කැකිරාව

කැකිරාව යනු ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු මැද පළාතේ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි නගරයක් වන අතර, කොළඹ සිට පුරාණ අගනුවර වූ අනුරාධපුරය දක්වා විහිදෙන ප්‍රධාන මාර්ග කොරිඩෝව දිගේ පිහිටා ඇත. ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වුවද, දිවයිනේ පුරාවිද්‍යාත්මක හදවත ගවේෂණය කරන සංචාරකයින් සඳහා එය ප්‍රායෝගික ද්වාරයක් ලෙස සේවය කරන අතර, දකුණු ආසියාවේ ඉතාමත් ඓතිහාසික වැදගත්කමක් ඇති භූමි ප්‍රදේශයක් තුළ එය පිහිටා ඇත.

කැකිරාව හරියටම පිහිටා ඇත්තේ කොහෙද?

කැකිරාව අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ දකුණු කොටසේ, දළ වශයෙන් දකුණින් දඹුල්ල සහ උතුරින් අනුරාධපුර නගරය අතර පිහිටා ඇත. මෙම නගරය A9 මහාමාර්ගය දිගේ පිහිටා ඇති අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපයේ අභ්‍යන්තර ප්‍රදේශ හරහා ගමන් කරන සංචාරකයින් සඳහා එය පහසුවෙන් ළඟා විය හැකි නැවතුම් ස්ථානයක් බවට පත් කරයි. අවට භූමි ප්‍රදේශය සමතලා, විවෘත භූමියකින් සමන්විත වන අතර, පුරාණ වාරි ජලාශවලින් බැඳී ඇති අතර, එය මෙම මුළු පළාතේම ප්‍රධාන ලක්ෂණයකි.

අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කය ප්‍රධාන කොටසක් සාදන උතුරු මැද පළාත, දිවයිනේ මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 16% පමණ ආවරණය කරමින්, ශ්‍රී ලංකාවේ ඉඩම් ප්‍රමාණයෙන් විශාලතම පළාත වේ. එහි දිස්ත්‍රික්ක දෙක වන්නේ අනුරාධපුරය සහ පොළොන්නරුව වන අතර, දෙකම ගෝලීය වශයෙන් වැදගත් පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන සඳහා නිවහන වේ.

මෙම ප්‍රදේශයේ ඓතිහාසික වැදගත්කම කුමක්ද?

කැකිරාව අවට ප්‍රදේශය, දහසකටත් වඩා කාලයක් ශ්‍රී ලංකාවේ අගනුවර ලෙස සේවය කළ පුරාණ අනුරාධපුරයේ පුළුල් සංස්කෘතික ක්ෂේත්‍රය තුළ වැටේ. අනුරාධපුරය දැන් යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් වන අතර, එහි අසාමාන්‍ය ලෙස සංකේන්ද්‍රිත බෞද්ධ ස්මාරක, භික්ෂු සංකීර්ණ සහ ජල ඉංජිනේරු කටයුතු සඳහා එය පිළිගැනේ.

පුරාණ නගරය කොළඹට උතුරින් දළ වශයෙන් කිලෝමීටර් 205ක් දුරින් පිහිටා ඇත. එහි උච්චතම අවස්ථාවේදී, එය පුරාණ ලෝකයේ වඩාත් දියුණු නාගරික මධ්‍යස්ථානයක් වූ අතර, එහි ජල කළමනාකරණ ජාලය වෙනත් ආකාරයකින් අභියෝගාත්මක වියළි කලාපීය පරිසරයක විශාල ජනගහනයක් රැකගැනීමට සමත් විය. අද දක්නට ලැබෙන නටබුන් පුළුල් කාණ්ඩ තුනකට වැටේ: දාගැබ් (ස්තූප ස්මාරක), භික්ෂු ගොඩනැගිලි, සහ පොකුණු — වැඩවාසය කරන භික්ෂූන් භාවිත කළ සෘජුකෝණාස්‍රාකාර ස්නාන තටාක.

• ශ්‍රී මහා බෝධිය — බුද්ධගයාවේ මුල් බෝධි වෘක්ෂයේ ඉති පතනයකින් වැඩුණු පූජනීය අශ්වත්ථ ගසක් වන අතර, ලෝකයේ ලේඛනගත කර ඇති පැරණිම ගස් අතරින් එකක් ලෙස විශ්වාස කෙරේ
• රුවන්වැලිසෑය — ක්‍රිස්තු පූර්ව දෙවන සියවසේ දුටුගැමුණු රජු විසින් ඉදිකරන ලද විශාල සුදු දාගැබක් වන අතර, එය ඉදිකරන අවධියේ ලෝකයේ උසම පුරාණ ස්මාරක අතරින් එකක් විය
• තූපාරාමය — ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිම දාගැබ ලෙස සැලකෙන අතර, බුදුන් වහන්සේගේ ධාතූන් වහන්සේ වැඩ සිටින ස්ථානයකි
• අභයගිරි දාගැබ — පුරාණ ආසියාවේ විශාලතම භික්ෂු සංකීර්ණයක නටබුන්
• ජේතවනාරාමය — පුරාණ ලෝකයේ උසම ගඩොල් ගොඩනැගිල්ල ලෙස එක් කලෙක සැලකුණි
• ඉසුරුමුනිය — ප්‍රසිද්ධ ඉසුරුමුනිය ප්‍රේමවන්තයන්ගේ පුවරුව ඇතුළුව, කැටයම් සහිත සිතුවම් සඳහා කැපී පෙනෙන පර්වත විහාරයකි
• ලෝවමහාපාය — ගල් කුළුණු පේළි මගින් රැඳවූ මහල් නවයකින් යුත් භික්ෂු ගොඩනැගිල්ලක් වූ ප්‍රසිද්ධ ලෝහ ප්‍රාසාදයේ පදනම්
• මිරිසවැටිය ස්තූපය — දුටුගැමුණු රජු තම රාජ දණ්ඩය තැන්පත් කළ ස්ථානය සලකුණු කරන බව කියන දාගැබකි
• ලංකාරාමය — ග්‍රැනයිට් ඒකශිලා කුළුණු වළල්ලකින් වට වූ කුඩා ස්තූපයකි

කැකිරාව අවට භූමි ප්‍රදේශය කෙබඳුද?

උතුරු මැද පළාත බොහෝ විට වැව් බැඳි රජ්ජේ ලෙස හැඳින්වේ — "වැව් මගින් බැඳුණු රාජධානිය" ලෙස ලිහිල් ලෙස පරිවර්තනය කළ හැකි අතර — එය මෙම ප්‍රදේශය පුරා විසිර ඇති මධ්‍යම හා විශාල පරිමාණයේ වාරි ජලාශ 3,000කටත් වඩා ගණනක් වෙත යොමු කරයි. මෙම වැව් බොහොමයක් වසර දෙදහසකටත් වඩා පෙර ඉදිකරන ලද අතර, අද දිනද ඒවා කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා ක්‍රියාකාරීව භාවිත වේ. සමතලා, අර්ධ වියළි භූමිය මෙම භූ දර්ශනයට සුවිශේෂී, විවෘත ස්වභාවයක් ලබා දෙන අතර, වියළි කලාපීය වනාන්තර අතරින් වැව් අහස පිළිබිඹු කරයි.

පළාතේ බහුතර ජනතාවගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය කෘෂිකර්මාන්තය ලෙසම පවතී. සියවස් ගණනාවක් පුරා ශ්‍රී ලාංකික රාජධානි පිළිවෙළින් පිරිපහදු කළ පුරාණ වැව් හා ඇළ මාර්ග වාරි පද්ධතියෙන් රැඳී පවතින, වී වගාව හා ඒ ආශ්‍රිත කෘෂි කර්මාන්ත දේශීය ආර්ථිකය ආධිපත්‍යකරණය කරයි. අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය ප්‍රධාන වශයෙන් සිංහල වන අතර, දිස්ත්‍රික්කය පුරා දෙමළ හා ශ්‍රී ලාංකික මුස්ලිම් ප්‍රජාවන්ද වාසය කරයි.

උතුරු මැද පළාතේ පුළුල් ප්‍රදේශය තුළ ඇති පූජනීය ස්ථාන මොනවාද?

අනුරාධපුරයෙන් ඔබ්බට, උතුරු මැද පළාතේ මධ්‍යකාලීන නගරය වන පොළොන්නරුව ද ඇතුළත් වේ — එය දෙවන පුරාණ අගනුවර වන අතර, තවත් යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියකි. එහි ප්‍රධාන ස්මාරක අතර, රටේ විශාලතම දාගැබ් අතරින් එකක් වන රන්කොත් වෙහෙර, සහ සියවස් ගණනාවක නිරාවරණයෙන් පසුවද සැලකිය යුතු උසකට නැගී සිටින බිත්ති සහිත ප්‍රබල ගඩොල් ශාලාවක් වන ලංකාතිලක වේ.

මේ අනුව පළාතේ, ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත් නැරඹෙන පුරාවිද්‍යාත්මක ගමනාන්ත දෙකක් සාපේක්ෂව සංයුක්ත ප්‍රදේශයක් තුළ අඩංගු වන අතර, දිවයිනේ බෞද්ධ හා රාජකීය උරුමය කෙරෙහි ගැඹුරු උනන්දුවක් ඇති සංචාරකයින්ට එය සුදුසු වේ.

කැකිරාව සහ අනුරාධපුර ප්‍රදේශයට පැමිණීමට වඩාත් සුදුසු කාලය කුමක්ද?

සාමාන්‍යයෙන් මැයි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා පවතින වියළි කාලගුණය, උතුරු මැද පළාතේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන ගවේෂණය සඳහා අඩු තෙතමනය හා අඩු වර්ෂාපතනයක් සහිතව වඩාත් සුවපහසු තත්ත්වයන් ලබා දෙයි. අභ්‍යන්තරික, පහත් උන්නතාංශ පිහිටීම හේතුවෙන් මෙම ප්‍රදේශය වසර පුරාම ඉතා උණුසුම් විය හැක. උණුසුම් මාස වලදී විවෘත ස්මාරක වෙත උදෑසන වේලාවට පැමිණීම යෝග්‍ය වේ. ජූනි මාසයේ පෝසොන් පෝය උත්සවය අනුරාධපුරයට විශාල සංඛ්‍යාවක් වන වන්දනාකරුවන් ආකර්ෂණය කරන අතර, එය සංස්කෘතිකමය වශයෙන් පොහොසත් කාලයක් බවට පත් කරයි, නමුත් නවාතැන් හා මාර්ග සාමාන්‍යයට වඩා තදබදයෙන් පිරී තිබිය හැක.

කොළඹ සිට කැකිරාවට යන්නේ කෙසේද?

කැකිරාව A9 මහාමාර්ගය දිගේ මාර්ගයෙන් ළඟා විය හැකි අතර, කොළඹ සිට සාමාන්‍ය ගමනක් මාර්ග තදබදය හා ගමන් කරන මාර්ගය මත පදනම්ව පැය තුනේ සිට හතර දක්වා කාලයක් ගත වේ. මෙම නගරය කොළඹ සිට අනුරාධපුරය දක්වා සම්බන්ධ වන ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයේ ද පිහිටා ඇති බැවින්, දුම්රියෙන්ද එයට ළඟා විය හැක. ස්වාධීනව සංචාරය කරන බොහෝ අමුත්තන් අනුරාධපුරය බලා යන ගමන් මගේදී හෝ දඹුල්ල, සීගිරිය සහ පොළොන්නරුව ද ඇතුළත් විය හැකි පුළුල් සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණ චාරිකාවක කොටසක් ලෙස කැකිරාව හරහා ගමන් කරනු ඇත.