කෝලම (හාස්‍ය) රංගනය ඉදිරියට ගෙන යන අතරතුර වඩාත්ම වැදගත් සිදුවීම වන්නේ රජු සහ රැජින යන චරිත දෙකේ පිවිසීමයි. පුරුෂයෝ රජුට රෑන වලින් සරුංගල් ගසති, රජු වෙත සේවය කරන ඇමතිවරුද වෙස්මුහුණු පළඳිති. මෙම විවිධ චරිතවලට ගැලපෙන පරිදි වෙස්මුහුණු නිර්මාණය කර ඇත. රජු හා රැජිනගේ මුහුණු ඉතා විශාලය. මෙම වෙස්මුහුණ පැළඳගෙන නර්තනය කිරීම අපහසුය. රැජිනගේ වෙස්මුහුණ, උස අඩි හතරක් හෝ පහක් පමණ වන අතර, රජුගේ වෙස්මුහුණ තරම් විශාල නොවුවද, එහි කැටයම් රාශියක් ඇත. සුරූපී කැටයම් රැසකින් සැරසුණු රජුගේ රාජකීය වෙස්මුහුණ, මනසට ප්‍රශංසාව දනවන එකකි. ප්‍රමාණයෙන් හා නිර්මාණාත්මක අලංකාරයෙන් රජු හා රැජිනගේ මුහුණු අනෙකුත් සියලුම වෙස්මුහුණු අතර කැපී පෙනේ.
රාජ කෝලම (රාජකීය හාස්‍ය) මුහුණු අතර, අම්බලන්ගොඩ ටී. ඩබ්. ගුණදාස මහතාගේ පවුලට අයත් පෙළපත් වෙස්මුහුණ විශේෂ ස්ථානයක් ගනී.
එය ඉතා ආකර්ෂණීය වන අතර ප්‍රමාණයෙන් ද විශාලය. රජු හා රැජිනගේ මුහුණු ඉතා විශාල හා අලංකාරය. ඉහළ කොටස ඉතා සියුම් ලෙස කැටයම් කර ඇති අතර, ඊට වීදුරු කැබලි අමුණා ඇත. මෙය රජුගේ උතුම් බවත් ගාම්භීරත්වයත් ඔහුගේ කීර්තියත් පෙන්වීම සඳහා ය. මුහුණේ දෙපසෙහිම මකර (කාම දේවතා) තොරණ ඇත. තුඩු රැවුල ඉහළට රැළි ගසා ඇත. හනුවේ දෙපසෙහිම රැවුල් ඇත. මෙම වෙස්මුහුණු අතර විජේසූරිය පෙළපතට අයත් රජු හා රැජිනගේ වෙස්මුහුණු ද ඉතා අලංකාරය.
රජුගේ වෙස්මුහුණ පිළිබඳ තොරතුරු ඉදිරිපත් කරමින් බන්දු විජේසූරිය මහතා නිගමනය කරන්නේ, බෞද්ධ මුහුණු අතර, මෙය නිර්වාණය දක්වන බවයි. මෙම වෙස්මුහුණුවල නිරූපණය කර ඇති මුහුණු සියල්ල, මෙරට විවිධ පාලන සමයන් තුළ කලින් කලට පැවති චරිත නියෝජනය කරන බව හඳුනාගත හැකිය.
ඒ අතරම සිංහලයන්ට පිළිගත නොහැකි වූ සමහර චරිත ඉතා තියුණු ලෙස විහිළුවට ලක් කර ඇත. එමගින් විවිධ පුද්ගලයන්ගේ ලක්ෂණ එළියට ගෙන ආ හැකිය.
