මොරටුව

මොරටුව පිහිටා ඇත්තේ කොළඹ මධ්‍යයට සැතපුම් 18ක් පමණ දකුණින්, පටු ගොඩබිම් අර්ධද්වීපයක ය. එය දිශාවන් තුනකින්ම ජලයෙන් වට වී ඇත — බටහිරින් ඉන්දියන් සාගරය, නැගෙනහිරින් බොල්ගොඩ වැව, සහ දකුණින් මොරටු ඔය. මෙම භූගෝලීය ස්වභාවය එකම ප්‍රමාණයේ ශ්‍රී ලාංකික නගර බොහොමයකට වඩා මොරටුවේ ස්වරූපය හැඩගස්වා ඇත — මෙය ධීවර බෝට්තු වෙරළබඩ කටයුතු කරන අතරම සන්සුන් කලපු නිවාඩු නිකේතන සමඟ එකට පවතින ස්ථානයකි. තවද රටේ පැරණිතම ගෘහ භාණ්ඩ නිෂ්පාදන සම්ප්‍රදායන්ගෙන් එකක් ජාතික වශයෙන් පිළිගත් ශිල්ප කර්මාන්තයක් බවට වර්ධනය වී ඇති ස්ථානයකි.

අවසන් ජන ගණන් සංගණනය අනුව ජනගහනය 168,000ක් පමණ වන මොරටුව, ස්වයංපෝෂිත බවක් දැනෙන තරම් විශාලය, නමුත් බටහිර වෙරළ ප්‍රදේශය සංචාරය කිරීම සඳහා ප්‍රායෝගික කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස සේවය කිරීමට තරම් කොළඹට සමීපය. දක්ෂිණ අධිවේගී මාර්ගය සහ ගාල්ල–කොළඹ වෙරළබඩ මහාමාර්ගය යන දෙකම මෙම ප්‍රදේශය හරහා ගමන් කරන අතර, ඕනෑම දිශාවකට ඉදිරි ගමන් කිරීම පහසු කරයි.

මොරටුව වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ කුමකටද?

මෙම නගරයට එකිනෙකට එතරම් ගැටුමකින් තොරව පැවතෙන ශක්තිමත් අනන්‍යතා දෙකක් ඇත. පළමුවැන්න එහි ගෘහ භාණ්ඩ හා ලී ශිල්ප කර්මාන්තයයි — වීදි කිහිපයක් දිගේ වැඩමුළු සහ ප්‍රදර්ශනාගාර පෙළගැසී ඇති අතර, ඒවායින් යටත්විජිත-අනුකරණ පුටු සිට නවීන සවිකළ මුළුතැන්ගෙයි උපකරණ දක්වා සියල්ලම නිෂ්පාදනය කෙරේ. ශිල්පීන් බොහෝ දෙනෙකු තම දක්ෂතා පරම්පරා ගණනාවක් දක්වා සොයා යන අතර, ක්‍රියාවලිය නැරඹීමට හෝ අභිරුචි භාණ්ඩ ඇණවුම් කිරීමට කැමති සංචාරකයින් සාදරයෙන් පිළිගන්නා වැඩමුළු ගණනාවක් ද ඇත.

දෙවන අනන්‍යතාව වඩාත් සාහිත්‍යමය සහ සිවිල් ස්වභාවයක් ගනී. මොරටුව, නගරයට බෙහෙවින් ඔබ්බට බලපෑ පුද්ගලයින් තිදෙනකුගේ උපත් ස්ථානයයි: 1848 මාතලේ කැරැල්ලේදී බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට එරෙහිව සටන් කළ ප්‍රතිරෝධක නායක වීර පුරන් අප්පු; දිවයින පුරා අධ්‍යාපනික හා පුණ්‍යාධාර කටයුතු සඳහා විශාල වශයෙන් පරිත්‍යාග කළ පරෝපකාරී ශ්‍රීමත් චාල්ස් හෙන්රි ද සොයිසා; සහ ශ්‍රී ලාංකික සංගීත ඉතිහාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම චරිත අතර එකකු ලෙස පුළුල් ලෙස සැලකෙන ගායක හා නාද නිර්මාතෘ පණ්ඩිත් ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේව.

කොළඹ සිට මොරටුවට යන්නේ කෙසේද?

වඩාත්ම සෘජු මාර්ගය වන්නේ ගාලු පාර (A2) ඔස්සේය, එය දෙහිවල සහ ගල්කිස්ස හරහා ගමන් කර මොරටුවට ළඟා වේ — සාමාන්‍යයෙන් මධ්‍ය කොළඹ සිට මිනිත්තු 40–60ක් පමණ වාහන තදබදය මත රඳා පවතී. ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව වෙරළබඩ මාර්ගයේ මගී දුම්රිය සේවා පවත්වාගෙන යයි, ඇඟුරුකාරම සහ මොරටුව දුම්රිය ස්ථානවල නැවතුම් සහිතව; කොළඹ කොටුව සිට ගමන අවම වශයෙන් මිනිත්තු 30–40ක් ගත වන අතර මාර්ගයේ වැඩි කොටසක් සඳහා මුහුදු දසුන් දක්නට ලැබේ.

කටුනායක බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළෙන් ආරම්භ වී, පුද්ගලික ප්‍රවාහනය වඩාත් පහසු විකල්පය වේ, මන්ද කොළඹ කොටුවේදී මාරුවීමකින් තොරව ගුවන්තොටුපොළ මොරටුව සමඟ සම්බන්ධ කරන සෘජු දුම්රිය මාර්ගයක් නොමැති බැවිනි. පුද්ගලික රියදුරෙකුට මහාමාර්ගයේ වාහන තදබදය මත රඳා පවතින පරිදි මිනිත්තු 60–90ක් තුළ ගුවන්තොටුපොළ සිට මොරටුව දක්වා ගමන සම්පූර්ණ කළ හැක.

මොරටුවේ ප්‍රධාන ප්‍රදේශ සහ අසල්වැසි කලාප මොනවාද?

නගරය එකිනෙකට සුවිශේෂී ස්වභාවයක් ඇති ස්ථාන 24කට බෙදා ඇත. ඇඟුරුකාරම සහ මොරටුවැල්ල වැනි වෙරළබඩ ප්‍රදේශ ඉන්දියන් සාගර වෙරළ තීරයට සෘජුවම මායිම්ව ඇති අතර, කටුබැද්ද සහ රාවතාවත්ත වඩාත් නේවාසික ස්වභාවයක් ගන්නා අතර මොරටුව විශ්ව විද්‍යාල පරිශ්‍රයට නිවහන වේ. ලුණාව සහ කොරලාවැල්ල ඇතුළු බොල්ගොඩ අසළ වැව් දාර ප්‍රදේශ, ජල-පාදක විනෝදාස්වාදයට කැමති සංචාරකයින් ආකර්ෂණය කරයි. විශේෂයෙන් විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රදේශය, එහි ප්‍රමාණයට වඩා තරුණ, වඩාත් විශ්වීය ශක්තියක් නගරයට ලබා දෙයි.

• ඇඟුරුකාරම – වෙරළබඩ ධීවර ප්‍රජාව සහ මගී දුම්රිය නැවතුම
• කටුබැද්ද – මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලයට නිවහන
• ලුණාව සහ කොරලාවැල්ල – බෝට්තු චාරිකා සහ වෙරළබඩ ආපනශාලා සඳහා ජනප්‍රිය කලපු-දාර ප්‍රදේශ
• එගොඩ උයන සහ ඉදම – වෙළඳපොළවල් සහ දේශීය සේවාවන් සහිත අභ්‍යන්තර නේවාසික ප්‍රදේශ
• සොයිසාපුර – ද සොයිසා පවුලේ උරුමයෙන් නම් කරන ලද

බොල්ගොඩ වැව යනු කුමක්ද, එහිදී කුමක් කළ හැකිද?

බොල්ගොඩ වැව ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ විශාලතම ස්වාභාවික මිරිදිය වැව් අතුරින් එකකි, එය මොරටුවේ නැගෙනහිර මායිම දිගේ විහිදේ. මෙම වැව විවිධ පක්ෂි විශේෂ රැසකට ආශ්‍රිත වන අතර, කඩොලාන පැල කැබලි සහ තෙත්බිම් ශාක සමූහයන්ගෙන් වට වී ඇත. ගල්කිස්සේ වඩාත් කාර්යබහුල වෙරළ තීරයට සාපේක්ෂව සන්සුන් විකල්පයක් බවට පත් කරමින්, හෝටල් හා නිවාඩු නිකේතන කුඩා ගණනාවක් වැව් තීරය දිගේ ස්ථාපිත වී ඇත.

වැවේ බෝට්තු ගමන් ජනප්‍රිය නිහඬ ක්‍රියාකාරකමක් වන අතර, ජල පක්ෂීන් වඩාත් ක්‍රියාශීලී වන උදෑසන වේලාවට විශේෂයෙන් එසේ ය. ධීවර කටයුතු දේශීයයන් අතර සුලභ වන අතර, ඇතැම් අමුත්තන් නිවාස ජලය මත මඟ පෙන්වන සංචාරක සංචාර සංවිධානය කරයි. වැවේ සාපේක්ෂ නිශ්ශබ්දතාවය සහ බරපතල සංචාරක යටිතල පහසුකම් නොමැති වීම, දිවයිනේ වෙනත් ස්ථානවල අධික ලෙස අලෙවිකරණය වූ වනජීවි අත්දැකීම් සමඟ සැනසීම් සහිතව වෙනස් වන සත්‍යතාවයක් ලබා දෙයි — ප්‍රමාණයෙන් නොව, ස්වභාවයෙන් දකුණු දෙසට වෙරළ දිගේ ඇති මාදු ගඟ සෆාරියට සමාන වේ.

මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලය යනු කුමක්ද?

මොරටුව විශ්ව විද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම තාක්ෂණික විශ්ව විද්‍යාලය වන අතර, ඉංජිනේරු විද්‍යාව, ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය සහ තොරතුරු තාක්ෂණය පිළිබඳ විශේෂඥතාව දරයි. හිටපු යටත්විජිත යුගයේ ආයතනයක භූමියක ස්ථාපිත කරන ලද මෙය, රටේ ඉහළ ස්ථානගත විශ්ව විද්‍යාල අතර නිතර ස්ථානගත වන වැදගත් පර්යේෂණ හා අධ්‍යාපන කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට වර්ධනය වී ඇත. මෙම පරිශ්‍රය කටුබැද්දේ විශාල, කොළ පැහැති භූමියක පිහිටා ඇති අතර, සාමාන්‍ය වේලාවන් තුළ අමුත්තන්ට විවෘතය. එහි පැවැත්ම මගින් මොරටුවට හොඳින් අධ්‍යාපනය ලැබූ පදිංචිකරුවන්ගේ ස්ථාවර සැපයුමක් සහ සාම්ප්‍රදායික ගෘහ භාණ්ඩ හා ධීවර කර්මාන්ත සමඟ අනුපූරක වන තාක්ෂණ අංශයේ ආර්ථිකයක් ලබා දේ.

මොරටුව කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය තුළ ගැළපෙන්නේ කෙසේද?

මොරටුව, ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකමය වශයෙන් වඩාත්ම ක්‍රියාශීලී පරිපාලන අංශය වන කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය තුළ වැටේ. මෙම දිස්ත්‍රික්කය වාණිජ අගනුවර කොළඹ මෙන්ම දකුණට විහිදෙන වෙරළබඩ නගර දාමයක් ද ඇතුළත් කරයි. මෙම පිහිටීම මොරටුවට කොළඹේ සේවා හා යටිතල පහසුකම් සඳහා පමණක් නොව, දක්ෂිණ අධිවේගී මාර්ගයට ද පහසු ප්‍රවේශයක් ලබා දෙයි, එමගින් ගාල්ල — එහි ප්‍රසිද්ධ නගර චාරිකාව ඇතුළුව — පැය එකක පමණ ධාවනයක් තුළ ළඟා විය හැකි කරයි.

ගුවන්තොටුපොළ සහ දිවයිනේ දකුණු ප්‍රදේශය අතර ගමන් කරන සංචාරකයින් සඳහා, මොරටුව පළමු හෝ අවසන් රාත්‍රී නවාතැන් ස්ථානයක් ලෙස හොඳින් ක්‍රියා කරයි. නවාතැන් පහසුකම් දුම්රිය ස්ථානය අසළ අයවැය නිවාස සිට බොල්ගොඩ වැව් තීරයේ කුඩා විශේෂිත දේපළ දක්වා විහිදේ.

මොරටුවේ ගෘහ භාණ්ඩ කර්මාන්තය කෙබඳුද?

මොරටුව ශ්‍රී ලංකාවේ ගෘහ භාණ්ඩ අගනුවර ලෙස ඇති කීර්තිය දිගු කාලීනය. මෙම ශිල්පය කටුබැද්ද සහ රාවතාවත්ත ප්‍රදේශ වටා වැඩමුළු හා කුඩා කර්මාන්තශාලා ගණනාවක් තුළ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත. නිෂ්පාදනය ඝන ලී ගෘහ භාණ්ඩ — ඓතිහාසිකව දේශීයව ලබාගත හැකි විශේෂ භාවිතා කරමින් — සිට රාන් හා වේවැල් වැඩ සහ වඩාත් නවීන උපදම් කළ ගෘහ භාණ්ඩ දක්වා විහිදේ. මෙම කර්මාන්තය ආසියාව හරහා සහ මැද පෙරදිග වෙළඳපොළවලට අපනයනය කරන අතර, නිෂ්පාදනයේ සැලකිය යුතු කොටසක් දේශීය ශ්‍රී ලාංකික වෙළඳපොළට සේවය කරයි.

සාම්ප්‍රදායික ශිල්ප කර්මාන්තය කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන අමුත්තන්ට දේශීය සංචාරක නියෝජිත ආයතන හරහා වැඩමුළු චාරිකා සංවිධානය කර ගත හැක. හම් භාණ්ඩ වෙළඳාම ප්‍රදේශයේ ආශ්‍රිත ගෘහ කර්මාන්තයක් වන අතර, මොරටුවේ නිෂ්පාදන උරුමය පිළිබඳ තවත් දසුනක් ලබා දෙයි.

කොළඹ සිට එක් දින සංචාරයක් ලෙස මොරටුවට යාම වටිනවාද?

කොළඹ සිට අර්ධ-දින හෝ පූර්ණ-දින චාරිකාවක් සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රායෝගිකය, සහ සම්මත උරුම චාරිකා මාර්ගයට ඔබ්බෙන් යමක් සොයන සංචාරකයින්ට ගැළපේ. ප්‍රායෝගික චාරිකා සැලැස්මක් ගෘහ භාණ්ඩ වැඩමුළු හරහා උදෑසන ඇවිදීමක්, බොල්ගොඩ වැවේ බෝට්තු චාරිකාවක්, වැව් තීර අපනශාලාවක දිවා ආහාරයක්, සහ කොළඹට ආපසු වෙරළබඩ දුම්රියට නැඟීමට පෙර ඇඟුරුකාරම මුහුදු වෙරළ දිගේ සවස් කාලයේ ඇවිදීමක් ඒකාබද්ධ කළ හැක. බටහිර වෙරළ ප්‍රදේශයේ දින දෙකක් හෝ වැඩි කාලයක් ගත කරන අමුත්තන් සඳහා කොළඹ නගර චාරිකාව මොරටුව දිගුවක් සමඟ ස්වාභාවිකව ගැළපේ.

විහාරස්ථාන සංකීර්ණ හෝ ජාතික උද්‍යාන වැනි අයුරින් මෙම නගරය සාම්ප්‍රදායික දර්ශනීය ස්ථානයක් නොවේ, නමුත් එදිනෙදා ශ්‍රී ලාංකික නාගරික ජීවිතය, දේශීය ශිල්ප කර්මාන්ත, සහ සංචාරක-මට්ටමේ විලසිතාවකින් තොර වෙරළබඩ පරිසරයන් අගය කරන අමුත්තන්ට ප්‍රතිඵල ලබා දෙයි.