වාලව ගඟ ශ්රී ලංකාවේ වඩාත්ම වැදගත් ගංගාවලින් එකකි. මධ්යම කඳුකරයේ ආරම්භ වී, කඳුරට හරහා පහළට ගලා බසින එය, දකුණු හා වියළි කලාපයේ පහත්බිම් හරහා පැතිරී, අවසානයේ අම්බලන්තොට අසළින් ඉන්දියානු සාගරයට එක්වේ. මග දිගේම එය කුඹුරු වියළි නොවී පවත්වා ගනී, ජල විදුලි බලාගාරයක් ක්රියාත්මක කරයි, රටේ වැඩිපුරම පැමිණෙන ජාතික උද්යානවලින් එකක් පෝෂණය කරයි, තවද රත්නපුර, මොණරාගල හා හම්බන්තොට දිස්ත්රික්ක පුරා ජීවත් වන දහස් ගණන් ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතයට හැඩතල දෙයි.
වාලව ගඟ ආරම්භ වන්නේ හා අවසන් වන්නේ කොතැනද?
මෙම ගංගාව ආරම්භ වන්නේ සබරගමුව පළාතේ බලංගොඩ සානුව අවට කඳුකරයෙනි. එතැන් සිට එය දළ වශයෙන් ගිනිකොන-බටහිර දෙසට ගලා, කඳු පන්ති හරහා ගමන් කරමින් ඌව හා දකුණු පළාත්වල විශාල තැනිතලාවලට පිවිසෙයි. එහි මුළු දිග කිලෝමීටර 145ක් පමණ වේ. බෑවුම සමතලා වීමත් සමඟ පහළ ප්රදේශ සැලකිය යුතු ලෙස පුළුල් වන අතර, ගංගාව අවසානයේ ශ්රී ලංකාවේ දකුණු වෙරළේදී මුහුදට එකතු වේ.
ජල පෝෂක ප්රදේශය මධ්යම හා දකුණු ශ්රී ලංකාවේ සැලකිය යුතු භූමි ප්රමාණයක් ආවරණය කරයි, එනම් කඳුකරයේ වර්ෂාපතන — විශේෂයෙන් නිරිත හා ඊසාන මෝසම් සමයේදී — සුළු අනතුරු ඇඟවීමකින් පහළට ජල මට්ටම ඉහළ නැංවිය හැකිය.
උඩවලව ජලාශය යනු කුමක්ද, එය වැදගත් වන්නේ ඇයි?
1968 දී නිම කරන ලද උඩවලව වේල්ල, වාලව ගඟ හිරකර විශාල ජලාශයක් නිර්මාණය කරයි. එය කාර්ය තුනක් ඉටු කරයි: දකුණු වියළි පහත්බිම් හරහා ගොවිබිම් සරුකරණය, ග්රාමීය ප්රජාවන්ට ජලය සැපයීම, සහ උඩවලව ජල විදුලි බලාගාරය හරහා විදුලිය නිෂ්පාදනය. ජලාශය දැන් උඩවලව ජාතික උද්යානයේ ප්රධාන කොටසක් හරහා විහිදී ඇති අතර, එහි වෙරළ තීරය ආසියාවේ වල් ආසියානු අලින් නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා වඩාත්ම විශ්වාසදායක ස්ථානවලින් එකක් බවට පත්ව ඇත.
ජලාශයේ සෘතුමය උච්චාවචනයන් උද්යානයේ පරිසර විද්යාවට සෘජුවම බලපායි. වියළි මාසවලදී, සතුන් ජලය අයිනට රැස් වේ, එබැවින් වනජීවී දර්ශන — විශේෂයෙන් අලි රංචු — ජලාශයේ දාරවල ස්ථාවරව හොඳින් දක්නට ලැබේ.
වාලව ගඟ උඩවලව ජාතික උද්යානයට සහාය වන්නේ කෙසේද?
ගංගාව හා එහි අතු ගංගා, 1972 දී වේල්ල හේතුවෙන් අවතැන් වූ ජලපෝෂක ප්රදේශය හා වනජීවීන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ස්ථාපිත කරන ලද හෙක්ටයාර 30,821ක අභයභූමියක් වන උඩවලව ජාතික උද්යානයේ පාරිසරික කොඳු නාරටිය වේ. මෙම උද්යානය ශ්රී ලංකාවේ වල් ආසියානු අලින්ගේ විශාලතම ජනගහනවලින් එකක් රඳවා තබා ගනී — ඇස්තමේන්තු සාමාන්යයෙන් 400 සිට 600 දක්වා පුද්ගලයන් අතර පවතී — එමගින් එය රටේ අලි නිරීක්ෂණය සඳහා ප්රමුඛතම ස්ථානය බවට පත් කරයි.
- අලි: පදිංචි රංචු දිනය පුරාම තණබිම් හා ජලාශය අතර ගමන් කරයි. පැටවුන් හා තරුණ අලින් සුලභව දැකගත හැකි අතර, උද්යානය ප්රායෝගිකව අලි අනාථාගාරයක ආරක්ෂිත කලාපයක් ලෙස ක්රියා කරයි.
- වනාශ්වයන් (ගෝන): විශාල රංචු ගංගාවේ ගංවතුර තැනිතලා ප්රදේශවල විවෘත තැනිතලාවල බොහෝ විට එකිනෙකා අසළින් තණ බුදියි.
- පක්ෂීන්: ජලාශය හා ගංගා තීරයේ වනාන්තරය පැහැකරවන ලොකු හෙණයා, කුකුළු-ගෙඩි හෙණයා, කුඩා ලෙනෙකුට හා වර්ග රැසක ජල කපුටන් ඇතුළු පුළුල් ජල පක්ෂී ප්රමාණයක් ආකර්ෂණය කරයි.
- කිඹුලන් හා දිවියන්: ගංගාවේ සන්සුන් කොටස් දිගේ වගේ කිඹුලන් දැකගත හැකි අතර, සිනිඳු ලේන දිවියන් උදෑසන වේලාවට ඉඳහිට දැකගත හැකිය.
ජීප් සපාරි, උද්යානයේ ප්රධාන ප්රවේශ ද්වාරයෙන් උඩවලව නගරය අසළින් ආරම්භ වේ. උදෑසන හා සවස ගමන් වලින් වඩාත්ම හොඳ දර්ශන ලැබේ.
වාලව ගඟ වනාන්තර බෝට්ටු සපාරිය යනු කුමක්ද?
ජාතික උද්යානයට පහළින්, ගංගාව වෙරළ දෙසට පුළුල් වන ස්ථානයේදී, ජලයෙන්ම වෙනස් ආකාරයක වනජීවී මුණගැසීමක් හැකි වේ. පහළ වාලව ගඟ, හම්බන්තොටට ළඟා වීමට පෙර ඝන ගංගා වනාන්තර හරහා වක්ර ගමන් කරන අතර, මෙම කොටස දිගේ බෝට්ටු සපාරි මගින් කිඹුලන්, ගවර උකුස්සන්, මාළු දඩයම් රාජාලීන් සහ විශාල කඩොලාන පරිසර පද්ධති සමීපව නිරීක්ෂණය කිරීමට ඉඩ සලසයි. මෙම අත්දැකීම ගොඩබිම් ජීප් සපාරියකට වඩා කැපී පෙනෙන ලෙස වෙනස් ය — නිහඬ, මන්දගාමී, තවද පක්ෂි නිරීක්ෂණයට හා වනජීවී ඡායාරූපකරණයට හොඳින් ගැළපෙයි. ගමන් ආරම්භ සාමාන්යයෙන් හම්බන්තොට වරායෙන් හෝ අසළ වෙරළ තොටුපලවලින් සංවිධානය කරනු ලැබේ.
වාලව ගඟේ කෘෂිකාර්මික වැදගත්කම කුමක්ද?
ජල සම්පාදනය සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ මෙම ගංගාවේ මූලික මානව භාවිතය වී ඇත. නවීන වේල්ල පැවතීමට බොහෝ කලකට පෙර, පුරාණ ජල ඉංජිනේරුවන් ජලය කුඹුරුවලට හරවා යැවීම සඳහා මූලික අමුණු හා ඇළ මාර්ග ඉදි කළහ. අද, උඩවලව වාරිමාර්ග යෝජනා ක්රමය හම්බන්තොට හා මොණරාගලේ වියළි කලාප තැනිතලා හරහා වී, පළතුරු හා එළවළු විශාල පරිමාණයෙන් වගා කිරීම සඳහා සහාය වන අතර, දකුණු පළාතේ ආහාර සුරක්ෂිතතාවයට සෘජුවම දායක වේ.
ගංගාවේ ජලය ඉහළ කඳුකරයේ, එහි ඉවුරු දිගේ පිහිටි කුඩා ජීවනෝපාය ගොවිපලවල් ද පෝෂණය කරයි, එහිදී රත්නපුර හා බලංගොඩ දිස්ත්රික්කවල ප්රජාවන් වාරිමාර්ග හා ගෘහස්ථ භාවිතය යන දෙකටම එය මත රඳා පවතී.
වාලව ගඟින් ඇති ගංවතුර අවදානම් මොනවාද?
වාලව ගඟේ ජල පෝෂක ප්රදේශය දැඩි වර්ෂාපතනයට ඉතා සංවේදී වේ. තීව්ර මෝසම් කාල පරිච්ඡේදවලදී — විශේෂයෙන් මැයි සහ අගෝස්තු අතර නිරිත මෝසම, සහ වෙනත් අවස්ථාවල දේශීය පෙරැළි කුණාටු — මධ්යම කඳුකරයෙන් ගලා එන ජලය වේගයෙන් ගංගා මට්ටම ඉහළ නැංවිය හැකිය. පහත ප්රදේශ නැවත නැවතත් ගංවතුර අවදානමට මුහුණ දෙයි:
- රත්නපුර හා මොරකැටිය: මොරකැටිය අවට මධ්ය-ගංගා කොරිඩෝව ගංවතුරට ගොදුරු වන ප්රදේශයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත. මොරකැටියේ ජල මාපන මධ්යස්ථානයක් ජල මට්ටම් නිරීක්ෂණය කරයි; අනතුරු ඇඟවීමේ මට්ටම මීටර් 3.00ක් ලෙසත්, සුළු ගංවතුර මට්ටම මීටර් 5.00ක් ලෙසත්, ප්රධාන ගංවතුර මට්ටම මීටර් 7.00ක් ලෙසත් නියම කර ඇත.
- පහළ ප්රදේශ අසළ පහත් බිම් ගොවිබිම්: ගංගාව වෙරළ දෙසට සමතලා වන විට, ජලය බැස යෑම මන්දගාමී වන අතර, විශාල වර්ෂාපතන සිදුවීමකින් පසු කෘෂිකාර්මික ඉඩම් ජලයෙන් වැසී සිටීම දින ගණනාවක් පවතිය හැකිය.
- අම්බලන්තොට අසළ වෙරළබඩ කලාපය: ගංගාවේ ඩෙල්ටාකාර පහළ කොටස ජලය මන්දගාමීව විසිරුවා හරින අතර, එමගින් ආසන්න ප්රජාවන් තුළ ගංවතුරේ කාල සීමාව වැඩි කරයි.
ශ්රී ලංකා වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව හා ආපදා කළමනාකරණ මධ්යස්ථානය තථ්ය කාලීන ගංගා මට්ටම් දත්ත ප්රකාශයට පත් කරයි. මෝසම් සමයේදී දකුණු පහත්බිම්වලට සංචාරය කිරීමට සැලසුම් කරන සංචාරකයින්, ගංවතුරට ගොදුරු වන හරස් මාර්ග අසළ මාර්ග වසා දැමීම් උඩවලව හා හම්බන්තොට වෙත යන මාර්ගවලට බලපෑ හැකි බැවින්, ගමන් කිරීමට පෙර වත්මන් තත්ත්වයන් පරීක්ෂා කළ යුතුය.
වාලව ගඟේ සංස්කෘතික හා ඓතිහාසික වැදගත්කම කුමක්ද?
වාලව ගඟ, අනුරාධපුරයට ආධිපත්යය සඳහා ආවර්තිතව තරඟ කළ ප්රාචීන දකුණු රාජ්යය වූ රුහුණු රාජධානියේ ඓතිහාසික භූගෝලයේ දක්නට ලැබේ. හම්බන්තොට පහත්බිම්වල වාරිමාර්ග ක්රම, ඉන් සමහරක් වාලව ජලය මාර්ගගත කරන ලද, වසර දෙදහසකට වඩා පැරණි ය. ගංගාවේ ද්රෝණිය, කඳුකර අභ්යන්තරය හා දකුණු වෙරළ අතර වෙළඳාම හා චලනය සඳහා මාර්ගයක් විය, තවද එහි ඉවුරු අසළ පුරාණ විහාර හා පුරාවිද්යාත්මක ස්ථාන කිහිපයක් දිගුකාලීන ජනාවාස පැවැත්මට සාක්ෂි දරයි.
අද ගංගාව දිගේ ජීවත් වන ප්රජාවන් සඳහා, වාලව ගඟ ආධ්යාත්මික වැදගත්කමක් රඳවා ගනී. ස්නාන ස්ථාන හා කුඩා දේවාල ගංඉවුර දිගේ ස්ථාන සලකුණු කරන අතර, ගංගාව වගා දින දර්ශනයට බැඳුණු දේශීය කෘෂිකාර්මික චාරිත්රවලට ඒකාබද්ධ වී ඇත.
කොළඹ සිට වාලව ගඟ ප්රදේශයට යන්නේ කෙසේද?
සංචාරකයින් සඳහා වාලව ගඟේ වැඩිපුරම පැමිණෙන කොටස වන්නේ කොළඹ සිට කිලෝමීටර 165ක් පමණ දුරින් පිහිටි උඩවලව ප්රදේශයයි. දකුණු අධිවේගී මාර්ගය (E01) හරහා, පසුව එම්බිලිපිටිය දෙසට ගොඩබිමට ගමන් කිරීමෙන්, වාහන තදබදය අනුව සාමාන්යයෙන් පැය තුනක් සිට හතරක් දක්වා ගත වේ. පහළ-ගංගා බෝට්ටු සපාරිය සඳහා ප්රවේශ ද්වාරය වන හම්බන්තොට, අධිවේගී මාර්ගය හරහා කොළඹ සිට කිලෝමීටර 240ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත — පමණ වශයෙන් පැය තුනහමාරක් සිට හතරක් දක්වා. උඩවලව නගරයට සෘජු දුම්රිය සේවාවක් නොමැත; ආසන්නතම ප්රධාන මාර්ග දුම්රිය ස්ථානය වන්නේ කොළඹ–අවිස්සාවේල්ල මාර්ගයේ පෙල්මඩුල්ල පාර දුම්රිය ස්ථානයයි, එයින් පසුව ද සැලකිය යුතු මාර්ග ගමනක් ඉතිරි වේ. බොහෝ සංචාරකයින් සඳහා පුද්ගලික ප්රවාහන සේවාවක් ලබාගැනීම වඩාත් ප්රායෝගික විකල්පයයි.
වාලව ගඟ ප්රදේශයට පැමිණීමට වඩාත්ම සුදුසු කාලය කුමක්ද?
ජූනි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා සහ නැවතත් ජනවාරි සිට මාර්තු දක්වා වියළි කාලය, උඩවලවේ වනජීවී නිරීක්ෂණය සඳහා වඩාත්ම පුරෝකථනය කළ හැකි තත්ත්වයන් ලබා දෙයි. අඩු ජල මට්ටම් නිසා සතුන් ස්ථිර ජල ප්රභවයන් අසළ රැස් වන අතර, එමගින් දර්ශන අනුපාතය වැඩි දියුණු වේ. පහළ ගංගාවේ වනාන්තර බෝට්ටු සපාරිය වසර පුරා ක්රියාත්මක වන නමුත්, ජල මට්ටම් ඉහළ ගොස් කාලගුණය අනපේක්ෂිත වන උච්ච නිරිත මෝසම් මාස (මැයි සිට ජූලි) තුළ වළකින්න එය වඩාත් සුදුසුය. නොවැම්බර් හා දෙසැම්බර් මාස, දකුණු වෙරළට ඊසාන මෝසම ගෙන එන අතර, එමගින් කෙටි නමුත් තද වර්ෂාව ඇති විය හැකිය.
අවට ස්ථාන
කි.මී. 25ක් පමණ ඇතුළත ස්ථාන 9, ළඟම ඒවා මුලින්.
- Weheragala Entranceකි.මී. 4
- Feeding Baby Elephantsකි.මී. 8
- අලි සංක්රමණ නිවාසයකි.මී. 8
- Udawalawe Reservoirකි.මී. 8
- Chandrika wawaකි.මී. 9
- එම්බිලිපිටිය නගරයකි.මී. 9
- Naturalist at Udawalawe National Parkකි.මී. 9
- උඩවලව ජාතික උද්යානයකි.මී. 9
- උඩවලව නගරයකි.මී. 10
ආශ්රිත ලිපි
සමීපව සම්බන්ධ මාතෘකා පිළිබඳ පිටු 8.

