සාමාන්යයෙන් සන්සුන්ය. ජල ක්රීඩා, කළු ගඟ දිගේ ගංගා සවාරි, සහ ආසන්න මැණික් සහ හස්ත කර්මාන්ත වැඩමුළු වලට පැමිණීම රාත්රී එකක හෝ දෙකක නවාතැනක් සුපහසුවෙන් පුරවාගත හැකිය.
කළුතර සිට එක-දින සංචාර දකුණට බළාපිටියේ මාදු ගංගා සුළඟ වෙත, හික්කඩුවහි කැස්බෑ අභිජනන මධ්යස්ථානය වෙත, සහ දකුණු පළාතේ පුළුල් සංස්කෘතික උරුමය වෙත පහසුවෙන් සම්බන්ධ වේ. උතුරට, කළුතර වෙරළබඩ කේන්ද්රස්ථානයක් ලෙස භාවිත කරන්නේ නම් කොළඹ එක-දින සංචාරයකට ප්රමාණවත් තරම් සමීපයි.
අවට ස්ථාන
කි.මී. 25ක් පමණ ඇතුළත ස්ථාන 11, ළඟම ඒවා මුලින්.
- Kalutara Bridge: An Unspoken Heritageකි.මී. 1ට අඩු
- Kalutara Beachකි.මී. 1ට අඩු
- කළුතර නගරයකි.මී. 1ට අඩු
- Kalutara Fortකි.මී. 1ට අඩු
- Kalutara Urban Council Groundsකි.මී. 1ට අඩු
- Kalutara North Railway Stationකි.මී. 1ට අඩු
- Richmond Castleකි.මී. 1ට අඩු
- Calido Beachකි.මී. 1ට අඩු
- Kalutara South Railway Stationකි.මී. 1ට අඩු
- Wadduwa Railway Stationකි.මී. 5
- Wadduwa Beachකි.මී. 6
ආශ්රිත ලිපි
සමීපව සම්බන්ධ මාතෘකා පිළිබඳ පිටු 1.