කලා වැව ජාතික උද්‍යානය

කලා වැව ජාතික උද්යානය ශ්‍රී ලංකාවේ ඓතිහාසිකව බහු-තලීය භූ දර්ශනයන්ගෙන් එකක් ආරක්ෂා කරයි — පුරාතන රජෙකු විසින් ඉදිකරන ලද විශාල ජලාශ සංකීර්ණයක්, දැන් වනජීවී රක්ෂිතයක් ලෙස කළමනාකරණය කරනු ලබන අතර, හාතිරැළ වර්ෂය පුරාවටම නිරාවරණ තටාක ඉවුරු ඔස්සේ තෘණ අස්වද්දයි. රටේ වැඩිපුර නරඹන්නන් පැමිණෙන සමහර උද්යාන හා සසඳන විට, කලා වැව, ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපීය වනජීවීන් හා ගැඹුරු කෘෂි උරුමය සමග නිහඬ, ගැඹුරු සබඳතාවක් ඇති කර ගැනීමට සොයන්නන්ට ත්‍යාගශීලීව ලැදියාව දක්වයි.

කලා වැව පිටුපස ඇති ඉතිහාසය කුමක්ද?

කලා වැව ජලාශය ඉදිකිරීමට අණ දුන්නේ, ක්‍රි.ව. පස්වන සියවසේ ශ්‍රී ලංකා පාලනය කළ රජ ධාතුසේන විසිනි. ඔහුගේ යුගයේ ජල ඉංජිනේරු ප්‍රවීණයෙකු ලෙස, ධාතුසේන රජ යාබදව ඇති බාලළුවැව ටැංකිය ද ඉදිකොට, දෙකම සම්බන්ධ කොට පුරාතන ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම වාරිමාර්ග සංකීර්ණයන්ගෙන් එකක් ස්ථාපිත කළේය. ඒකාබද්ධ පද්ධතිය, වියළි කලාපය පුරාවට කුඹුරු ජලසේකනය කොට, ශතවර්ෂ ගණනාවක් ශ්‍රේෂ්ඨ කෘෂිකාර්මික ආර්ථික ශක්‍යස්ථානයක් ලෙස පැවතුණි.

ටැංකි දෙකම පසුකාලීනව ප්‍රතිසංස්කරණය කොට, වර්ෂය පුරාවටම ජලය රඳවා ගනී. ඒ නිරන්තර ජල සැපයුම, උද්යානයේ පාරිසරික ශක්‍ය ප්‍රභවය වන අතර — ජල මට්ටම් ඉහළ පහළ යෑමත් සමඟ නිරාවරණ වන තෘණ බිම්වලට හා නොගැඹුරු දිය ඉවුරු දෙසට සතුන් ඇද ගනියි. මෙම ප්‍රදේශය ශ්‍රී ලංකාවේ පුළුල් පුරාතන හදවත් භූමිය ඇතුළත පිහිටා ඇත; පොළොන්නරුව නැගෙනහිර දෙසට සාපේක්ෂව ළඟ පිහිටා ඇති බැවින්, මෙම ප්‍රදේශය සංස්කෘතික හා ස්වාභාවික රසවත්කමේ සුවිශේෂ ඝනත්වයක් ලත් ස්ථානයකි.

කලා වැව ජාතික උද්යානයෙන් මා බලාපොරොත්තු විය හැකි වනජීවීන් මොනවාද?

ඇතුන් ප්‍රධාන ආකර්ෂණයයි. වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, සංරක්ෂණ හා පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය සමඟ සහයෝගයෙන් සිදුකළ ජීපීඑස් රේඩියෝ-ලුහු බැඳීම් අධ්‍යයනයන් මගින් තහවුරු කර ඇත්තේ, ඇතැම් ඇත් රැළ, වර්ෂය පුරාවටම කලා වැව–බාලළුවැව ආශ්‍රිතව රැඳී සිටිති — ලෙළ ඉසව්වලදී දක්නට ලැබෙන දැඩි සෘතුමය සාන්ද්‍රණයන්ට වඩා වෙනස් රටාවකි.

කලා වැව–බාලළුවැව ටැංකි සංකීර්ණය සාපේක්ෂව නොගැඹුරු බැවින්, වියළි සෘතුවේ ජල රේඛාව පසු නැමෙන විට, ටැංකි ඇදේ ඔස්සේ ලස්සන පළල් කොළ පැහැති තෘණ පටියක් ලොකු ශාකාහාරී සතුන් සඳහා නිරාවරණ කරයි — ප්‍රකාශිතව විශාල ශාකාහාරීන් සඳහා විවෘත ස්වභාවික ආහාර ශාලාවක් නිර්මාණය කෙරේ. මින්නේරිය සහ කවුඩුල්ල හි ප්‍රකට ඇත් රැස්වීම් පිටුපස ඇති ගතිකතාව මෙය පිළිබිඹු කරන නමුත්, කලා වැව හිදී ඒකතුවීම සාමාන්‍යයෙන් සන්සුන් හා සෆාරි රථ ගැවසීම අඩු ස්වභාවයකින් යුතු වේ.

• ඇතුන්: වර්ෂය පුරා වාසීන්; වියළි මාසවල (දළ වශයෙන් මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා) ටැංකි ඉවුරු ආශ්‍රිතව විශේෂයෙන් දෘශ්‍ය වේ.
• ජල පක්ෂීන්: පළල් නොගැඹුරු ටැංකිය, පින්තාරු කළ ගිරවිකල්, විවෘත-කූහල ගිරවිකල්, කොකු, හා විවිධ ජල කෙහෙල්ලන් සහ තාරාවන් ආකර්ෂණය කරයි.
• උරගයින්: ජල ඉවුරු ඔස්සේ කිඹුල් ලෙලිත්තා හා ගෝනාළුවන් නිතරම දැකිය හැකිය.
• ක්ෂීරපායීන්: පැල්ලම් සහිත මුවන්, වල් ඌරන්, සහ කලාතුරකින් දිවියන් ද, උද්යාන සීමාවන් ඇතුළත සටහන් කර ඇත.
• වියළි කලාපීය ශාකාවේදී: ඒ වටා ඇති ගහණ, ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි පහත් රට වනාන්තරයන්ට සාමාන්‍ය පොංගාමියා පින්නාටා සහ කටු ඇකේෂියා ශාක ඇතුළත් ය.

කලා වැව, මින්නේරිය සහ කවුඩුල්ල සමඟ සසඳන්නේ කෙසේද?

උද්යාන තුනෙහිම සමාන පාරිසරික තර්කණයක් ඇත — වියළි කලාපීය වනය වටා ඇති පුරාතන ජලාශ, ඇත් ගහනයන් සමඟ, ඒවා වියළි සෘතුවේ ටැංකි තෘණ බිම් ප්‍රයෝජනයට ගනී. කලා වැව හි ප්‍රධාන වෙනස, පරිමාණය හා ජනරවය ය. මින්නේරිය සහ කවුඩුල්ල, උච්ච රැස්වීම් සෘතුවේ දී විශාල සෆාරි ජීප් ගණනාවක් ආකර්ෂණය කරයි; කලා වැව සාමාන්‍යයෙන් බොහෝ අඩු නරඹන්නන් සංඛ්‍යාවක් ලබා, ඉෂ්ට-ව ඇරඹෙන ඉකුත් ධාවන කැපීමෙන් ශ්‍රේෂ්ඨ සන්සුන්කමක් ලබා දෙයි.

කලා වැව–බාලළුවැව සංකීර්ණයේ නොගැඹුරු ස්වභාවය, තෘණ නිරාවරණය වියළි සෘතු ආරම්භයේදීම ඇරඹෙන ලෙස සහ සමස්ත ටැංකි ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව විශාල ප්‍රදේශයක් ආවරණය කරන ලෙස ද, ඒ නිසා සතුන් කුඩා කලාපයක සාන්ද්‍රිත ලෙස රැදී සිටිය හැකි ලෙස ද ඉඩ සලසයි. ප්‍රධාන ඇත් රැස්වීම් දැනටමත් අත්දැකීමෙන් ඇති සංචාරකයින්ට, කලා වැව, ඒ එකම පාරිසරික කතාවේ විකල්ප දෘෂ්ටිකෝණයක් ඉදිරිපත් කරයි.

කලා වැව ජාතික උද්යානය නැරඹීමට වඩාත් හොඳ කාලය කවදාද?

වියළි සෘතුව — දළ වශයෙන් මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා — වනජීවී නැරඹීම සඳහා වඩාත් ඵලදායී කාලය වේ. ටැංකි ජල මට්ටම් අඩු වෙද්දී, නිරාවරණ මෙල් ලොම් හා කෙටි තෘණ, ඇත්තන් හා ජල පක්ෂීන්ගේ ඉහළම සාන්ද්‍රණ ආකර්ෂණය කරයි. උදෑසනේ ආරම්භ වන ආරම්භ-ඉෂ්ට සෆාරි, රස්න ගිනි ලෑමට පෙර, බොහෝ සිහිනම් ලබා දීමේ ප්‍රවණතාවක් ඇත.

උද්යානය වර්ෂය පුරාවටම විවෘතව ඇති අතර, අතර-කාලීන මෝසම් මාස (ඔක්තෝබර්–නොවැම්බර්) ද, විශේෂයෙන් ප්‍රදේශය හරහා ගමන් කරන සංක්‍රාමික පක්ෂීන්ගෙන්, හොඳ දර්ශන ලබා දිය හැකිය. තෙත් සෘතුව, ඝන වෘක්ෂලතා ගෙනෙන අතර, ඒ නිසා වනජීවීන් දැකීම දුෂ්කර විය හැකි නමුත්, භූ දර්ශනයට ඒ ස්වතෙදීම විශේෂ නම්‍යශීලී ගති ගුණ ලබා දෙයි.

කලා වැව ජාතික උද්යානයට ළඟාවන්නේ කෙසේද?

දඹුල්ල සහ හබරණ — ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතාමත් පහසු සෆාරි ගම්මාන දෙකක් — ආශ්‍රිතව, උද්යානය උතුරු මධ්‍යම පළාතේ පිහිටා ඇත. කොළඹ සිට, කුරුණෑගල සහ දඹුල්ල හරහා, ධාවනය ආසන්න වශයෙන් පැය තුනකින් හතරකින් ගතවේ. හබරණ සිට, උද්යානය ආසන්නවශයෙන් පැය එකකින් මාර්ගය ඔස්සේ ළඟාවිය හැකිය.

උද්යාන සීමාව ඇතුළත හතර-රෝද ධාවන සෆාරි ජීප් රථයක් අවශ්‍ය වේ. බොහෝ නරඹන්නන්, හබරණ හෝ දඹුල්ල හි ඔවුන්ගේ නවාතැන් ස්ථාන හරහා, හෝ ප්‍රවාහනය හා මාර්ගෝපදේශකයෙකු කල්තියා සංවිධානය කළ හැකි ගමනාන්ත කළමනාකරණ සමාගමක් හරහා, ජීප් කුලී ලබා ගනී.

ගොස් බැලීමට පෙර මා දැනගත යුතු දේ කුමක්ද?

• ඇතුළු වීමේ අවසර: විදේශ නරඹන්නන්ට, වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිකුත් කරන ලද වලංගු ජාතික උද්යාන ඇතුළු ටිකට් පතක් අවශ්‍ය වේ. විශේෂයෙන් උච්ච සෘතුවේ, ටිකට් පත් ළඟා වීමට පෙර ලබා ගැනීම සුදුසු ය.
• සෆාරි ආකෘතිය: පුද්ගලික ජීප් සෆාරි සහ හවුල් රථ විකල්ප දෙකම ලබා ගත හැකිය. පුද්ගලික සෆාරි, මාර්ගය හා වේගය සම්බන්ධයෙන් ඔබට වැඩි ම නම්‍යශීලිත්වයක් ලබා දෙයි.
• මාර්ගෝපදේශකයින්: දැනුවත් මාර්ගෝපදේශකයෙකු සැලකිය යුතු ලෙස වටිනාකම් එකතු කරයි — ඔවුන්ට විශේෂ, සත්ත්ව හැසිරීම් හදාරා, හා කලාතුරකින් ගිය උද්යාන ධාවන මාර්ග ගෙවිය හැකිය.
• රැගෙන යා යුතු දේ: සැහැල්ලු, මධ්‍යම පාට ඇඳුම්; හිරු ආරක්ෂාව; දුරේක්ෂ; සහ ස්ූම් කාචයකින් සමන්විත කැමරාවක්. උද්යානය ඇතුළත පහසුකම් අවම බැවින් ජලය හා ආහාර රැගෙන යෑම නිර්දේශ කෙරේ.
• වගකිව යුතු හැසිරීම: සෑමවිටම වනජීවීන්ගෙන් ආරක්ෂිත දුර පවත්වා ගන්න, ශබ්දය අවම කර ගන්න, සහ කිසිදා සතුන්ට ආහාර දෙන්නට හෝ ඔවුන් සමඟ අන්තර්ක්‍රියා කිරීමට උත්සාහ නොකරන්න.

කලා වැව සංචාරය සමඟ තවත් කළ හැකි ගමන් මොනවාද?

ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතික හදවත් ස්ථානයේ ඇති උද්යානයේ ස්ථානය, ප්‍රධාන උරුම ස්ථාන කිහිපයක් සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීම පහසු කරයි. පොළොන්නරුව ල UNESCO ලෝක උරුම අඩවිය, නැගෙනහිර දෙසට පිහිටා ඇති අතර, ඒ දිනමේ උදේ සෆාරිය කෙළවරේ හෝ ඉකුත් දිනේ නැරඹිය හැකිය. සීගිරිය ගල් බලකොටුව ද සුවිශේෂ ළඟ පිහිටා ඇත.

වනජීවී ආශාවන්ත සංචාරකයින්ට, ඔවුන්ගේ ගමන් සැලැස්ම, ශ්‍රී ලංකාවේ භූමි ප්‍රමාණයෙන් විශාලතම ජාතික උද්යානය වන විල්පත්තු ජාතික උද්‍යානයදෙසට උතුරු දිශාවට දිගු කළ හැකි අතර, ඒ, වන සෙවෙනින් ගැඹුරු විලු (ස්වාභාවික විල්) අතර සිත් ඇදගන්නා ලෙස වෙනස් දිවි-නරඹීම් අත්දැකීමක් ඉදිරිපත් කරයි. විකල්පයක් ලෙස,උඩවලව ජාතික උද්‍යානය හරහා දකුණු කවය, ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපීය පරිසර පද්ධතීන්ගේ ගෙළ හසුරුවන දළ සටහනක් සම්පූර්ණ කරයි.